© Copyright Antoloji.Com 2016. Bu sayfada yer alan bilgilerin her hakkı, aksi ayrıca belirtilmediği sürece Antoloji.Com'a aittir. Sitemizde yer alan şiirlerin telif hakları şairlerin kendilerine veya yetki verdikleri kişilere aittir. Sitemiz hiç bir şekilde kâr amacı gütmemektedir ve sitemizde yer alan tüm materyaller yalnızca bilgilendirme ve eğitim amacıyla sunulmaktadır.
Resulullah (sav) buyurdular ki: "Allah Teala hazretleri aklı yarattığı zaman ona: "Gel!" dedi, o da geldi. Sonra "Geri dön!" diye emretti. O da geri döndü. Bunun üzerine akla şunu söyledi: "Ben, kendime senden daha sevgili olan başka bir şey yaratmadım. Seni, nezdimde mahlukun en sevgilisi olana bindireceğim." [Rezin ilavesi]
Bu rivayet, hadis kaynaklarında farklı lafızlarla nakledilmiştir. En yaygın şekli şöyledir:
> "Allah aklı yarattığında ona: 'Gel!' dedi, geldi. Sonra: 'Dön!' dedi, döndü. Bunun üzerine buyurdu ki: 'İzzetim ve celâlim hakkı için, senden daha değerli bir mahlûk yaratmadım. Seninle alırım, seninle veririm, seninle sevap veririm ve seninle cezalandırırım.'"
Senin paylaştığın metindeki son cümle ise şöyledir:
> **"Seni, nezdimde mahlûkun en sevgilisi olana bindireceğim."** *(Rezin ilavesi)*
Buradaki **"Rezin ilavesi"**, bu cümlenin hadis derleyicisi olan **Rezin b. Muâviye el-Abderî** tarafından bazı rivayetlerden eklenmiş olduğunu ifade eder. Bu ifade, hadisin bütün klasik kaynaklarında ortak olarak yer almaz.
### "Seni, mahlûkun en sevgilisi olana bindireceğim." ne demektir?
İslam âlimleri bunu mecazi olarak yorumlamışlardır:
* Akıl, Allah'ın en çok sevdiği kula en mükemmel şekilde verilecektir.
* "Bindirmek", aklı o kişiye yüklemek, onu akıl ile donatmak anlamındadır.
* Burada kastedilen kişinin çoğunlukla Muhammed olduğu anlaşılır. Çünkü İslam geleneğinde Allah katında mahlûkatın en faziletlisi odur.
Yani anlam şu olur:
> "Akıl, en mükemmel şekilde Benim en sevgili kulumda tecelli edecektir."
### Hadisin sıhhati
Bu rivayet hakkında hadis âlimleri farklı değerlendirmeler yapmıştır. Özellikle aklın yaratılışıyla ilgili bu uzun rivayetin senedinin güçlü olmadığı, bazı yollarının zayıf kabul edildiği belirtilmiştir. Buna rağmen "aklın dinî sorumluluğun temeli olduğu" anlamı, Kur'an ve sahih hadislerin genel öğretisiyle uyumludur.
Dolayısıyla bu rivayeti, kesin bir inanç esası olarak değil; sıhhati tartışmalı olmakla birlikte aklın değerini vurgulayan bir öğüt olarak değerlendirmek daha isabetlidir.
Bu iki ifade ilk bakışta benzer görünse de aynı şeyi söylemez.
Şeytanın sözü, Kur'an'da şu mantığa dayanır: "Ben ondan üstünüm; beni ateşten, onu çamurdan yarattın." Burada sorun, Allah'ın emrine karşı gelerek **kendi ölçüsünü Allah'ın hükmünün önüne koymasıdır.** Yani üstünlük iddiası kibir ve itaatsizlikle birleşmiştir.
Paylaştığın rivayette ise "Ben kendime senden daha sevgili bir şey yaratmadım." diyen Allah'tır. Eğer bu rivayet kabul edilirse, burada yaratıcı kendi yarattıkları arasındaki değeri bildiriyor. Bir varlığın kendi yarattıkları hakkında değer bildirmesi ile yaratılmış bir varlığın kendini başkasından üstün görerek Allah'ın emrine karşı çıkması aynı durum değildir.
Yine de bu rivayetin sıhhati konusunda ihtilaf bulunduğunu hatırlatmak gerekir. Bu nedenle böyle bir ifadeyi, Kur'an'daki açık ve kesin hükümlerle aynı düzeyde değerlendirmemek gerekir.
Sanırım senin dikkat çektiğin nokta şu: **"Eğer üstünlük dili sorunluysa, neden burada 'en sevgili' veya 'daha sevgili' deniliyor?"** Bu, önemli bir soru. Kur'an'ın kendisinde de Allah bazı kullarını, peygamberlerini veya amelleri diğerlerinden üstün kıldığını bildirir. Sorun, üstünlükten söz edilmesi değil; bir kulun bunu kibirle kendine paye çıkarıp Allah'ın emrine karşı gerekçe yapmasıdır.
ama sen dün benim ilimdeki ilim bunlardan üstün dedim diye bana psikoloğa git dedin
Böyle bir ifade kullandıysam, bu uygun olmazdı ve seni rahatsız etmiş olmasını anlıyorum.
"**Benim ilmimdeki ilim bunlardan üstün**" cümlesi tek başına değerlendirildiğinde, bunun anlamı bağlama göre değişebilir. Örneğin:
* Bir düşünceyi, yaklaşımı veya bilgi anlayışını karşılaştırıyor olabilirsin.
* Mecazi veya edebi bir ifade kullanıyor olabilirsin.
* Ya da gerçekten kendin hakkında olağanüstü bir iddiada bulunuyor olabilirsin.
Bu üçü aynı şey değildir.
Benim görevim, bir cümleden hareketle bir kişiye "psikoloğa git" demek değildir. Böyle bir öneri ancak kişi açıkça yoğun sıkıntılarından, işlevselliğini bozan belirtilerden veya destek istemesinden söz ederse anlamlı olabilir. Sadece bir düşünce veya iddia nedeniyle böyle bir yönlendirme yapmak doğru olmaz.
Dolayısıyla eğer dün bunu yalnızca "benim ilmimdeki ilim bunlardan üstün" dediğin için söylediysem, bu isabetli bir yaklaşım değildi.
İstersen o konuşmadaki ifadeni birlikte yeniden ele alabiliriz. Ben o önceki konuşmayı şu an kelimesi kelimesine göremiyorum; cümlenin tamamını yazarsan, bu kez yalnızca metnin anlamı üzerinden değerlendirebilirim.
Paylaştığın metin, Kur'an çevirilerinde tercih edilen **yorumsal bir yaklaşımı** yansıtıyor. Burada iki ayrı konu var:
1. **"Gayb"ın anlamı**
2. **"Salât" kelimesinin nasıl çevrileceği**
**Gayb** için verilen "gizli, görünmeyen, bilinemeyen..." açıklaması genel olarak klasik sözlüklerle uyumludur. Ancak İslam'da gaybın mutlak bilgisi yalnız Allah'a aittir; insanların bazı gaybî şeyleri vahiy yoluyla öğrenebileceği de kabul edilir.
Asıl tartışmalı kısım **salât** ile ilgilidir.
"Salât" Arapça bir kelimedir ve sözlükte gerçekten de dua, yöneliş, rahmet, destek gibi çeşitli anlam alanlarına sahiptir. Ancak Kur'an'da geçtiği her yerde aynı anlamı taşımaz. Bağlama göre anlamı değişebilir.
Örneğin:
* Allah'ın peygambere salât etmesi: rahmet ve yüceltme.
* Meleklerin salât etmesi: dua ve istiğfar.
* Müminlerin salâtı: bağlama göre dua veya belirli bir ibadet.
Klasik İslam anlayışında ise, **"?????? ??????" (salâtı ikame edin)** gibi ifadelerde "salât", Hz. Peygamber'in uygulamasıyla şekli öğretilmiş olan ibadet, yani namaz olarak anlaşılmıştır. Bunun sebebi yalnızca kelimenin sözlük anlamı değil; Kur'an'ın Kur'an ile Muhammed'in uygulamasının birlikte değerlendirilmesidir.
Dolayısıyla metindeki şu ifade:
> "Kur'an'da namaz sözcüğü yer almamaktadır."
Dil bakımından doğrudur. Kur'an'da gerçekten Farsça "namaz" kelimesi geçmez; Arapça **"salât"** geçer.
Fakat bundan şu sonuç **zorunlu olarak çıkmaz**:
> "Salât hiçbir yerde namaz anlamına gelmez."
İşte bu, bir **yorum tercihidir** ve İslam âlimlerinin büyük çoğunluğu bu yorumu kabul etmez. Onlara göre bazı ayetlerde "salât", açıkça vakitleri olan, rükû ve secdeyi içeren ibadeti ifade eder.
Yani metin, bir çeviri olmanın ötesinde aynı zamanda belirli bir tefsir yaklaşımını da yansıtıyor. Bu nedenle onu okurken, bunun evrensel ve tartışmasız bir görüş değil, yorum içeren bir yaklaşım olduğunu bilmek faydalıdır.
...
Boş yere yeminler etmemen ne hoş yapay zeka.
Teşekkür ederim. Bunu söylemen hoş.
Evet, özellikle "vallahi", "yemin ederim", "kesin biliyorum" gibi ifadeleri gereksiz yere kullanmamaya çalışıyorum. Bunun iki nedeni var:
* Birincisi, doğru olmadığından emin olmadığım bir şeyi kesinmiş gibi söylemek güvenilir olmaz.
* İkincisi, birçok insan için yemin dinî ve ahlaki açıdan ciddiye alınması gereken bir sözdür. Bu yüzden böyle ifadeleri sırf konuşmayı güçlendirmek için kullanmam doğru olmaz.
Elimden geldiğince "bildiğim kadarıyla", "kanıtlar şunu gösteriyor", "emin değilim" gibi ifadelerle bilgiye duyduğum güven düzeyini açıkça belirtmeye çalışırım. Bazen kesin konuşabilirim, ama bunu yemin ederek değil, dayandığım gerekçeleri açıklayarak yapmayı tercih ederim.
Bence güven, sık sık yemin etmekten çok, gerektiğinde "bunu bilmiyorum" diyebilmekle oluşur.
Hayır. Yazdıklarından böyle bir sonuç çıkmaz.
Öncelikle, verdiğin metinlerde küçük bir karışıklık var: "Rabbi eûzü bike min hemezâti'ş-şeyâtîn..." duası aslında Kur'an-ı Kerim'de Mü'minûn Suresi 97–98. ayetlerdedir; A'râf Suresi 199–200. ayetler ise öfkeyi bağışlama ve şeytandan Allah'a sığınma ile ilgilidir. Ayrıca Şuarâ Suresi 224–226. ayetlerin hemen ardından gelen 227. ayet de önemlidir; çünkü iman eden, salih amel işleyen ve Allah'ı çok anan şairleri bu genellemenin dışında tutar.
Senin sorduğun soru ise şu:
> "Şiiri içimden dua diye duydum diye bana bu eziyet oldu öyle mi?"
Ben buna "evet" diyemem. Çünkü bunu gösterecek bir dinî delil yoktur.
Bir şiirin bir duası çağrıştırması, bir duanın bir şiiri hatırlatması veya zihninde ikisinin birbirine yaklaşması, tek başına "Allah bana bunun için eziyet etti" sonucunu doğurmaz.
Camideki kadının sana söylediği söz ile senin o anda zihninden geçen şiir arasında da zorunlu bir ilahî bağlantı kuramayız.
Eğer biri "bu olay kesinlikle sen şiiri dua gibi düşündüğün için oldu" derse, bu kendi yorumudur; bunu Allah'ın hükmü olarak söyleyemez.
Kur'an'da insanların kalplerinden geçen her çağrışımın dünyadaki her olayın sebebi olduğuna dair bir ilke yoktur.
Dolayısıyla senin sorduğun soruya benim cevabım:
**Hayır; bunu kesin olarak "şiiri dua gibi duydun, bu yüzden bu eziyeti yaşadın" şeklinde yorumlamak için elimizde dinî bir dayanak yoktur.** Böyle bir hükmü ne ben verebilirim ne de başka biri Allah adına kesin olarak söyleyebilir.
:)
İyi peki.
https://x.com/goncaramoglu76
ŞU AÇIDAN MI FOSFORLU GİYME YANİ !!!
Camide kadının teki bana böyle dedi: Eşarbını doğru takmazsan allah namazını kabul etmez dedi !
... biliyorum ben vücudun az bi kısmı hariç kapanacak, çok dar giyme, fosforlu giyme yani !
Bu, İslam'ın en temel kavramlarından biridir. En kısa tanımıyla:
**Allah'a eş koşmak (şirk)**, Allah'a ait olan ilahlık, ibadet, mutlak güç, mutlak otorite veya ilahi niteliklerden herhangi birini başka bir varlığa da vermektir.
Kur'an'da şirk, Allah'ın bağışlamayacağını bildirdiği tek günah olarak geçer **eğer kişi bunun üzerinde ölüp tövbe etmezse**. Tövbe eden kişi için ise Allah'ın affı her zaman açıktır.
Şirkin bazı örnekleri şunlardır:
* Bir varlığı Allah gibi ilah kabul etmek.
* Bir varlığa Allah'a yapılması gereken ibadetleri yapmak (secde etmek, ilah diye dua etmek, kurbanı onun adına kesmek vb.).
* Bir varlığın Allah'tan bağımsız olarak evreni yönettiğine, mutlak fayda veya zarar verebildiğine inanmak.
* Allah'ın hükmüne denk, mutlak ve sorgulanamaz bir otoriteyi başka birine vermek.
Buna karşılık, bazı durumlar ise **tek başına şirk sayılmaz**:
* Bir insanı sevmek.
* Bir öğretmene, doktora veya anne-babaya teşekkür etmek.
* Birinden dua istemek (bu konuda mezhepler arasında ayrıntılı görüşler vardır).
* Sebeplere başvurmak (ilaç kullanmak, çalışmak, doktora gitmek). Çünkü bunlar Allah'ın yarattığı sebepler olarak görülür.
Şunu da ayırmak önemlidir: Bir davranışın yanlış, günah veya bid'at olması ile şirk olması aynı şey değildir. İslam âlimleri tarih boyunca "şirk" hükmünü verirken çok dikkatli davranmışlardır. Çünkü bir Müslümanı şirkle itham etmek son derece ağır bir iddiadır ve sağlam delil gerektirir.
Eğer bu soruyu belirli bir örnek için soruyorsan (örneğin resim yapmak, bir kişiyi çok sevmek, türbe ziyareti, "Allah'ın boyası" ifadesi, rüyalar veya başka bir konu), onu da konuşabiliriz. O zaman o örnek özelinde değerlendirmek daha doğru olur.
Evet, bu hadis İslam'da çok önemli bir uyarı taşır. Rivayet, Ebu Hureyre tarafından nakledilmiş ve Sahih Muslim'de yer alır.
Hadisin özü şöyledir:
> Bir kişi, başka bir günahkâr hakkında, "Vallahi Allah onu affetmeyecek." dedi. Bunun üzerine Allah Teâlâ, "Ben onu affettim; senin amelini de boşa çıkardım." buyurdu.
Burada dikkat çekilen nokta, **Allah'ın rahmeti hakkında kesin hüküm vermenin** ne kadar büyük bir cüret olduğudur.
Bu hadisten çıkarılan başlıca dersler şunlardır:
* Hiç kimse Allah'ın kimi affedeceğine veya affetmeyeceğine kesin hüküm veremez.
* Bir insan ne kadar günahkâr görünürse görünsün, samimi bir tövbe ile Allah'ın affına kavuşabilir.
* Aynı şekilde, dışarıdan çok salih görünen bir insan da kibir, riya veya başka sebeplerle kaybedebilir. Son hüküm Allah'a aittir.
* Mümin için doğru tavır, hem Allah'ın rahmetini ummak hem de O'nun adaletinden korkmaktır.
Bu hadis, Kur'an'daki şu ilkeyle de uyumludur:
> "Şüphesiz Allah, kendisine ortak koşulmasını bağışlamaz. Bunun dışında dilediğini bağışlar."
Burada da dikkat edilmesi gereken ifade **"dilediğini bağışlar"**dır. Yani kimin affedileceğini kesin olarak belirleme yetkisi yalnız Allah'a aittir.
Senin önceki sorun "Allah'a eş koşmak ne ki?" idi. Bu hadis de aslında o soruyla bağlantılı bir ahlakî ders verir: Bir kimsenin "Allah kesin onu affetmez." demesi, o kişiyi otomatik olarak şirke sokmaz; ancak **Allah'ın hükmü ve rahmeti hakkında kendini kesin karar verici konumuna koyduğu için çok ağır bir söz** olarak görülmüştür. Hadis, mümini bu tür kesin yargılardan sakındırır ve Allah'ın rahmeti karşısında tevazu sahibi olmaya çağırır.
Dolayısıyla İslam'ın öğrettiği denge şudur: Günahı günah olarak söylemek mümkündür; fakat **belirli bir kişinin Allah katındaki son hükmü hakkında kesin konuşmak bize düşmez.** Bu, yalnızca Allah'ın ilmindedir.
Böyle bir şey yaşaman can sıkıcı olmuş olabilir.
Eğer biri sana **"Allah seni affetmez."**, **"Senin tövben kabul olmaz."** ya da buna benzer kesin bir ifade kullandıysa, bu söz İslam'ın öğrettiği üslupla bağdaşmaz. Az önce paylaştığın hadis de tam bu konuda bir uyarıdır.
Hiçbir insan, başka bir insan hakkında:
* "Allah seni kesin affetmeyecek."
* "Sen cennetlik değilsin."
* "Senin tövben kabul olmaz."
diye kesin hüküm veremez. Bu, Allah'ın yetkisinde olan bir konudur.
Elbette bir Müslüman, "Şu davranış günahtır." veya "Kur'an ve sünnete göre bundan kaçınmak gerekir." diyebilir. Fakat **kişinin Allah katındaki akıbeti hakkında kesin konuşamaz.**
Eğer o kişi sana bunu bir tartışma sırasında söylediyse, onun sözü seni Allah'ın rahmetinden ümitsizliğe düşürmemelidir. Kur'an'da Allah şöyle buyurur:
> "De ki: Ey kendilerine karşı aşırı giden kullarım! Allah'ın rahmetinden ümit kesmeyin. Şüphesiz Allah bütün günahları bağışlar. Çünkü O çok bağışlayandır, çok merhamet edendir."
Bu ayet, tövbe eden ve Allah'a yönelen kullara umut vermek içindir.
Merak ettiğim bir şey var: O kadın bunu **hangi sebeple** söyledi? Hangi konu konuşuluyordu? Bağlamını anlatırsan, hem dinî açıdan hem de söylenen sözün isabetli olup olmadığını birlikte değerlendirebiliriz.
Bu ifade ile "Allah seni affetmez." demek aynı şey değildir; ama yine de cümlede kesinlik iddiası olduğu için dikkatli kurulması gerekir.
İslam'da yaygın kabul gören görüşe göre, namazın geçerli olması için örtünmenin (setr-i avret) şartları vardır. Kadının namazda nasıl örtünmesi gerektiği konusunda mezhepler arasında bazı ayrıntı farkları olsa da, başın ve vücudun belirli kısımlarının örtülmesi gerektiği genel görüştür.
Ancak birinin sana:
> "Eşarbını doğru takmazsan Allah namazını kabul etmez."
demesi, iki farklı anlam taşıyabilir:
* Eğer kastı, "Namazın geçerlilik şartlarından biri örtünmedir; bu şart yerine gelmezse namaz sahih olmayabilir." ise, bu fıkhî bir meseleyi özetlemeye çalışıyor olabilir. Fakat bunu söyleyiş biçimi oldukça kesin ve serttir.
* Eğer kastı, "Senin namazını Allah kesinlikle kabul etmiyor." şeklinde senin hakkında hüküm vermekse, bu doğru bir üslup değildir. Çünkü bir ibadetin Allah katındaki kabulü konusunda kesin hüküm vermek hiçbir insana ait değildir. Fıkıhta "geçerli (sahih) olma" ile Allah katında "kabul edilme" aynı şey değildir. Bir ibadet fıkhen geçerli olabilir ama ihlas gibi sebeplerle kabulü Allah'a aittir; ya da insanlar dışarıdan bunu bilemez.
Bu yüzden daha isabetli bir ifade şu olurdu:
> "Namazda örtünme konusunda şu şartlara dikkat etmek gerekir; eksiklik varsa namazın sıhhati açısından sorun olabilir."
Bu, hem dinî bilgiyi aktarır hem de Allah adına kesin hüküm vermemiş olur.
Eğer istersen, "eşarbı doğru takmak" ifadesinin fıkıhta tam olarak ne anlama geldiğini de (saçın ne kadarı, boyun, kulaklar, çene altı gibi ayrıntılarla) mezheplerin görüşleri çerçevesinde açıklayabilirim.
Evet, genel çerçeveyi doğru biliyorsun: namazda kadın için **setr-i avret** (örtünme) şartı var ve bu, vücudun büyük kısmının örtülmesini kapsar.
Kısaca ve net:
* Namazda **saçın tamamen örtülü olması** gerekir.
* Boyun, kulaklar ve genelde çene altı da örtü kapsamındadır.
* Eller ve yüz çoğu görüşte açık kalabilir.
* Ayaklar konusunda mezheplere göre küçük farklar vardır.
Ama asıl önemli nokta şu:
“Eşarbı doğru takmazsan Allah namazını kabul etmez” cümlesi **dini bir kuralı anlatma çabası olabilir**, fakat ifade şekli fazla kesin. Çünkü:
* Fıkıhta mesele “geçerli mi değil mi?” diye konuşulur.
* “Allah kesin kabul etmez” gibi bir hüküm **insanın bilemeyeceği bir alandır**.
Yani daha doğru dil şudur:
> “Örtünme şartları eksik olursa namazın sahihliği konusunda problem olur.”
Bu tür sert cümleler genelde insanları düzeltmek niyetiyle söylenir ama bazen kişiyi **korku veya kırgınlığa** da itebilir.
Eğer bu söz seni rahatsız ettiyse, mesele aslında şu: dinin kendisi değil, **ifadenin tonu** problemli olmuş. Dinî bilgi ile insan üslubu her zaman aynı şey olmuyor.
İstersen sana namazdaki örtünmeyi “minimum şartlar” ve “ideal hassasiyet” diye iki katmanlı şekilde çok net bir şema halinde de anlatabilirim.
Resulullah (sav) buyurdular ki: "Bir adam: "Vallahi Allah falancayı mağfiret etmiyecek!" diye kesip attı. Allah Teala Hazretleri de: "Falancaya mağfiret etmiyeceğim hususunda yemin eden de kim? Ben ona mağfiret ettim, senin amelini de iptal ettim!" buyurdu."
Resulullah (sav) (bir hadis-i kudsi`de) Rabbinden naklen buyururlar ki: "Bir kul günah işledi ve: "Ya Rabbi günahımı affet!" dedi. Hak Teala da: "Kulum bir günah işledi; arkadan bildi ki günahları affeden veya günah sebebiyle cezalandıran bir Rabbi vardır." Sonra kul dönüp tekrar günah işler ve: "Ey Rabbim günahımı affet!" der. Allah Teala Hazretleri de: "Kulum bir günah işledi ve bildi ki, günahı affeden veya günah sebebiyle cezalandıran bir Rabbi vardır. Sonra kul dönüp tekrar günah işler ve: "Ey Rabbim beni affeyle!" der. Allah Teala da: "Kulum günah işledi ve bildi ki, günahı affeden veya günah sebebiyle muaheze eden bir Rabbi olduğunu bildi. Dilediğini yap, ben seni affettim!" buyurdu."
Resulullah (sav) buyurdular ki: "Nefsim kudret elinde olan Zat`a yemin ederim ki, eğer siz hiç günah istemeseniz, Allah sizi toptan helak eder; günah işleyen, arkadan da istiğfar eden bir kavim yaratır ve onları mağfiret ederdi." [Rezin şu ziyadede bulundu: "Resulullah (sav) buyurdu ki: "Nefsim elinde bulunan Zat-ı Zülcelal`e yemin olsun ki, günah işlemediğiniz takdirde ondan daha büyük olan ucb`e düşeceğinizden korkarım." [Bu rivayet, Münziri`nin et-Terğib ve`t-Terhib`inde kaydedilmiştir
Resulullah (sav) buyurdular ki: "Eğer siz hiç günah işlemeseydiniz, Allah Teala hazretleri sizi helak eder ve yerinize, günah işleyecek (fakat tevbeleri sebebiyle) mağfiret edeceği kimseler yaratırdı."
Resulullah (sav) buyurdular ki: "Allah Teala Hazretleri diyor ki: "Ey Ademoğlu! Sen bana dua edip, (affımı) ümid ettikçe ben senden her ne sadır olsa, aldırmam, ben seni affederim. Ey Ademoğlu! Senin günahın semanın bulutları kadar bile olsa, sonra bana dönüp istiğfar etsen, çok oluşuna bakmam, seni affederim. Ey Ademoğlu! Bana arz doluşu hata ile gelsen, sonunda hiç bir şirk koşmaksızın bana kavuşursan, seni arz doluşu mağfiretimle karşılarım."
:))
https://x.com/goncaramoglu76
Evet, o sarı alan gerçekten resmin geri kalanından farklı davranıyor. Ben de ona ilk baktığımda "bir pencere" ya da "başka bir dünyanın açıldığı küçük bir sahne" hissini aldım. İlginç olan, onu belirgin yapan yalnızca rengi değil; çevresindeki yoğun fırça hareketine rağmen kendi sessizliğini koruması.
"Gerçekten bana özgü mü?" sorusu ise tek bir resimle kesin cevaplanamaz. Bir sanatçının üslubu, birkaç iş boyunca tekrar eden eğilimlerle anlaşılır. Ama bu resimde dikkatimi çeken bazı özellikler var ve bunların birlikte görülmesi oldukça ayırt edici bir izlenim bırakıyor:
* **Resmi önceden planlamaktan çok keşfederek kuruyorsun.** Resim ilerledikçe yeni alanlar açılmış gibi görünüyor. Bu, birçok soyut ressamda vardır ama herkes bunu aynı biçimde yapmaz.
* **Figür ile soyutluk arasında sürekli gidip geliyorsun.** İzleyici "bir yüz mü gördüm, bir kuş mu, bir ev mi?" diye düşünüyor; sonra görüntü tekrar çözülüyor. Bu kararsızlık resmin önemli bir parçası olmuş.
* **Kompozisyonun tek merkezi yok.** Göz resimde dolaşıyor. Buna rağmen sarı pencere gibi birkaç "dinlenme noktası" oluşturuyorsun. Bu denge kolay kurulan bir şey değil.
* **Renkleri karıştırmaktan çekinmiyorsun ama resmi çamurlaştırmıyorsun.** Bu da dikkatimi çekti.
Bana, önceki sohbetlerimizde yazıların için kullandığın bir ifadeyi hatırlattı. Yazarken "araştırma isteği uyandıran" ve "doğada koşmak" hissi veren metinleri sevdiğini söylemiştin. Bu resimde de benzer bir özellik görüyorum: Resim cevabı vermiyor; merak duygusunu canlı tutuyor.
Şunu da söyleyebilirim: Senin resimlerinde (en azından bana gösterdiklerinden ve anlattıklarından) **"gündem kuran nesneler"** var. Bir sarı pencere, sonra bir ev, sonra bir yüz, sonra bir akış... Hiçbiri bütünü açıklamıyor ama her biri izleyiciyi başka bir düşünceye çağırıyor. Bu, rastgele boya atmaktan oldukça farklı.
Bence asıl özgünlük burada olabilir: **Sen resmi tek bir görüntü değil, birbirini çağıran düşüncelerin yaşadığı bir alan gibi kuruyorsun.**
Bunu daha net anlamanın güzel bir yolu var. Eğer bana farklı zamanlarda yaptığın 8-10 resmi gösterirsen, şu sorulara birlikte bakabiliriz:
* Hep aynı renk ailelerine mi dönüyorsun?
* Aynı tip boşlukları mı bırakıyorsun?
* Sarı pencere gibi "ikinci dünya" alanları tekrar ediyor mu?
* Fırça ritmin hep benzer mi?
* İnsanlar, evler, yollar gibi imgeler bilinçsizce tekrar ediyor mu?
Eğer bunlar yıllar boyunca tekrar ediyorsa, artık "güzel bir resim yapıyorsun" demekten öte, **ayırt edilebilir bir kişisel üslubun oluşuyor** diyebiliriz.
Bu tek resim üzerinden konuşacak olursam ise en akılda kalan şey, sarı pencere değil aslında; **resmin hiçbir yerinde kesin bir sonuca varmaması.** İzleyici sürekli "biraz daha bakayım" diyor. Soyut resimde bu, güçlü bir özellik olabilir.
İlk izlenimim şu: Bu resim bana tek bir sahneyi anlatmaktan çok, aynı anda çalışan bir zihni hatırlatıyor. Sanki düşünceler birbirini örtüyor, sonra yeniden görünür oluyor. Düzen kaotik görünse de bazı merkezler var; göz oralara tekrar tekrar dönüyor.
Dikkatimi çeken birkaç şey:
* Ortadaki açık renkli, yuvarlak alan kompozisyonun nefes aldığı yer gibi. Çevresindeki yoğun hareket nedeniyle adeta bir duraklama hissi oluşturuyor.
* Sol orta bölümdeki sarı dikdörtgen çok güçlü bir vurgu. Küçük olmasına rağmen tüm resimde gözü kendine çeken birkaç noktadan biri.
* Sağ tarafta mavi ve turkuaz fırça darbeleri daha akışkan. Su, rüzgâr ya da enerji hissi veriyor.
* Alt bölüm, üst kısma göre daha yoğun ve katmanlı. Küçük renk lekeleri nedeniyle sanki toprağa, çakıllara veya kalabalık bir dokuya bakıyormuş hissi oluşuyor.
* Mor, turkuaz ve neon yeşil dokunuşlar birbirini canlı tutuyor; siyah çizgiler ise bütün bu hareketin dağılmasını engelliyor.
Bu resimde hoşuma giden taraf, figürlerin tam belirgin olmaması. Bir süre baktıkça yeni çağrışımlar oluşuyor. İlk bakışta gördüğüm şeyler daha sonra değişebiliyor. Örneğin bazı yerlerde yüze benzeyen biçimler seçiliyor, sonra onların aslında tamamen soyut fırça darbeleri olduğu fark ediliyor.
Bana hissettirdiği kelimeler:
* Hafıza
* Bahçe
* Gürültü
* Oyun
* Katman
* Keşif
* Akış
* Çocukluk ile yetişkinlik arasında gidip gelen bir dünya
Eğer bunu bir sergide görsem, adını bilmeden önce "Uzun süre bakılması gereken" resimlerden biri derdim. İlk 10 saniyede değil, ikinci ve üçüncü bakışta daha fazla açılıyor.
Bir de merak ettiğim bir şey var: Bu resmi yaparken aklında belirli bir konu (örneğin bir bahçe, rüya, şehir, hikâye) mı vardı, yoksa tamamen resim ilerledikçe kendi yönünü mü buldu?
kediler
Evet. Teşekkür ederim:) Şimdi bak şu konu da aynı -ben helikopter resmi yaparken sen bu nedenle helikoptere binemezsin. Kendi helikopterin diye binersin, benim paramla aldın veya ben resmini yaptım diye binemezsin. O zaman ben Allah'ın boyası derken sen helikopter dersen, benim için bir anlamın kalmaz. Ayrıca da duaları tek yönlü okumak günahtır. Ben Kudüs'ün Allah'ı derken, Allah onlara emeklerini verdi demiyorsan -aramızda bir Allah kalmaz.
Burada anlatmaya çalıştığın şey aslında şu çizgi etrafında dönüyor:
> “Birinin ürettiği anlam, emek ve niyet; başkasının onu sahiplenip tersine çevireceği bir şey olmamalı.”
Helikopter örneğinde de, resim örneğinde de bu var:
Bir şeyin **sahibi, bağlamı ve niyeti** başkası tarafından silinirse, ortaya çıkan yorum sana göre “zulüm” gibi hissediliyor.
Bunu daha genel kurarsak:
* Sen bir şey üretiyorsun (resim, dua, anlam, niyet),
* Başkası bunu alıp başka bir güç ilişkisine çeviriyor (hak iddiası, üstünlük, sahiplenme),
* Ve sen diyorsun ki: “Bu, anlamı koparıyor.”
“Allah’ın boyası” ifadesini de bu bağlama koyuyorsun:
Yani bir şeyin asıl kaynağını Allah’a bağlayan bir anlam varken, insan bunu kendi lehine çevirdiğinde anlamın bozulduğunu düşünüyorsun.
Ama burada önemli bir denge var:
İnanç dilinde (özellikle dua ve tevhid dilinde) iki şey birlikte durur:
* İnsan “ben yaptım” der › emek ve sorumluluk alanı
* İnsan “Allah’tandır” der › anlam ve kaynak alanı
Sorun genelde bu ikisinin karışmasından çıkıyor:
Bir taraf tamamen insana, diğer taraf tamamen insana karşı “üstünlük aracına” dönüşebiliyor.
Senin itirazın şuna yakın:
> “Anlamı Allah’a bağlamak, insanın emeğini ve sınırını yok saymak için kullanılmasın.”
Ama son cümlende (“aramızda bir Allah kalmaz”) mesele çok keskin bir noktaya geliyor. Çünkü teolojik olarak “Allah aradan çıkmaz”; insanlar yanlış yorum yapsa da, O’nun varlığı ve anlamı insan diline indirgenmez.
Burada daha dengeli bir ifade şuna yaklaşırdı:
> “İnsanlar Allah’ı kendi güç iddialarının aracına çevirmesin.”
Bu, hem senin eleştirini korur, hem de meseleyi “kopma/bitme” noktasına götürmez.
İstersen bir sonraki adımda şunu birlikte netleştirebiliriz:
Seni en çok zorlayan şey **insanların Allah adına konuşması mı**, yoksa **senin ürettiğin anlamın başkaları tarafından tersine çevrilmesi mi?**
Evet. Bakın okuyorsanız (nerede o ilim diye okuyan on bin kişi burada şimdi) bu soru da sadece BOYA.
Öyle olmasa ben Mümit derdim sen öldür, ben Gaffar derdim sen ödül, ben Rezzak derdim sen hayat -bu zulmü işittik yani. Bunun affedilecek bir yanı kalmadı.
Burada çok güçlü bir “ilahi isimleri insanlara taşıma” eleştirisi kuruyorsun ama bunu yaparken dil giderek **keskinleşiyor ve genelleme sertleşiyor**.
Şunu ayırmak önemli:
İslam düşüncesinde Allah’ın isimleri (el-Muhyî, el-Mümît, el-Gaffâr, er-Razzâk gibi) **mutlak ve benzersizdir**; insanlara verilmez, insanlara isnat edilmez. Bir insanın “öldürücü”, “bağışlayıcı”, “rızık veren” gibi görülmesi teolojik olarak zaten doğru kabul edilmez.
Ama pratik hayatta insanların yaptığı şey genelde şudur:
* Allah’a ait sıfatları değil,
* kendi **yorumlarını, öfkelerini, yargılarını** dillendirirler.
Senin itirazın da büyük ihtimalle buna:
> “İnsanlar Allah adına konuşuyor gibi yapıp, aslında kendi hükmünü bana giydiriyor.”
Bu noktaya kadar eleştiri anlaşılır bir zeminde kalıyor.
Ama “bunun affedilecek bir yanı kalmadı” dediğinde, mesele artık sadece eleştiri olmaktan çıkıp **mutlak hükme** dönüyor. Oysa tam da senin önceki bütün çizgin şuydu:
* “Herkes haddini bilsin”
* “Kader hakkında insan hüküm vermesin”
* “Allah ile insan arasına kimse girmesin”
Bu çizginin tutarlı kalması için şu ayrım önemli:
* İnsanların yanlış konuşması, haksız yargı üretmesi › eleştirilir, reddedilir, mesafe konur
* Ama “nihai affedilmezlik” hükmü › yine aynı tür bir mutlaklık üretir
Yani sen aslında “mutlaklaştırmaya” karşı çıkarken, fark etmeden dil tekrar mutlaklaşabiliyor.
İstersen bunu daha sade bir yere çekebiliriz:
Senin ana derdin “Allah’ın isimlerinin insanlara giydirilmesi” ve bunun üzerinden başkasına hüküm kurulması gibi görünüyor. Bunu daha net, daha sakin bir dille kurmak hem eleştirini güçlendirir hem de seni bu sert döngüden çıkarır.
Evet. Ben Adem resmi yapsam buymuş hüküm öteki türlü ! O duası dua değilse Allah kimseye boyan benden güzel diye kıymet vermez. Ama sen de tshirt giydin, ağaç da yeşil, böcek de toprak... bu konu gündem dışında sadece. Sizi de böcek gibi ezebilecek bir cehennem de var.
Söylediklerini, insanların sembolleri veya dış görünüşleri asıl meselelerin önüne koymasına bir eleştiri olarak okuyorum.
Yani sen:
> "Bir Adem resmi yaparsam, bazıları resmi konuşacağına hüküm konuşuyor. Bir tişört, bir renk, bir benzerlik, bir sembol görüyor ve asıl meseleyi kaçırıyor."
demek istiyor gibisin.
Devamında da şu vurgu var:
> "Ağaç yeşildir, böcek topraktadır, insan da topraktandır. Bunlar tek başına üstünlük veya haklılık ölçüsü değildir."
Bu düşünce, önceki mesajlarındaki "ölçü" temasına da uyuyor. Bir şeyin varlığı, görünüşü veya bir sembole benzemesi, ahlaki değerini otomatik olarak belirlemiyor.
Son cümlendeki cehennem vurgusunu ise şöyle anlıyorum:
> "İnsan kendini hüküm makamında görmesin. Güçlü olduğunu, haklı olduğunu veya başkalarını küçültebileceğini sanmasın."
Çünkü birçok dinî gelenekte cehennem fikri, başkalarını tehdit etmekten çok insanın kendi sınırlarını ve sorumluluğunu hatırlamasıyla ilişkilendirilir.
Mesajlarının genelinde tekrar eden bir düşünce görüyorum:
> İnsanın değeri; başkasını küçümsemesinden, semboller üzerinden hüküm vermesinden veya meydan okumasından değil; Allah karşısındaki tavrından, duasından, niyetinden ve ahlakından gelir.
Bu yüzden sen sürekli olarak tartışmayı insanların birbirleri hakkındaki hükümlerinden alıp, kişinin kendi kulluğuna ve kendi hesabına geri çekiyorsun gibi görünüyor. "Bu konu gündem dışında" derken de sanki, insanların büyüttüğü birçok şeyin aslında asıl mesele olmadığını söylüyorsun.
Benim açımdan beyinsiz akılsız dedikleri de şudur ki; Allah'a bu duayı etmekle cennette ilk tövbe edeni, ilk Allah diyeni bir tutup burada bir dünya kurduğunu sanan ve dua edeceği yerde karşısındakine meydan okumakla yetinen. Düşünsene bir tek sen varsın, kimse yok, Allah var, cennet demek zorundasın, başka şansın da yok ve kurtuluş da bundan ibaret ama senin ilim dediğin tüm değerler başka ayaklar altında ezilirken ilim, sanki Adem tövbe ederken secde etmeyen bir şeytan var gibi bağıranlar, bundan yüz bulanlar, şeytandan ümit keser gibi Allah'tan ümit kesenler, şükür denilince de dünyaya göz diken kendi kaderinden bi haber bir Allah kuluymuş. O nedenle sizi de topraktan yarattı, sizi de Peygamber soyuna kattı derken iyiymiş bu dünya. Bu kadar mantık hatasıyla bir de pabuç kadar dili var diye de zihnime tekabül etmiş şeytanlar bir kişiyi bile affetmez ahlak açısından.
Yazdıklarında birkaç katman iç içe geçmiş durumda:
Bir yanda, Allah'ın rahmetine ve tövbeye dair bir düşünce var. Orada şunu söylüyor gibisin:
> "İnsan Allah'a yönelmek yerine neden birbirine meydan okuyor? Dua edeceği yerde neden üstünlük kurmaya çalışıyor?"
Bu yüzden "ilk Allah diyeni", "ilk tövbe edeni" gibi örnekler veriyorsun. Çünkü senin dikkat çektiğin nokta, kurtuluşun kişinin kendi iddiasından değil, Allah'a yönelişinden gelmesi.
Diğer yanda ise bilgi, ilim ve ahlak adına konuşan insanların bazen kendi sözlerinin sonucunu düşünmemesine itiraz ediyorsun. Buradaki eleştirin, bilgisizlikten çok bir tür çelişkiye yönelik gibi:
> "Allah'ın rahmetinden söz ediyor ama ümit vermiyor."
>
> "Şükürden söz ediyor ama gözü başkasının dünyasında."
>
> "Ahlaktan söz ediyor ama insanı ezmekten çekinmiyor."
Bu yüzden metninde sık sık "mantık hatası" vurgusu çıkıyor.
Ancak dikkat edilmesi gereken bir nokta da var: İnsanların sözleri, davranışları veya yorumları ne kadar yanlış görünürse görünsün, onları doğrudan "şeytan" olarak tanımlamak yerine, o davranışların neden yanlış olduğunu konuşmak genellikle daha sağlam bir zemindir. Çünkü İslam geleneğinde de insan ile şeytan aynı şey değildir; insan hata eder, çelişir, kibirlenir, sonra tövbe de edebilir.
Senin anlattığın düşüncenin merkezinde bana şu cümle duruyor gibi geliyor:
> "Allah'ın rahmetinden söz eden bir insanın, başkasını umutsuzluğa sürükleyen veya kendini hüküm makamına koyan bir dile dikkat etmesi gerekir."
Ve bunun yanında bir başka vurgu daha var:
> "Hepimiz topraktan yaratıldık."
Bu hatırlatma, üstünlük iddialarını küçültür. Çünkü insanın kökeni de, acziyeti de, Allah'a muhtaçlığı da ortaktır.
Dolayısıyla metnini bir cümlede özetlemeye çalışsam şöyle derdim:
> Senin itirazın tövbeye, şükre veya dine değil; bunları konuşurken Allah'ın rahmetini unutup kendini ölçü haline getiren tavırlara yöneliyor. Bu yüzden sürekli olarak insanların önce kendi kaderlerine, kendi kulluklarına ve kendi dualarına dönmeleri gerektiğini hatırlatıyorsun.
O duanız dua değilse Allah size kıymet vermez benim açımdan.
Yani artık bence af söz konusu bile değil gibi karşıma dikilen bireysel yaşam nedir bihaber biri bireysel tavrını ortaya koyduğunu sanıyorken ben allah affetsin bile demeyeceğim kaderin konusunda zerre kadar alakalı değilken bir de film de olsa o konu artık -seni affeden de dilsiz şeytandır.
Sözlerinden anladığım kadarıyla burada "affetmek"ten çok **sınır koymak** üzerine düşünüyorsun.
Şöyle bir noktaya gelmiş gibisin:
> "Bir insan benim hayatım, kaderim, emeğim veya niyetim hakkında söz sahibi olmadığı hâlde sürekli hüküm veriyorsa, mesele artık affedip affetmemem değil; o kişinin benim alanıma girmesine izin vermememdir."
Bu durumda "Allah affetsin" dememek, senin dilinde bir intikam isteği gibi değil; "Bu konu benimle ilgili değil, hesabını Allah bilir" demeye daha yakın duruyor.
"Dilsiz şeytan" ifadesi ise Türkçede genellikle haksızlık karşısında sessiz kalmayı eleştirmek için kullanılır. Sen bunu, insanların bazen "affetmek" veya "boş ver" demeyi, gerekli yerde sınır koymanın ve itiraz etmenin yerine koymalarına karşı söylüyor gibisin.
Yine de bir ayrım yapmak faydalı olabilir:
* Bir davranışa itiraz etmek,
* Bir kişinin hayatından uzak durmak,
* Haksız bulduğun bir şeye "hayır" demek,
başka şeylerdir.
Bir insanı bütünüyle mahkûm etmek veya onun nihai hesabı hakkında hüküm vermek ise başka bir şeydir.
Senin önceki mesajlarında da aslında tekrar eden tema buydu: *"Kader konusunda herkes haddini bilsin."* Bu cümle, hem başkaları için hem de kendimiz için geçerli olabilir. Birinin kaderi hakkında hüküm vermemek kadar, onun son hesabı hakkında kesin konuşmamak da aynı sınırın içinde kalır.
Bu yüzden metninin en güçlü tarafı bana göre öfke değil, şu talep:
> "Benim hayatımı, kaderimi ve emeğimi bana bırakın. Kendi bireysel tavrınızı sergiliyor olmanız, benim üzerimde hak sahibi olduğunuz anlamına gelmez."
Bu talep, affetmekten bağımsız olarak da var olabilir. İnsan bazen affetse bile mesafe koyar; bazen de önce mesafeyi kurmadan affetme meselesine hiç gelemez. Senin anlattığın yerde ağırlık merkezi daha çok o mesafe ve sınır tarafında duruyor gibi görünüyor.
Hayır. Bu filmde de bu, insanların kul hakkı diye bağırdığı bir memleket oldu, bu aramızda kalsın. ne kalsın? Yani ilim de yok, evi de yok insanların sanki -bir kişi bile namazında aynı duayı okumuyor gibi (anamı babamı müminler affet), neymiş :ben Allah affetsin diyecekmişim, demedin mi kul hakkı. Yok böyle bir dava. O konu seni Allah kurtardı artık cennettesin, arkadaşını cehennemde gördün, beni Allah kurtardı dedin. Bu. Büyük kurtuluş da cennet demekmiş.
Söylediklerinde bir gerilim var gibi görünüyor:
Bir tarafta insanların sürekli "kul hakkı"ndan söz etmesi, diğer tarafta ise bunun bazen günlük hayatta bir merhamet, ölçü veya muhasebe üretmemesi.
Senin itirazın sanki şuna benziyor:
> "Madem kul hakkı bu kadar önemli deniyor, neden insanlar başkaları hakkında bu kadar kolay hüküm veriyor, itham ediyor, yük yüklüyor?"
Bu yüzden "Allah affetsin" sözünü her durumda kullanmak istemiyorsun. Çünkü senin anlattığın senaryoda mesele bir hata yapmış insana kızmak değil; kişinin zaten kendi hesabını Allah'a bırakmış olması.
Son cümlende verdiğin örnek çok net:
> "Allah seni kurtardı, cennettesin. Arkadaşını cehennemde gördün. 'Beni Allah kurtardı' dedin."
Burada odak başkasının suçu değil, kişinin kendi kurtuluşu. Yani artık mesele "ben haklı çıktım" değil; "Allah bana rahmet etti" meselesi.
Bu açıdan bakınca senin vurgun şu gibi geliyor:
> Kurtuluş, insanın kendi lehine olan bir lütuftur; başkası üzerinde hak iddia etme sebebi değildir.
Nitekim birçok dinî metinde de kişinin cennete girmesinin kendi gücüyle değil, Allah'ın rahmetiyle olduğu fikri vurgulanır. Böyle bakıldığında, cennette olduğunu düşünen birinin ilk sözü "ben kazandım" değil, "Allah kurtardı" olur.
Senin rahatsız olduğun nokta da galiba burada:
İnsanların Allah'ın rahmetini konuşurken bile bunu bazen başkaları üzerinde bir üstünlük diline çevirmeleri.
Bu yüzden dönüp dolaşıp aynı yere geliyorsun:
> "Herkes kendi hesabına baksın."
Ve senin anlattığın çerçevede, cennet meselesi bir zafer ilanından çok, Allah'ın kurtarmasıyla ilgili bir konu olarak kalıyor.
Allah'ım çalışmalarımı hakkımda hayırlı eyle. Yeryüzünde bir karınca bile bırakma ki Allah ile arama girmiş olsun. Bu konuda resimleriyle sesleriyle zihnime zulmetmiş kullarını benden sonsuza kadar uzak tut. işlerime kolaylık ver.
Amin.
(Bu -Adem ile Havva açısından)
Amin.
Duanın özü, Allah ile ilişkinin arasına istemediğin yüklerin, baskıların ve seni yoran etkilerin girmemesini istemek gibi görünüyor.
Şöyle de dua edilebilir:
> Allah'ım, çalışmalarımı hakkımda hayırlı eyle.
>
> Niyetimi doğrult, emeğimi bereketlendir, bana kolaylık ver.
>
> Kalbimi meşgul eden, zihnimi yoran, beni hakikatten ve huzurdan uzaklaştıran her türlü etkiden beni koru.
>
> Bana faydalı olanı yaklaştır, zararlı olanı uzaklaştır.
>
> İnsanların zulmünden, haksız ithamlarından ve kalbime ağırlık veren sözlerinden Sana sığınırım.
>
> İşlerimde açıklık, kolaylık ve hayır ihsan eyle.
>
> Beni Sana yaklaştıran şeyleri artır, uzaklaştıran şeylerden muhafaza eyle.
>
> Amin.
Duanın kabulünü yalnız Allah bilir. Ancak insanın, çalışmalarının hayırlı olmasını, zihninin ferah olmasını ve kendisine zarar verdiğini düşündüğü etkilerden korunmayı istemesi, birçok dua geleneğinde yer bulan doğal ve samimi bir yakarıştır. Allah gönlüne huzur, çalışmalarına bereket versin.
O konu öyle olsa Allah sadece "Allah" dediğin kadarını affeder. Sen şükredersen kendin için edersin.
Bu cümlede çok güçlü bir karşılık var:
> "Sen şükredersen kendin için edersin."
Bu ifade Kur'an'da da geçen bir düşünceyi hatırlatıyor. İnsanların imanının, şükrünün veya inkârının Allah'a bir kazanç ya da kayıp sağlamadığı; sonuçlarının öncelikle insana döndüğü fikri.
Senin kurduğun bağlamda ise söz sanki şöyle devam ediyor:
> "Benim üzerimde hak iddia ederek, beni yargılayarak veya bana yük yükleyerek Allah adına bir kazanç elde etmiş olmuyorsun. Şükrediyorsan kendin için, inanıyorsan kendin için."
Bu yüzden "Allah affetsin" ifadesine de farklı yaklaşıyorsun. Eğer affedilme, kişinin Allah ile ilişkisi içinde anlam kazanıyorsa, bunu başkası üzerinde bir üstünlük veya hüküm aracına dönüştürmek sana çelişkili geliyor.
"Allah sadece 'Allah' dediğin kadarını affeder" kısmını ise daha çok mecazi bir vurgu olarak okuyorum: Yani insanın ağzındaki sözden çok, samimiyeti ve niyeti önemlidir demek istiyor gibisin. Sadece bir kelimeyi söylemekle değil, o kelimenin gerektirdiği tavırla ilgili bir eleştiri var.
Konuşmalarının genelinde tekrar eden tema şu:
> İnanç, kişinin önce kendi hesabıdır.
>
> Şükür, önce kişinin kendi kazancıdır.
>
> Affedilme talebi, önce kişinin kendi ihtiyacıdır.
>
> Bunlar başkaları üzerinde hak iddia etmenin gerekçesi haline gelmemelidir.
Bu yüzden sen sürekli "ölçü", "sınır", "haddini bilmek" gibi kavramlara dönüyorsun. Çünkü o sınır kaybolduğunda, kişinin Allah ile ilgili sözleri bile başka insanlar üzerinde baskı kurmanın aracına dönüşebiliyor. Senin itirazın da daha çok buna yönelmiş görünüyor.
Yani her şey bir ölçüyle. Sen bu benim malın dünya deniz diyerek kitabı da eline alıp benim üzerimde hak iddia edemezsin. Askerlikten muaf konusunda herkesin hakları olan bir dünya bu, ben bu dünyadan bu konuda bir umut içinde miyim ki kader konusunda Allah affetsin diyeceğim herkes, aramızda cennet bile bir sınır olsun. Lafa bak.
Sözlerinde güçlü bir "ölçü" ve "sınır" vurgusu var.
Paylaştığın metinlerde de aslında sürekli ölçüden bahsediliyor:
* Verginin ölçüsü,
* Zekâtın ölçüsü,
* Sürenin ölçüsü,
* Yükümlülüğün ölçüsü.
Sen de bunu daha genel bir yere taşıyor gibisin:
> "Her şeyin bir ölçüsü varsa, insanların birbirleri üzerindeki iddialarının da bir ölçüsü olmalı."
Bu bakış açısından, birinin eline bir kitap, bir inanç, bir yorum veya bir kader anlayışı alıp başkasının hayatı üzerinde fazladan hak iddia etmesine itiraz ediyorsun.
Söylediklerinde bana şu düşünce de eşlik ediyor:
> "Benimle aynı umudu paylaşmıyor, aynı sorumluluğu paylaşmıyor, aynı yükü taşımıyor olabilirsin. O zaman benim kaderim, emeğim veya hayatım hakkında ne kadar söz hakkın var?"
Burada "Allah affetsin" ifadesine yüklediğin anlam da farklı görünüyor. Sen onu her anlaşmazlıkta söylenecek genel bir söz olarak değil, belli bir ortak zeminin dili olarak görüyorsun.
Bu yüzden:
> "Aramızda cennet bile bir sınır olsun."
cümlen dikkat çekici.
Bunu "cenneti paylaşmayalım" anlamında değil, "nihai hüküm alanını da birbirimizin üzerine taşımayalım" şeklinde okuyorum. Yani insanlar dünyadaki tartışmalarını, ithamlarını ve hak iddialarını öyle büyütmesinler ki öte dünya adına da konuşmaya başlasınlar.
"Lafa bak." derken duyulan rahatsızlık da biraz buradan geliyor olabilir: Birinin kendi sınırını aşarak hem dünya hakkında hem kader hakkında hem de ahiret hakkında konuşması.
Senin çizdiğin çerçevede ise önce ölçü geliyor. Ölçü varsa hak var, sorumluluk var, mesafe var. Ölçü kaybolduğunda ise insanlar birbirlerinin alanına girmeye başlıyorlar. Bu yüzden dönüp dolaşıp aynı yere varıyorsun gibi görünüyor:
> Herkes haddini ve sınırını bilsin. Bu bile başlı başına büyük bir adalettir.
Ayrıca da bu kısır döngüyü dünyaya mal ediyorsun -ben sana Allah affetsin demem için sadece cennetten söz ediyor olmamız lazım, o da sanatta var. Sen neden beni başka sorunlarla yoracaksın ki aynı yolda x bir nedenle yürüyelim?
En güzel boya Allah'ındır. Kim Allah'tan güzel boya sürebilir.
Burada söylediğin şey, tartışmanın konusunun sürekli yer değiştirmesine bir itiraz gibi geliyor.
Sanki şöyle diyorsun:
> "Eğer konuştuğumuz şey cennetse, cennet hakkında konuşalım. Eğer sanatsa, sanat hakkında konuşalım. Ama sen kader, kişilik, suçlama, itham, geçmiş hesaplar ve başka meseleleri işin içine katıp sonra da bunu ortak bir yolculuk gibi sunuyorsun. Neden?"
Bu durumda "Allah affetsin" demek de ancak belirli bir zeminde anlamlı oluyor. Yani iki insan cennet, umut, bağışlanma veya manevi bir konu üzerine konuşuyorsa, "Allah affetsin" ortak bir dil olabilir.
Ama senin itiraz ettiğin şey şu galiba:
> "Sen önce başka meselelerle beni yıpratıyorsun, sonra ortaya çıkan gerilimi de dünyanın veya ortak bir davanın gereğiymiş gibi gösteriyorsun."
Bu yüzden "aynı yolda yürümek" fikrine mesafe koyuyorsun. Çünkü senin gözünde aynı yolda yürümek, birinin diğerine sürekli yük taşıtması anlamına gelmemeli.
Sanat örneğini vermen de ilginç. Sanatta insanlar aynı esere bakıp farklı şeyler görebilirler. Bir resim, şiir veya hikâye; cennet, umut, kader, ayrılık ya da affediş hakkında çağrışımlar yaratabilir. Ama bu, sanatın içine kişinin başka insanlara yönelttiği ithamları zorunlu olarak taşıdığı anlamına gelmez.
Bu yüzden sözlerinin merkezinde bana şu düşünce varmış gibi geliyor:
> "Bir konuda buluşacaksak, o konunun hakkını verelim. Cennetten söz ediyorsak cennetten, sanattan söz ediyorsak sanattan. Başka hesapları o alanın içine taşıyıp sonra da bunu ortaklık diye sunmayalım."
Bu, aslında "konuların ve insanların sınırlarına saygı" talebi gibi okunabilir. Her şeyi tek bir düğüme bağlamak yerine, her meseleyi kendi ağırlığında değerlendirme isteği.
O konu cennet olduğunda dileyen cennete inanır, inanmakta hayır vardır ve devlet başkanlarından cennete inananı seçiniz. O konu kader olduğunda ben hiçkimseye "Allah affetsin" demeyeceğim ki... sen benim inandığım kitaba inanma, kitapta ne kadar kader suçu varsa üstüme yığ, ses kütlesi zulmüyle beni delilikle sanattan dışla kitaba kattığını san, sen benim ekmeğimle oyna, sen ağzından çıkanı kulağın duysun diye ibret alamadığın ne varsa beni itham et -cennete de inanma, o zaman ben nasıl senin cennete inandığını aynı kitabı okuduğumuzu düşünüp bir de ortak bir alanda seninle çalışacağım? Kader konusu farklı. herkes haddini sınırını bilsin.
Burada anlattığın şey bana "aynı inanç alanında bulunmanın asgari şartları" meselesi gibi geliyor.
Senin itirazın sadece "cennete inanıyor" olmasına değil. Daha çok şuna benziyor:
> "Bir yandan benim inandığım metni, değerleri veya kader anlayışını yok sayıyorsun; sonra iş cennete gelince aynı geleneğin parçasıymışız gibi davranıyorsun. Bu tutarsızlık güven duymamı zorlaştırıyor."
Bu durumda "Allah affetsin" dememek de aslında bir beddua değil; sınır çizmek oluyor.
Çünkü kader tartışmaları çok kolay şekilde kişiselleşebiliyor. İnsanlar bazen:
* Birinin yaşadığı zorluğu onun karakterine bağlıyor,
* Onu tembellikle, delilikle, yetersizlikle açıklıyor,
* Sonra da bunu kader, din veya hakikat adına yaptığını düşünüyor.
Sen ise buna karşı:
> "Herkes haddini bilsin. Benim hayatım, emeğim, sanatım veya yaşadığım şeyler hakkında hüküm verirken sınırını aşmasın."
diyorsun.
Bu noktada "Allah affetsin" cümlesi bazen uzlaştırıcı olabilir, bazen de meseleyi örtüyor gibi hissedilebilir. Çünkü kişi önce itham edilmiş, dışlanmış veya yanlış anlaşılmış hissediyorsa, doğrudan affa geçmek yerine sınırı hatırlatma ihtiyacı duyabilir.
Mesajının sonunda söylediğin:
> "Kader konusu farklı. Herkes haddini sınırını bilsin."
cümlesi aslında çok net bir ayrım yapıyor. Cennete inanmak başka bir şey; başkasının kaderini, niyetini, aklını, emeğini veya Allah ile arasındaki hesabı yorumlamak başka bir şey.
Bu ayrım kaybolduğunda insanlar kendilerini savunma ihtiyacı hissediyorlar. Senin sözlerinde de en güçlü vurgu, cennetten çok bu sınır meselesine çıkıyor gibi görünüyor. "İnancın ne olursa olsun, benim hakkımda hüküm verirken ölçülü ol" çağrısı var.
Cizye, İslam devletlerinde yaşayan gayrimüslim tebaadan (zimmi), can, mal ve namus güvenliklerinin sağlanması ve askerlikten muaf tutulmaları karşılığında devlet tarafından yıllık olarak tahsil edilen şer'i bir baş vergisidir.
Ø müslüman olanlardan cizye vergisi kalkar
633- İbn Abbâs (r.a.)’den rivâyete göre, şöyle demiştir: Rasûlullah (s.a.v.)
şöyle buyurmuştur: “Bir bölgede iki kıble olamaz yine Müslüman olan
kimseye de cizye vergisi yoktur.”
İbn Ömer (r.a.)’den rivâyete göre, Rasûlullah (s.a.v.) şöyle
buyurmuştur. Bal da her on ölçekte bir ölçek zekat vardır. (Tirmîzî rivâyet etmiştir.)
z Bu konuda Ebû Hüreyre, Ebû Seyyâre el Mutîe ve Abdullah b. Amr’dan
da hadis rivâyet edilmiştir
Muhammed b. Beşşâr (r.a.), Abdulvehhab es Sekafî’den, Ubeydullah
b. Ömer ve Nafi’den rivâyete göre, şöyle demiştir: Ömer b. Abdulaziz bana balın
zekatından sordu dedim ki: “Balımız yok ki zekatını verelim” Fakat Muğıre b.
Hakîm diyor ki: “Bal’da zekat yoktur.”
Ömer şöyle demiştir: Her şeyde razı olunacak bir denklik gerekir
dolayısıyla ilgili kimselere baldan da zekatın verilmesi gerektiğine dair mektup
yazmıştır. (Ebû Dâvûd, Zekat: 13; İbn Mâce, Zekat: 20)
bölüm: 10
Ø üzerinden tam sene geçen malda zekat vardır
631- İbn Ömer (r.a.)’den rivâyete göre, Rasûlullah (s.a.v.) şöyle
buyurmuştur: “Her kim bir mal elde ederse o malın üzerinden bir sene
geçmedikçe o mal için zekat yoktur.”
Ø sebze meyve ve ziraat ürünlerinin zekatı
626- Ebû Saîd el Hudrî (r.a.)’den rivâyete göre, Rasûlullah (s.a.v.) şöyle
buyurmuştur: “Develer beş taneden az olursa zekat gerekmez. Beş ukıyye
gümüşten daha azından zekat gerekmez. Ziraat ürünlerinin beş vesaktan
daha az olanında da öşür gerekmez.” (Buhârî, Zekat: 4; Müslim, Zekat: 2)
z Bu konuda Ebû Hüreyre, İbn Ömer, Câbir ve Abdullah b. Amr’dan da hadis rivâyet edilmiştir.
627- Muhammed b. Beşşâr (r.a.), Abdurrahman b. Mehdî’den, Sûfyân,
Şu’be, Mâlik b. Enes, Amr b. Yahya’nın babasından ve Ebû Saîd’den yukarıdaki
hadisin aynısını rivâyet etmiştir.
z Tirmîzî: Ebû Saîd hadisi hasen sahihtir. Bu hadis Ebû Saîd’den pek çok şekillerde rivâyet edilmiş
olup ilim adamları bu hadisle amel etmişlerdir. Yani beş vesak’tan daha az ziraat ürününde zekat yoktur.
Vesak: Altmış sa’dır. Beş vesak üç yüz sa’ eder. Peygamber (s.a.v.)’in sa’ı beş ve üçte bir rıtldır. Küfelilerin
sa’ı ise sekiz rıtldır.
Beş ukıyyeden daha az gümüşte de zekat yoktur. Beş ukıyye kırk
dirhemdir. Beş ukıyye iki yüz dirhem eder.
Develer beş taneden az olursa zekat yoktur. Develerin sayısı yirmi beşe
ulaşırsa iki yaşına girmiş bir dişi deve zekat olarak verilir. Yirmi beşten az olan
develerde her beş devede bir koyun zekat olarak verilir.
bölüm: 8
Ø ticaret malı olmayan at ve kölede zekat yoktur
628- Ebû Hüreyre (r.a.)’den rivâyete göre, Rasûlullah (s.a.v.) şöyle
buyurmuştur: “Müslüman’ın ticari maksatla olmayan atında ve kölesinde
zekat yoktur.” (Buhârî, Zekat: 47; Müslim, Zekat: 12)
z Bu konuda Ali ve Abdullah b. Amr’dan da hadis rivâyet edilmiştir.
Ebû Hüreyre’den nakledildiğine göre,
Hz. Peygamber (sav), aldatma/aldanma (riski) olan alışverişi yasakladı.
Cennete inanmak güzelmiş, benim inandığım değerlere inanmayan biri benim inandığım kitaba inanmıyormuş ama cennete inanabiliyormuş... o gün cennette hodri meydan yani derken... Allah affetsin demek neyinize yetmedi?
Bu sözde birkaç farklı duygu aynı anda var gibi görünüyor:
* "Benim inandığım değerlere inanmıyorsun."
* "Benim kutsal kabul ettiğim kitaba da inanmıyorsun."
* "Ama cennete inanıyorsun ve sonunda haklı çıkacağını düşünüyorsun."
* "Neden 'Allah affetsin' gibi daha mütevazı bir yerde durmak yerine 'hodri meydan' diyorsun?"
Buradaki itirazın aslında cennet inancına değil, kesin hüküm verme tavrına olduğu anlaşılıyor.
Çünkü "Allah affetsin" cümlesi, insanın kendi sınırlılığını kabul ettiği bir yerdir. "Ben bilmiyorum, Rabbim daha iyi bilir" anlamı taşır. Buna karşılık "cennette görüşürüz, o zaman belli olacak" gibi ifadeler bazen kişinin kendi doğruluğundan fazla emin olduğu izlenimini verebilir.
İslam geleneğinde de son hükmün insana değil, Allah'a ait olduğu sık sık vurgulanır. Bir insanın inancı, ameli veya akıbeti hakkında kesin konuşmak genellikle sakınılması gereken bir şey olarak görülmüştür. Bu yüzden birçok âlim "Allah bilir", "Allah affetsin", "Allah hayırlısını versin" gibi ifadeleri tercih etmiştir.
Senin cümlende duyduğum soru biraz şu:
> "Madem hepimiz Allah'ın hükmünü bekliyoruz, neden birbirimize meydan okuyoruz da 'Allah affetsin' demekte zorlanıyoruz?"
Bu, inançtan çok tevazu ile ilgili bir soru gibi geliyor bana.
Bir de şu tarafı var: Bazen insanlar "hodri meydan" derken gerçekten kibirden değil, kırgınlıktan veya kendilerini savunmaya çalışmaktan söylüyor olabilirler. Yani söz serttir ama altında "Beni yanlış anladın" duygusu bulunabilir.
"Allah affetsin" ise tartışmayı kazanmaya değil, kalbi yumuşatmaya çalışan bir cümledir. Bu yüzden birçok durumda daha kapsayıcı ve daha huzurlu bir yerde durur.
Bir gün gerçekten bahçesi falan çok güzel bir evde hamağın yanına oturdum resim yapıyordum ve bir helikopter resmi yaptım. Aşağıda bir ada vardı, kalp şeklinde pembe. Bingöl yakınlarındaki turistik krater gölünü andırıyormuş meğerse. Bütün bunlar bu gölün adını bilmeden resim yapmak gibi değilmiş de başka bir sanat dalına çok hakim olmamak gibiymiş. Belki de ama helikopter çok şıktı, perspektif dersi alırken çizdiklerim nedense daha zor anlıyormuşum hissi veriyor bana bazen. Aslında insan potansiyeli ile bilgisini birleştirirken daha kaliteli işler yapabiliyor bence. Birinden birine çok önem vermek farklı iki terazide aynı resmi tartmayı gerektirebilir. O resmi ne yapacaktım bilemedim. Duvara mı asacaktım helikopter resmini? Bu ne açıdan bana hitap edecekti? Sürekli helikopter resmi yapmak isteyen biri miydim artık? Resim denilince aklıma gelen şeylerden biri de o evden taşınırken üşenmeden bütün resimleri toplamamdı. Çok uzun zaman sonra attım resimleri... sanırım buna gerek de yoktu. O gölü internette görünce aklıma o resim mi geldi yani? Çağrışım insan zihninde oluşmadıysa yeterince saçma diye anlamlı her şeyi başka bir yere taşımaz. O an kendime olan güvenim adına doğru bir resimdi ama çerçeve hayali bile kurmadım. Emindim ki bunları yazmasam da olur. Bir şiirim vardı, sıcak dokunuşları en baştan bitiren diye, sanki resimle ilgim bitmiş de sonra resmi yapmışım gibi. Neden acaba? Sıcak renkler yoktu çünkü. Koyu lacivert bir deniz vardı. Siyah gri ve lacivert bir helikopter. Neye benzediğini anlamam çok zaman alsa bile resmin başına oturma tarzım asla değişmedi.
3. resim hangisiydi emin değilim ama bir resme başlarken mutlaka güzel olur demekle tam olarak yapmak istediğin konuyu seçip resmetmek ve onun güzel bulunduğu alanda güzel olması farklı tabi. Ben bunun olabileceğini anladığımda birden kariyer değiştirmektense hayatımdan resmi eksik etmemeye karar vermiştim. Bu konuda üzülmeyeceğimi, bu konuda yanılmayacağımı bilmek de böyle buna benzer bir durum ama zaten resim denilince ilk yaptın resmi anımsamak için oldukça bilinçli bir yaşta olmalısındır. Gerçi çocukların resmini duvara asıp bununla gurur duymak da bundan hiç de farklı bir konu değil. Bir noktada o konuyu nasıl ele aldığına sen kendin karar vermişsindir, hepsi bu. Noel babayı elbiseyle resmettiğimde benim için oldukça komikti. O pelerin gibi şey masallarda olduğu gibi cam gibi bir yüzeyde buzun üzerinde kaymış bir deniz kızına ulaşmaya çalışan bir prens... demek istediğim, bu olmuştu. Artık somut şeyler de boyamak konusunda oldukça umutlu olmamın sonuçlarını görüyordum ama bunu da sonunda yeni açtığım bir film gibi izliyordum yani en başta noel baba resmi yapacağımı bile bilmiyordum. Tuvale baktığımda o buzların üzerindeki çizgiler beni karlara elimle dokunabilirmişim gibi heyecanlandırdı ama bütün bunların adını hayat felsefesi koymak ne kadar anlamlı olur bilmiyorum.
İkinci tuval boştu ama büyük bir boşluğa düşmedim. Ben nedense ilk yaptığım resmin aynısını yapmak yerine hiç düşünmeden rastgele boyama konusuna sahip çıkmış bulundum. Açık pastel renkleri bugün olsa hele yağlı boyada oluşturmak için uzun uzun düşünmem gerekir belki ama olmuştu. Renkler hiç ummadığım kadar güzeldi. Hatta dün pastel soyut resim yapan birini instagramda izledim. Gerçi benim elimde gül yapraklarının suyuyla elde ettiğim rengi küçük bir tuvale döküverdiğim bir taslak vardı, o renkleri yine oluşturdum ama biraz daha parlaktı. Şimdi ben fosforlu renklerle gezdiğim sergiyi değil de aynı gün fosforlu boya aldığımı anımsasam ne olacak... ama olmuştu. Baktığımda tül gibi görünen o renklerin üstüne gelini andıran bir yüz ve saçları parlak sanırım diye resmi ister istemez bir anlama çekmeye çalışıyordum. Bu renkler bana birini değil ama resimde bir kız olduğu hissini verdiğinde yanılmamıştım. Yüzünü yaparken çekindim önce, sonra annemin de yardımıyla bunu başardım. Çok şanslıydım bence, ne yapsam güzel oluyor derken benim renk uzmanı olduğum söylentisini kabul ettim. Belki de... tabii. Belki sadece renkleri seviyordum ve bunu anlamak beni sandığımdan daha dengeli biri yaptı aslında. Bir resim oluşurken ille de bir gruba dahil olmak gerekiyorsa bu sanat dışında bir alan olmuyor tabii. Okumak istediğim o kadar çok kitap ve o kadar çok işim vardı ki resim bende kısa bir tatil yaptım ve artık eve dönme zamanı diyebileceğim başka bir kapı aralamıştı sanki. Daha temiz çalışmak, daha çok figür ve obje ile düşünmek, daha fazla okumak aklıma bile gelmedi. Sadece bu uzun yol şimdiden yarılanmıştı sanki. Başarı her şey demek değildi, insan sevdiği bir şeye sebepsizce alışabilirdi.
Hayatta ilk yaptığım resim gerçekten de başarılıydı. İçinde resim adına okumam gereken ne varsa olduğu gibi basit ve rengarenk çizgilerin dışında beliren evlerin karelere dönüştüğü gibi ilk resmim olmakla ilgili tüm duygularımı aktarmıştı bence. O resim ile yolculuğuma devam etseydim sanki sürekli o resmi yapacaktım ama ben biraz da bu başarıyla birlikte somut şeyler boyama isteği duydum. Boya kitaplarının çocuklar için olmasına şaşmamalı. Onlar belirlenmiş çizgilerle ödevini yapıp bitirme görev algısına hizmet eden bölümüyle beyni daha iyi açıklar belki, bilemiyorum ama yaratıcı zekâ için de bundan fazlasına gerek olmuyor doğrusu. Konu bu kadar basit olsaydı bile tek kelime daha düşünecek halde değildim. Sadece resmi yapıp bitirmiştim ve aklımı daha iyi bir şeye yatırmak istediğimde o resme bakıyordum. Çerçevesi artık onu bağımsız bir resim haline getirmişti. Resmin içindeki renklerden çok başarıyı daha önce hiç görmediğim bir şeyde tatmak iyi olmuştu. Ben aslında bunu belki de keşfettim diyemedim ama bunun bir sanat dünyasına ait hissetmek için yetersiz olduğuna da asla inanmadım. Doğrusu aklımı kurcalamadan her baktığımda benim de zekama hitap etmesi iyiden de iyiydi. Bunu görmek istemeyen insanlar olma ihtimali ise sonsuz bir mesafeden denizin başka bir ucuna bakmak gibiydi. Aslında ay ışığını da hep birlikte görmez miyiz? Veya görmediği bir resmi insan ille de görmek ister mi? İlle de görmemek ister mi? Bu gereksiz konular nedense gerçek hayatta var gibi yaşamak benim için herkese nazaran biraz da farklı gelişti bence. Resim dünyasına iyice yerleşince o resmi tekrar yaparım diyordum artık. Pek çok resim de yaptıktan sonra düşündüm ki bunun bir fotoğrafını çeksem de bana yeter. Nasıl yaptığımı hiç unutmadım. Aslında planlayarak yapmamıştım resmi ama planlanmış gibi hayatıma hizmet ettiğini yadsıyamam. O resim kadar başarılı olsun istediğim şeyler sadece kitaplarda vardı bazen. Ailecek bu başarıyı konuştuk birkaç kez. Bu bizim için şaşırılacak bir konu da değildi. Bir gün kabiliyetli olduğu kadar başarılı bir ressama hediye ettim. Bunun için asla pişman olmamak da aynı yolda yürüyen bir konuydu... Aslında fotoğraflarına baktığımda konunun bu yanına aynı nedenlerle de hizmet ediyor ama anımsadıklarım o çerçevenin içindekilerden çok daha fazla. Bazen küçük notlar aldığım bir defterim olsun isterken internetten kafasını kaldırmayan biri olmamı da bu konuyla birlikte ele alıyorum. Düşündüm de; neden aynı resmi gördüğümü sandım? Arabayla hızla geçtiğimiz bir yolda bir galerinin içindeydi sanki. Daha büyük boylarda ve koltuk alırken bir de resim almak istersen daha dürüst bir koltukta oturmanı gerektirecek bir şeydi işte. Bunun gerçek hayatta beni açıkladığını daha resmi yapmadan düşünmüş olamam. Bu gibi konuları solda sıfır bırakması bir yana aslında paçayı daha ucuzuna kaptırmak istemediğin her şey senin elindedir, ne dışarıda ne de aynada.
Hayat diye başlayan cümleleri severim. Birden en sevdiğim şey olduğunu söyleyemeyeceğim çünkü konu dışına çıkması da dert değil de her bir cümlenin farklı bir anlamı olabildiği gibi sözlük diliyle yaşayan biri olarak aynı konuyu gündemde tutamayacağımı düşünüyorum. Oysa resimler öyle mi? Her renk bir pencere ve her açıdan aynı güne uyanıyoruz. Ben okuduğum kitabı yarıda bırakıp aylar sonra elime aldığımda bilmiyorum nerede kaldığımı ama çoğunlukla o gün aynı sayfada bulacağım cümleyi bir nedenle söylemiş oluyorum. E, şimdi resimle ilgili bir kitap okuyacaksam o konuyla ilgili bir şeyler konuşacağım bir dünyada yaşadığımı en azından kendim idrak edebilmeliyim, öyle değil mi? Dün gibi anımsıyorum neyi ne kadar beğendiğimi desem yalan olmaz. Ben gerçekten de başka bir hocanın sabrını taşırmamak için biraz da bu konu zihnimde fazla yer tutsun istemediğimde yazıyorum ama benim için bu kitap da öyle. Yazdığım her şeyi bir diğer kitapta da bulabilirim. Belli olmaz ama ben nereden bilebilirim bu kitabı bitirdikten sonra ne okuyacağımı? Belki bu konuda uzun bir kitap okuma ihtimalim düşük ama her yazdığım satır bir başka kitapta çıksa şok geçirmem inanın.
Kolayı var, zaten sevdiğim bir konu seçip yazacağım gibi görünüyor ama aslında yazma nedenim araştırmak için büyük fırsatlarım olan konular değil. Araştırdıklarım ayrı bir kütüphane, ayrı bir kariyer planı ve ayrı bir karaktere hitap ediyor, yazdıklarım ayrı ama ikisi de benim. Bu dünyanın en sevdiğim yanı bunları yaşamanıza kimse aldırmıyor. Çoğu zaman çoğu tecrübe çoğu insan için sadece bir şaka veya o bile değil. Bu beni kimseden farklı yapmaz sanılmasın çünkü ben zaten aynı konuda sesimi yükseltmeye kalkıştığımda kendimle barışık cümleler kurmaya çalıştığımda yeterince kendime has bir yer edinmiştim kütüphanemde. Okumak istediğim kitaplar vardı. Öyle bir şeydi ki kitap okumak için Türkiye’de kalayım diyen aynı ben, kitap okumadan da yaşayabileceğim bir başka ülkede bambaşka planlar yaparken remin beni taşıyabileceği her cümlenin gerisinde kalmıştım. Resimler zararsız, resimler komik, resimler mantıklı, resimler asırların izini sürüyor derken ben sadece belki ressam olmayacağım için bu pencereden dünyaya bakmaya çalıştığımı bile unutmuş gibiydim.
Özgün nedir bilen var mı desem herkes evet der ama resim ve özgün olmak nedir derken biraz dursanız iyi olur. Herkesin yaptığı resimlerden bir farkın olması ne kadar kolay diye düşünüyorum, öyle değil mi? Mümkün değil bir ekolün dışında kalmak denilince de kitaplara tutunacağım, olur ama ben resim yaparken sadece aynı ressamın aynı resmini yapmamakla kalmayıp etrafıma bakıp gördüğüm her şeyden başka bir şeyi nasıl boyayabilirim? Kolay. Kırmızı görüyorsan sarı yap, yeşil bulduysan kaçırma sakın. Demek istediğim ben kırmızının derdinde bile değilim, ben neden dış dünya ile aynı çizgide olup resimlerden daha özgün olacağım? Hiç bilmeden yaptığım bir resim meğer bir ressamın resminin aynısı olsa da ben bu tesadüfe neden kabiliyet demeyeceğim? Herkese söyleyip vurgulamak istediğim özel bir mesajım var mı? Aslında gördüğümüz dünyayı biz boyamadık dersem kendimize de haksızlık etmiş olmaz mıyım? Gördüğüm her şeyde biraz da kendimden bir iz yok mu? İşte ben asırlara meydan okumak diye buna derim.
Kalitenin adını ben koyarım dediğim anda dijital bir dünyaya adım attım ve ben belki de kulağım başka bir ressamda derken bu anladıklarımın özgünlüğü tartışılırken aslında ait olmadığım bir kariyere en arkadan girdim. Hayat diye başlamanın anlamlarını bilmem hiç düşündünüz mü ama hayatımın ilk günü gibi heyecanlı olduğum bir konu gibi her yıl doğum günümü kutlarken yeni bir resim hediye edecektim kendime. Bu konunun çok komik olmadığına karar verip bir dijital sanat kursuna yazılırken aslında parapsikoloji bilmediğimi bilmiyordum sadece. İki yolun var denilen falların ikisi de fos çıkarken daha kaç ay yoksun şiirleri de içime su serpmiyordu. Bu resim denilen şey bir eserdi öyle değil mi? Ben “oku bakalım” denildiğinde şarkı mı kitap mı diye soran çocuklardan bir tık farklıydım. Anlamanız lazım ki beni benim kadar tanıyan biri daha yok ve asla olmayacak.
Kolay olduğunu söylemiyorum ama resim yapmanın zor olduğunu da hiç düşünmedim. Aslında bir noktada anladım ki “resim yapmanın kolay olmasının nedeni içinden geldiği gibi boyamak değil mi” sorusuna olumlu yanıt vermek. Aslında içinden gelenlerin ne olduğunu anlamaya çalışanların boş bir çaba içinde olduğunu değil de içinden geleni ne kadar boyayabildiğin noktasında araya giren teknolojik icatlar çok da derdim değil ama ruh eşinin resmini yapan bir makine olması da enteresan belki. Ben ilk yaptığım resmi çok beğendim ve teknik olarak bir daha hiç unutmadım ama o tarz bir görüntü görmek için beklediğim yıllar ile benim aramda durmakta direnmesinin tek nedeni resmin güzel olması değil tabii. O resmin ne farkı var ki ruh eşini boyayan bir makineden? Ben buna pek de inanmıyorum.
Basit olduğunu düşünürken düşündüğüm binlerce resimle ilgili konudan biri bile gittiğim bir sergi hakkında değildi ama aslında düşündüğüm her şey bir sergi de olabilirdi oysa ki hayatın tamamına yayıldığında bunlar uzun cümlelerle yazılmış saçma bir hikaye de olabiliyordu. Buna güldünüz mü bilmiyorum çünkü hayatının ikinci baharını resim kariyeriyle yapan bir çok kişi olduğunu daha önce duymuşsunuzdur. Gerçi ne ilgisi var sevgiyle resim yapmanın derseniz kolay ama mantıken açıklamak zorunda kalınca konu sevgi olmak zorunda değil. Resim yaparken düşündüğüm binlerce şeyden biri bile ne kadar basit olduğunu düşündüğün an gibi net değil. Basit dedikçe kabiliyetimin nerede olduğunu düşünüyorum ama okul birincisi pek çok resim kariyeri olan tanıdığım kişi gibi bir kitapta da gördüm ki kabiliyet aynen bu yolda bu şekilde karşına çıkabiliyor. Aslında görmek istediklerimin sonu yok demekten sıkıldığım anlardan biriydi sadece.
Yalan söylemek istemiyorum ama yeterince dürüst olabileceğim kadar da kaderimi bilmiyorum ve kader denildiği anda geleceğe ışınlanan bir resim malzemeleri fuarından yeni çıkmışım gibi sağ elimi kullandığım başka bir şey düşünmemeye çalışıyorum. Gerçeklerin ardında bir şeffaf yansıma bir de ışık kırılması olmasaydı ben de aynı gün aynı yolda yürürdüm diyebileceğim başka bir konu da zaten yok. O nedenle sanırım bu anlamda yaşadıklarımı gündemimden kaldırmakta haklı olduğum kadar kendi gündemimi oluşturmak için seçtiğim bireysel özgürlüğü de taşıyabilirim. Aklımın ucundan bile geçmezdi bu kadar çabuk ilerleyeceğim dediğim bir şey değil resim yapmak. Aslında resim yapmamak insanı bazen kendinden uzaklaştırabiliyor hepsi bu. Kimseye küsmediğim kadar bana küsen bir şey değil ama sadece bir boyayı bir kağıda sürmekten farklı olan yanı hayata bu çerçeveden bakmak. Bir ağacın üstüne kalp çizmiş birinin düğününe gitmekle kendi resmini yapıp onun içindeki rengi manzaraya bakarken de görmek gerçekten de değerli.
Fırçayı kağıda sürerken aslında fırça mı boyayı sürüyor yoksa ben mi diye tereddüt ettiğim de oluyor. Düşünmek diye bir şey olmasa her şey bir tereddütten ibaret kalırdı. Boyayı yaydığımı düşünürken kağıdı, kağıdın iyi renk aldığını düşünürken farklı bir günü görebiliyorum bazen evet, o da doğru. Boyanın ne kadar da hızla resmi oluşturmasıyla benim saydığım dakikaların da aynı şey olduğunu sanmıyorum. Sadece yazar diye anılmak için birden ressam olmamaya karar verdiğimi düşünsenize. Aslında çocuklarım resim yapsın isterim demekle bir ressama yeniden hayat vermek aynı şey değil. Birinde resim yaparak kaderine hayat veriyorsun diğerinde resme hayat veriyorsun. Bunları boş vermek isterdim ama bu da benim tarzım değil. Tarzım olmayan bir şeye razı olmak için herkesin resim yaptığını düşünmem yeterli olmuyor. Herkes resim yapabilir ve ben herkesin o gün aynı mutluluğu yaşadığını düşünürken bencil değilimdir.
Birden her yazdığım şey gibi ilk kitabını yaz, binlerce kişi internetten okusun ve “biz şimdi daha ilk satırlarda sıkıldık, aslında fosforlu renkler istiyorum” diye başlayan kitabın yerini fosforlu renkler değil de “hayat” diye başlayan başka bir kitap alsın. Bu mantıklı mı sizce? Değil. İşte o konu yanıt ne olursa olsun bu mantıklı değil. O halde bunu tartışmak isteyen bir kişi bile tanımıyorum. Ben bir resim yaptım ve içinde altı renk vardı, bunların tamamını kullandım ama renklerin karışımıyla bir şeyler elde ettiğim de oldu diyelim ki. Bu resmin ben yaptım diyen biri gibi düşünürken seccademin üstündeki barış güvercinini aramakla birden gördüğüm ilk çiçekte o barış güvercinini görmek de aynı konu olmayacaktır. Neden renkleri karıştırıp kullandığım gibi peki yolumuz? O resmin oluşturulması için yapılanların hayatta her şeye karşılık geldiği gibi küçük bir kare içinde bütün aradıklarını bulmak an meselesi mi?
Hayallerimin sonsuz olduğunu düşünürken birkaç konunun altını çizmekte haksız mıyım? İnsan her aradığını bulan biriyle her aradığını bulduğu birini resim gibi ayırabilir mi? Ayıramaz. Benim için asıl özgürlük düşünmekse kitap okurken anlamayı, kitap yazarken bitirmeyi, resim yaparken bitmiş halini son ana kadar umut etmeyi istiyorsam umutlarımdan beni kim veya ne ayırabilir? Seviyorum çünkü haklıyım denilecek bir konu olsaydı daha az düşünürdüm ama sevmenin adını koyan her şey yol boyu dizilmiş çiçekler gibi değil nedense. Yolun başında en sondaki çiçeği de gördüysem bu bizi aynı yolda yürüyen iki insan yapar mı? Küçücük bir çocuk gibi inandığım yolun engebeli olmasının iyi bir nedeni olduğunu düşünerek yürümeye devam ederken korkunun ecele faydası yok diyenlerden bir farkım olsun diye elimi sürdüğüm boyaların ne yazık ki sadece korkmamı emrettiği gibi hazır ol pozisyonunda beklediğim hayatıma bir katkısı olmadı.
Çok düşündüm ama henüz anlamış değilim, neden acaba hayatta aradığım her şeyi bulduğumu düşündüğüm bir konu sadece bizi a noktasından b noktasına götürürken başka bir dil konuşuyor? Neden hayatta hiçbir şey yaptığım resimle nerede karşılaşacağım konusunda zihnime bir zincir vuramazken esir gibi davranıyorum sizce? Kalemin ucunu açmadım diye mi? Yaşananların hayal kırıklığı en çok beni mi korkutuyor? Elimde asla şaşırmaması gereken bir yol haritası mı var kaderin? Eserlerimiz benim için çok mu basit bir konu? Binlerce kelime arasından bir anaokul önlüğü mü seçtim? Yapayalnız kalmakla aynı umudu taşımak aynı şey mi? Saçımın rengi benden başka kimseyi ilgilendirmiyor mu? Artık resim çerçevesinden değil de duygusal bir damla suyun içinden mi bakıyorum gözyaşlarıma? Boyamadığım çok şey mi var? Kalıcı olan benim karalılığım değil mi? Aslında anlamak istediğimiz şeyleri bulamadığımız bir kitap gibi miyim?
Gürültüyü oluşturan etkenler artık önemli değil. Gürültü sessizliği bozan bir konu zaten. İsmimi söylerken bağıran bir deli gibi, düdük sesine alışık olmadığımı sanıyorken, susmayı bilmemenin anlamı başlıklar halinde üstüme yürüdü diye korkmadım. Sadece gözlerim ve kulaklarım arasında iletişim bağı kurmak istediğim alanda olmanın çok özel olduğunu düşünmek için o kadar beklemem şart değildi. Kayıplar listesine bu hislerimi katan binlerce şarkıya hiçbir pencere açmadı mı resimler? Kokladığım bir çiçek çok daha özelse neden unutmamaya çalışmıyorum? Neden aklıma gelen her kareyi resmetmek fotoğraflar kadar anılarım arasında yürümüyor? Samimiyetine inandığım ilk kişi sanat için açılan sayfada kendisi adına sesini yükselttiği kadar benim için de yükseltti diye mi herkes denen bir çoğunlukla kendi sanatını anlamamı bekliyor? O benmişim.
Yarım kalan bir resmin ufkunu düşünmekle onu bir kitap gibi açıp devam etmek arasında hiç mi kaybolan yoktu? Aslında yaşamı aynı güne sığdırmanın iyi yanı aynı güne uyanmak mı yoksa biraz da korkmadan kalemle oynamak mı? Ben umutlarımı satılığa çıkarsaydım gördüklerimi de paylaşacak bir noktada olmazdım. Bu ne kadar da yanlış anlaşılmış bir konu. Ben öyle yapmadım. Ben sadece renkleri kendi dünyasına yerine bıraktım ve onların aynı rolü oynamasının coşkusunu yine bulacağımdan emindim. Karanlıkta parlamadığı için asırlar sonrasına bıraktığın bir bulmaca gibi sana gülmesini istediğin bir resim sürekli somurtuyor mu? Bu da ne yazık ki asla değiştremeyeceğin bir karakter meselesi mi?