Kültür Sanat Edebiyat Şiir

referandum sizce ne demek, referandum size neyi çağrıştırıyor?

referandum terimi Selin Sel tarafından 24.04.2004 tarihinde eklendi

  • Oduncu Gömleği
    Oduncu Gömleği 23.10.2010 - 15:24

    Gün itibarı ile gelinen noktada; ülkenin siyasi düzlemi yine popülizm etrafında şekillenmeye başladı. Haftalarca aylarca referandum şarkılarıyla yatıp kalktıktan sonra, aslında oylanan şeyin günlük hayata ve halk tabanına dolaysız yansımasının olmadığını ve olamayacağını gördük.

    Referandum mitinglerinde evetçi cenahın ağzından düşürmediği 80 darbesiyle yüzleşme retoriği kafalarda bıraktığı soru işaretleriyle birlikte geride kaldı. Daha fazla demokrasi çığırtkanlığı bugün yerini “Yeni bir anayasa gündemimizde yok” söylemine bıraktı. Demokrasiyi bir amaç değil tam tersine araçsallaştıran bir zihniyetin mensubu olan hükümet yetkilileri her konuda olduğu gibi yine mevcut samimiyetsizliklerini gün yüzüne çıkarmakta çok da utangaç davranmadılar. Bir taraftan türban tartışmaları, bir taraftan öcalan-hükümet-bdp-barzani dörtgeninde güdümlü görüşmelerin sıklaşması, temelde çözülmesi gereken anayasa sorununu geri plana itti. Aslında bu tesadüf de değil. Akp’nin çatışmacı siyasetinde kendi içinde tutarlı bir manevra. Birinci sorun din temelli ikincisi de etnik. Yani Türkiye’de mutabakatın olmadığı iki derin konu. Dünya siyaset düzleminde her zaman sorun teşkil etmiş, laikçi ulus devletlerde tartışma zemini hiçbir zaman kaybolmamış iki büyük çıban. Sert üsluplar eliyle kamplaşmanın derinleştiği bu iki konu üzerinden 2011 seçimlerine uzanmak hükümetin geçmiş icraatleriyle tam anlamıyla örtüşmekte.

    Akp’nin referandum sonrası çizdiği manevranın yani referandum öncesi meydanlarda vurguladığı yeni anayasa yapma vaadinin çöpe atılmasının Chp’nin siyasi söylem ve pratik konularındaki değişiminden ayrı düşünülemeyeceği kanısındayım. Bu kanıya varmak için önce muhalefet partisinin bir önceki genel başkanı döneminden farklı olarak daha geniş halk kitlelerine hitap etme ve daha uzlaşmacı daha halkçı politikalarla sosyal demokrat çizgiyi tutturma eğilimini gözlemlemek gerekir. Gandhi Kemal benzetmesi, Ecevit Şapkası, Nazım Hikmet dizeleri, türban sorununu -samimiyet tartışmalarıyla beraber- çözme isteğinin dile getirilmesi, genel af söylemi bu eğilimin ciddiyeti ve sistematikliği hakkında önemli göstergelerdir. Peki bu yeni siyaset anlayışı Akp nazarında neden bir tehdit algılamasına dönüştü?

    Bunu anlamak için Akp’nin 8 yıllık iktidar dönemine bakmak en doğrusudur kanımca ki kendi ifadeleriyle “ayinesi iştir kişinin lafa bakılmaz” “Yaptıklarımız yapacaklarımızın teminatıdır”(!) Siyaset bağlamında Akp’nin, kuruluşundan bugüne kadar tüm evrelerinde, çatışmacı siyasetten ekmek yemiş ve bunu siyasi pratik edinmiş bir parti olduğu su götürmez bir gerçektir. Rp’nin reformist kanadı olarak “sürüden ayrılan”, geçmişiyle çatışarak oluşturulan Akp, iktidar dönemini de Chp ile, aynı yoldan temellendirmiştir. Bazen çifçiyle,esnafla; bazen iş adamıyla,medya patronuyla, öğrenciyle, askerle, savcıyla, hakimle, doktorla, Kürtle, Türkle bilumum vatandaş, kurum ve kuruluşla çatışmayı bir yöntem edinen bu siyasi zihniyet; bugün biricik oyun arkadaşını, yöntemini meşrulaştıran diyalektiğin asıl antitezini kaybetme korkusunu yaşamaktadır. Chp’nin günlük siyasetten uzaklaşıp, daha uzun vadeli, daha sorun çözücü, daha çok uzlaşmacı siyaset anlayışına yönelmesi iktidar partisinin geleneksel çatışmacı siyasetini tehlikeye sokmaktadır ki gelinen noktada tekrar polemik ortamı yaratmakta geç kalınmamıştır. Chp’den gelen “türbanı çözelim” önerisi uzlaşmacı siyasetin tezahürü bağlamında önemlidir. Ancak aradan çok geçmeden iktidar tarafından yine eskiye yapılan vurgularla bu süreç tekrar sığ çatışma zeminine oturtulmuştur ve bir süre patinaj olasıdır.

    Kürt sorununa yaklaşım açısından tercih edilen dönem itibarı ile çatışma zeminin oluşmayacağını düşünmek de zaten ahmaklık olur. Peki neden bu iki konu referandumdan hemen sonra seçimlere 1 yıldan az bir süre kala hele ki yeni anayasa mutabakatı görmezden gelinerek gündeme oturdu? Benim düşüncem şu:

    1- Akp türban konusunu “chp’ye rağmen” çözmek istiyor. Yani türban üzerindeki siyasi-sembolik egemenliğini paylaşmak istemiyor. Bu düşünceyi hükümet yetkililerinin “biz çözeriz yeter ki chp an. Mahkemesine gitmesin” söyleminden rahatlıkla çıkarabiliriz.

    2- Numan Kurtulmuş’un liderliğindeki olası bir yeni partinin olası seçim argümanını daha en baştan çürütmek, İslamcı oylara talip olması beklenen o partiyi sınırlamak istiyor.

    3-











    Siyasetin yozlaştığı, amaca giden her yolun mübah olduğu zeminde bişeylere anlam vermenin; Hobbes’un “İnsan insanın kurdudur” önermesine katılmamakla birlikte bu gözlükle bakmayı gerektirmesi ne acı verici…

  • Limonî Erz
    Limonî Erz 20.09.2010 - 10:26

    Hakkari'de katılımın % 7, Şırnak'ta % 22 iken 'Halk evet dedi, oylar evet yönünde çıktı, halk bizi istiyor-seviyor. Yapacağımız anayasa değişimlerini onaylıyor.' demek sadece 'boş' geliyor...

  • Şamanist Nirvana £££x
    Şamanist Nirvana £££x 16.09.2010 - 00:12

    % 42 İ ÇİNDE OLDUĞUM İÇİN ÇOK MUTLUYUM... :))))

  • Ayhan Bilge Ateş
    Ayhan Bilge Ateş 15.09.2010 - 17:29

    Halk oylaması ama darbe dönemlerindeki referandumda tek yönlü bir halk oylaması
    tıpkı cumhuriyet kelimesine sığınanlar gibi yani demokrasiden hoşlanmayan zorunlu kaldıklarında demokrasi diyen iki yüzlü Türkiye elitleri gibi çünkü libya da cumhuriyet İran da cumhuriyet Cezayir de cumhuriyet Küba da cumhuriyet Kuzey kore de cumhuriyet ama demokrasi ile idare edilmiyorlar yani cumhuriyet olmak yetmiyor Anayasamızın ifade ettiği gibi. Cumhuriyet sözüne sarılan sonradan görme elit tabaka kendini ülkenin sahibi zannediyor demokrasi karşılarına çıktığında tıpkı küba,kuzey kore ve cezayir gibi tepki veriyorlar oysa bu ülkenin çoğunluk halkı gelişmiş batı tarzı ülkeler gibi demokrasiye bağlı en son referandum bunun bir örneği batı bunu alkışlar iken Türkiye tipi kuzey kore mantıklı elit yobazlar bunu hazmedemiyorlar elde ettikleri haksız kazanımların ellerinden çıktığını bildikleri için

  • Lââ Lemân
    Lââ Lemân 13.09.2010 - 12:25

    Baştan sonuç belliydi 'İYİLER HEP KAZANIR' :)

  • Mâhur •¤
    Mâhur •¤ 12.09.2010 - 17:18

    Onca yaygaradan onca tartışmadan sonra sonuçlar bugün belli olacak.Halkın seçimi evet mi hayır mı göreceğiz.
    Fakat hayır mı hayırlı evet mi bunu zaman gösterecek,tarih anlatacak.

  • Şayler Gafici
    Şayler Gafici 12.09.2010 - 15:49

    son dakikaya kadar hayır dediğim ama pusula ve mührü görünce evet'e basmaktan kendimi alamadığım durum

  • Leyman Bacak
    Leyman Bacak 11.09.2010 - 18:38

    inadına evet...

    tayyip sevmem
    ama abi adam calışıyo ne yapsa lehine işliyo
    sanki yüce bir güc ona yardım ediyor..

    siyasette nice cınarları devirdi..nice olmayacakmış gibi görünüpte..aslın olacak işleri başardı işte adam ballı ...
    bence görün bu adam 10 yıl gitmez
    bu ülke demirel gibi riyakarı 40 yıl bağrına bastıysa tayyibi haydi haydi ..........işte basar oyunuda basar gönlünede basar :))
    basar

  • Lütfi Erdoğan
    Lütfi Erdoğan 11.09.2010 - 13:13

    Referandum herhangi bir konuda karar verilememişse halkın görüşüne sunulur bunu kabul eden etmeyen gibi. Ancak burada kendileri hazırlamış toplumsal uzlaşma sağlanmamış ve buna evet diyeceksiniz diyor bu referandum değildir. Bu nedenle HAYIR diyorum

  • Lütfi Erdoğan
    Lütfi Erdoğan 11.09.2010 - 13:10

    Boykot herhangi bir konuda yaptırımı olacaksa yapılır.Referanduma boykot etmek bir şey kazandırmaz sadece AKP' nin ekmeğine yağ sürer. Yani şu an boykot Evet demektir.Zaman boykot zamanı değil. Tek parti dayatmasına HAYIR diyorum.

  • Burcu Dinçbilek
    Burcu Dinçbilek 10.09.2010 - 05:36

    Bir pazar gününe sığdırılmış demokrasi örneği.Bu anayasa hepimizin anayasasıdır.Neden 'evet' veya 'hayır' oranının %100'e yakın olması gerekirken fifty-fifty oranını bir miktar geçen oy oranı ile kabul edilebilecek.Bu referandum sonucunda çıkarılacak anayasa benim veya benim görüşümde olmayan bir başkasının anayasası olmayacak o kesin...

  • Nesli Yılmaz
    Nesli Yılmaz 09.09.2010 - 16:49

    ilk oyumu kullanıcam ve tabi ki hayır...

  • Fatma Peker
    Fatma Peker 07.09.2010 - 14:53

    malesef bi cok insan tarafindan basbakanlik secimi muamelesi gören hlk oylamasi....birde bu platformdan tekrarlamak istiyorum... partiye degil sivil anayasaya rey veriliyor... erdogani sevip sevmemek degil mesele, anayasayi sevip sevmemek... icerigi bilmeden, fikir edinmeden oy vermeyin... burasi türkiye ve bu türkiyenin seyrini degistirecek...

  • Şayler Gafici
    Şayler Gafici 07.09.2010 - 04:50

    halk oylaması.
    bu aralar çok revaçta.

  • Olasılıksız Olasılıksız
    Olasılıksız Olasılıksız 06.09.2010 - 16:11

    halkın büyük kısmının bilmediği birşeye evet diyeceği gün..

  • Hüseyin Gezer
    Hüseyin Gezer 06.09.2010 - 09:56

    Yoksulları daha da yoksullaştırmanın bir ürünüdür,çabasıdır! ..

  • Emre Yusuf Akgönenç
    Emre Yusuf Akgönenç 03.09.2010 - 09:53

    Halkın karar vereceği gün...

  • Mustafa Baştürk
    Mustafa Baştürk 03.09.2010 - 01:14

    kılıçdaroğluna ve bahçeliye bakmayın hayır istediğine.. eminim oda ewet diyecek

  • Emre Yusuf Akgönenç
    Emre Yusuf Akgönenç 31.08.2010 - 13:04

    Bence olayları çok abartmamak ve partisel bağlamlara vurmamak lazım, tüm siyasi partiler bundan nem almak için evet yada hayır sloganlarıyla yola çıktılar millete döndüler. acaba referandum sonucunda neler olacak bunun üzerine kahinlik yapmaya gerek yok bekleyip göreceğiz.

  • Sanalizasyon Faresi
    Sanalizasyon Faresi 31.08.2010 - 10:53

    “Daha çok demokrasi, daha çok özgürlük, daha çok hukuk olacak” (AKP’nin referandum sloganı) “Bir lira farkla büyük seçim patates ve kola da ister misiniz” (Fast food restoran kasiyeri şiarı)

  • Oduncu Gömleği
    Oduncu Gömleği 29.08.2010 - 16:29

    Bence evet çoğunlukta çıktığında bu sadece akpnin işine yarayacak...Bir dahaki seçimlerde akp galip gelemeyince o zamanki hükümet tarafından yargılanmak istenecek ama bu anayasa paketi sayesinde akp bundan kurtulacak..arkadaşlar bu anayasa paketi akpnin kurtuluş hamlesidir..aldanmayalım bu hamleye ve HAYIR diyelim...Ülkenin geleceği için...

  • Karamsar Hayat
    Karamsar Hayat 26.08.2010 - 15:38

    haydi bakalım evet diyenler elini kaldırsııııııınn! ! ! ! ! ! ! !

  • Zeynep Mete
    Zeynep Mete 23.08.2010 - 16:16

    ewet diyin gitsin bea kardeşim değiştirelim şu zorba rejimi...öbürlri gelince onlarada ewet deriz

  • Eynel Mefer
    Eynel Mefer 23.08.2010 - 10:40

    vekillerin bi halta yaramadığı, halkın stresini arttıran, geçmişin pisliğini sandıkta temizleme çabası

  • Cade Cihangir
    Cade Cihangir 22.08.2010 - 08:29

    Ceberrut Devletten kurtulmaya çabalıyoruz ve Demokrasi ve hukuk devleti olmaya mücadelesi veriyoruz...
    TC HÜKÜMETİNE GÜVENİYORUM.

  • Perihan Pehlivan
    Perihan Pehlivan 21.08.2010 - 14:09

    bana ait ne var orada onu çok iyi göremiyorum. sanki ağzıma bir parmak bal çalarken kendileri küpü götürme peşinde. benim memurum işçim açız diye sokağa dökülürken,üniversite bitiren gencim işe girmek için kırk kapıda ahiret sualine tabii olduktan sonra eli boş kalıyorsa, yazılı sınavı kazanıp sözlü yada mülakatta amca dayısı olan işe giriyorsa, hala insanlar sözlerinden dolayı yargılanıyorsa. ben bu referandumun neyine sevdalanmalıyım. eskiden kafadan sosyalist cepten emperyalistler düşüncesi vardı şimdide kafadan muhfazakar, cepten emperyalistle var mı demeli.

  • Abdurrahman Çolakoğlu
    Abdurrahman Çolakoğlu 19.08.2010 - 15:36

    Referandum demokrasinin ta kendisidir aslında. Halkın olduğu yerde adalet vardır.
    Halkın olduğu yerde özgürlükler vardır. Halkın olduğu yerde eşitlik vardır.
    HALK VARSA DEMOKRASİ VARDIR.
    Demokrasileşme yolunda atılan bu ilk adımın hayırlı olması temennisiyle...

  • Obb Session
    Obb Session 19.08.2010 - 14:11

    demokratik hakkımızı kullandığımıza inanmamızı sağlayan halk oylaması...

    Evet / Hayır

    12 Eylül / 12 Eylül

    Reco-kongo / Gandi Kemal

  • Eynel Mefer
    Eynel Mefer 19.08.2010 - 09:51

    bu yasalar meclisten geçti bize geldi orada evet hayırı yapsaydınızda bizi uğraştırmasaydınız ya germeseydiniz ya, ne diye vekil yaptıkki sizi

  • Halil Kula
    Halil Kula 18.08.2010 - 17:42

    hayırda 'hayır' vardır arkadaşlar :)

  • Bayram Üstündağ
    Bayram Üstündağ 18.08.2010 - 17:01

    Bu değişiklik herşey olmayabilir ama en azından 'bir şey'.Hepimizin ne kadar bilinçli olup olmadığı bir yana bu ülkede yaşamamın bir borcu olarak sandığa gidilip oy kullanılmalı..

    Hayır ile Hayır'ı ayırmak lazım....

    EVET diyorum surda bir gedik açılması için..

    Saygılarımla.

  • Êdî Rabın
    Êdî Rabın 18.08.2010 - 13:40

    “Oy kullanma hakkının bir şeyleri değiştirmesi mümkün olsaydı

    çoktan yasaklanmış olurdu ”

  • Dilek Tunç
    Dilek Tunç 15.08.2010 - 19:21

    '..KOMŞU, KOMŞU/-HU HU/REFARANDUM GELDİ Mİ? /-GELDİ/NE GETİRDİ? /-ZORBA, ZORBA/KİME, KİME? /-SANA, BANA/BAŞKA KİME? /-HALKA, HALKA/HALK NEREDE? /-SANDIKTA/SANDIK NEREDE? /-OKULLARDA/OKUL NEREDE? /-YANIBAŞIMIZDA/YANIBAŞIMIZ NEREDE? /-YÜREĞİMİZDE/YÜREĞİMİZ NEREDE? /-'HAYIR'LARDA/HAYIR NEREDE? /-12 EYLÜL'DE REFARANDUM DA/PEKİ EVETL......ER NE OLDU? /-YANDI BİTTİ KÜL OLDUUUUU....' (HAYIR DİYEREK HAYIR İŞLEYEN DUYARLI İNSANLARA)
    Devamını Gör

  • Selin Uzun
    Selin Uzun 14.08.2010 - 19:27

    hayır'lı ramazanlar

  • Tenni Terenne
    Tenni Terenne 14.08.2010 - 18:33

    Evet mi? Hayır mı? Söyle bana nedir senin cevabın :)

    'Hayır'lısı olsun..

  • Erdem Ülkün
    Erdem Ülkün 13.08.2010 - 12:04

    Memura toplu sözlesme var.Ama grev hakkı yok.Antidemokratik %10 barajı olduğu yerde duruyor.Ancak referandun sonucu ne olursa olsun bu ve buna benzer maddeler mutlaka değistirilecek.

  • Erdem Ülkün
    Erdem Ülkün 13.08.2010 - 11:59

    evet.hayır. boykot.da olsa bu anayasa önünde sonunda tümden değistirilecek.ve tarihin çöplüğündeki yerini alacak.

  • Lââ Lemân
    Lââ Lemân 13.08.2010 - 01:07

    Kesinlikle EVET :)

  • Müteharrik Meyyit
    Müteharrik Meyyit 11.08.2010 - 23:25

    elbette'insan' yerine konmayı, değerli hissetmeyi çağrıştırıyor referandum.. darbelere hayır diyebilmek için EVET, sağdan soldan eşit astık! ! ! diye vicdanını rahatlatan yeni yetme kara vicdanlıların türememesi için EVET, kadınlara fiziksel özürlülere yaşlılara pozitif ayrımcılığa EVET, askeri anayasa ile afrika ülkelerine benzememek için EVET, EVET EVET...

  • Nazlı Menşur
    Nazlı Menşur 11.08.2010 - 22:34

    keyfi gıcırında olanların evet diyeceği sayısal loto türevi :)

  • Oktay Karaca
    Oktay Karaca 11.08.2010 - 14:52

    Hayır' lı olur inşallah :)

  • Ayhan Bilge Ateş
    Ayhan Bilge Ateş 10.08.2010 - 16:07

    Halk a soru sordurarak yönetime katma işlevi
    Teröristlerin, terörden beslenenlerin ve ulusalcı bir kısım faşistlerin uyduruk bahanelerle hayır kampanyası düzenleyerek demokraside kendilerine de yer olduğunun işareti

  • Naz Bilen
    Naz Bilen 10.08.2010 - 13:16

    spesifik olarak belirlenmiş bir konuya ilişkin halk oylamasıdır.

  • Esra Fazlıoğlu
    Esra Fazlıoğlu 09.08.2010 - 17:03

    EVET EVET EVETTTTTT

  • Ali Rıza Sertkaya
    Ali Rıza Sertkaya 08.08.2010 - 18:01

    sahıslara özel yapılan bir anayasa da elbette oyuna gelmem ve böyle bir anayasa ancak BOYKOT edilir.

  • Şayler Gafici
    Şayler Gafici 08.08.2010 - 12:39

    hayır elbette.

  • Memet Zeki Ateş
    Memet Zeki Ateş 08.08.2010 - 11:44

    KOCAMAN BİR HAYIR.BU MEMELEKETİN BUNCA ÖNEMLİ İŞLERİ VARKEN İNSANLAR AÇLIKTAN İNİM,İNİM İNLERKEN İŞSİZLİK ALMIŞ BAŞINI GİDERKEN SANKİ ÇOK ÖNEMLİ BİR HAYATİ MESELEYDİ BUNU GETİRİP DAYADILAR PEKİ NEDEN BÖYLE OLDU 7 YILDIR NEDEN GETİRMEDİLER ŞİMDİ ANLADILARKİ OY KAYBI BAŞLADI İKTİDARDAN GİTME VAKTİ GELDİ AZ BUZ ÇALMADILAR BUNLARIN HESABINI VERMEK ZOR NE LAZIM ÖYLEYSE YARGILANMALARINI ÖNLEMEK İÇİN YASA LAZIM.BUNLAR DEMAKRASİ DİYE DİYE DEMOKRASİYİ BUDUYORLAR EVET DİYENLER İLERDE ÇOCUKLARINDAN VE TORUNLARINDAN UTANACAKLAR ÖZÜR BİLE DİLEYEMEYECEKLER.
    iŞTE ONUN İÇİN KOCAMAN KOCAMAN KOCAMAN HAYIRRRRRR............

  • Erdem Ülkün
    Erdem Ülkün 07.08.2010 - 12:06

    BOYKOT!

  • İbrahim Yaşar
    İbrahim Yaşar 07.08.2010 - 07:40

    Yeni anayasa yeterli değil ama şimdilik bir hap gibi pekçok sancıları dindirecek, antidemokrat eylemleri azaltacak, devlet çarkının dönüşünü hızlandıracak, iktidardaki yönetimlerin icratlarını kolaylaştıracak, milli iradenin üstünlüğünü sağlıyacak, hiçbir kimse ve kurum kesinlikle kendini milli iradenin üstünde göremeyecek, terörün herçeşidi ile işbirliği yapanlar, mahkemelere hesap vermeğe yanaşmayan, devletin dokunulmazlığına sığınanlar bu anayasa ile kolayca hesaba çekilecek. Gerisini saymıyorum, bu anayasayı istemeyenler hayır demenin izahını nasıl yapacaklar, eftenpüten izahlarla kendilerini nasıl tatmin ediyorlar anlamak mümkün değil. Bukadar faili meçhullerin hesabı mevcut anayasa ile sorulamıyor, terörün önüne geçilemiyor, ihanet diz boyu, kendi mayınlarımız kendi askerlerimizi vuruyor olacak okadar diyorlar, göz göre göre askerlerimiz şehit ediliyor bu haberleri kim sızdırdı diye sızdıranlara hesap sorulmak isteniyor, ihanti yapanların üzerinde kimse durmuyor, açıklamasını yapamıyorlar. Bütün bunlara ve daha fazlasına dur demek için evet diyoruz, evet diyeceğiz, Türkiyeye hayırlı olsun...

  • Nagehan Nigah
    Nagehan Nigah 06.08.2010 - 14:23

    5982 sayılı “Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun”a göre, kadın-erkek eşitliği konusunda alınacak tedbirler, Anayasanın eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamayacak.

    Çocuklar, yaşlılar ve özürlüler ile harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmayacak.

    Herkes kendisi ile ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahip olacak. Bu hak, kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsayacak. Kişisel veriler ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rızası ile işlenebilecek.

    Yurt dışına çıkma hürriyeti ancak suç soruşturması veya kovuşturması nedeniyle ve hakim kararıyla sınırlandırabilecek.

    Her çocuk, korunma ve bakımdan yararlanma, yüksek yararına açıkça aykırı olmadıkça ana ve babası ile kişisel ve doğrudan ilişki kurma ve sürdürme hakkına sahip olacak. Devlet, her türlü istismara karşı çocukları koruyucu tedbirleri alacak.

    TOPLU SÖZLEŞME HAKKI

    Aynı iş kolunda birden fazla sendikaya üye olunabilecek. Memurlara ve diğer kamu görevlilerine toplu sözleşme yapma hakkı tanınacak. Toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde, taraflar Kamu Görevlileri Kuruluna başvurabilecek. Kurul kararları, kesin ve toplu sözleşme hükmünde olacak. Toplu sözleşme emeklilere de yansıtılacak.

    Greve katılan işçilerin ve sendikanın kasıtlı veya kusurlu hareketleri sonucu grev uygulanan iş yerinde neden oldukları maddi zarardan sendika sorumlu tutulamayacak. Siyasi amaçlı grev ve lokavt, dayanışma grevi ve lokavtı, genel grev ve lokavt, iş yeri işgali, iş yavaşlatma, verim düşürme ve diğer direnişlere ilişkin yasaklar kaldırılacak.

    “Kamu Denetçiliği Kurumu” (ombudsmanlık) oluşturulacak. Kurum, TBMM Başkanlığına bağlı olarak kurulacak ve idarenin işleyişi ile ilgili şikayetleri inceleyecek. Kamu başdenetçisi TBMM tarafından gizli oyla ve 4 yıl için seçilecek.

    Milletvekilliğinin düşürülmesi uygulaması kaldırılacak. TBMM Başkanlık Divanı 2. dönem sonuna kadar görev yapacak.

    YÜKSEK ASKERİ ŞURA KARARLARI

    Yüksek Askeri Şuranın (YAŞ) terfi işlemleri ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma hariç her türlü ilişik kesme kararlarına karşı yargı yolu açılacak. İdari yargı, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olacak, “yerindelik denetimi” yapılamayacak.

    Memurlara verilen uyarma ve kınama cezaları yargı denetimine açılacak.

    Adalet hizmetleri ile savcıların idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığınca denetimi, adalet müfettişleri ile hakim ve savcı mesleğinden olan iç denetçiler; araştırma, inceleme ve soruşturma işlemleri ise adalet müfettişlerince yapılacak.

    ASKERİ YARGI

    Askeri yargının görev alanı yeniden belirlenecek. Askeri yargı, askeri mahkemeler ve disiplin mahkemeleri tarafından yürütülecek. Askeri mahkemeler, asker kişiler tarafından işlenen askeri suçlar ile bunların asker kişiler aleyhine veya askerlik hizmet ve görevleriyle ilgili olarak işledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevli olacak.

    Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve düzenin işleyişine karşı suçlara ait davalar, her durumda adliye mahkemelerinde görülecek.

    Siviller, savaş hali dışında askeri mahkemelerde yargılanamayacak.

    ANAYASA MAHKEMESİNİN YAPISI

    Anayasa Mahkemesi yeniden yapılandırılacak. Halen 11 asıl 4 yedek üyeli Anayasa Mahkemesi, 17 asıl üyeden oluşacak. TBMM, 2 üyeyi, Sayıştay Genel Kurulunun gösterdiği 3'er aday arasından, 1 üyeyi ise baro başkanlarının avukatlar arasından göstereceği 3 aday arasından gizli oyla seçecek.

    Cumhurbaşkanı, 3 üyeyi Yargıtay, 2 üyeyi Danıştay, 1 üyeyi Askeri Yargıtay, 1 üyeyi Askeri Yüksek İdare Mahkemesince gösterilecek 3'er aday içinden; en az ikisi hukukçu olmak üzere 3 üyeyi ise YÖK'ün kendi üyesi olmayan yüksek öğretim kurumları öğretim üyeleri arasından göstereceği 3'er aday içinden seçecek.

    Cumhurbaşkanı, 4 üyeyi de serbest avukatlar, 1. sınıf hakim ve savcılar ile en az 5 yıl raportörlük yapmış Anayasa Mahkemesi raportörleri arasından belirleyecek. Anayasa Mahkemesi iki bölüm ve Genel Kurul halinde çalışacak.

    Bölümler, başkanvekilinin başkanlığında 4 üyenin katılımıyla toplanacak. Genel Kurul ise mahkeme başkanının veya başkanın belirleyeceği başkanvekilinin başkanlığında en az 12 üye ile toplanacak. Bölümler ve genel kurul, kararlarını salt çoğunluk ile alacak.

    Siyasi partilere ilişkin dava ve başvurulara, iptal ve itiraz davaları ile Yüce Divan sıfatıyla yürütülecek yargılamalara, Genel Kurul bakacak.
    Anayasa Mahkemesi, Anayasa değişikliğinde iptale, siyasi partilerin kapatılmasına ya da devlet yardımından yoksun bırakılmasına karar verilebilmesi için toplantıya katılan üyelerin üçte iki oy çokluğuyla karar alacak.

    Şekil bozukluğuna dayalı iptal davaları, Anayasa Mahkemesince öncelikle incelenip karara bağlanacak.

    Anayasa Mahkemesi, Yüce Divan sıfatıyla baktığı davalar dışında kalan işleri, dosya üzerinden inceleyecek. Ancak, bireysel başvurularda duruşma yapılmasına karar verilebilecek. Mahkeme, gerekli gördüğü hallerde sözlü açıklamalarını dinlemek üzere ilgilileri ve konu üzerinde bilgisi olanları çağırabilecek, siyasi partilerin kapatılmasına ilişkin davalarda, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısından sonra kapatılması istenen siyasi partinin genel başkanlığının veya tayin edeceği bir vekilin savunmasını dinleyecek.

    Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğu ile 4 yıl için bir başkan ve iki başkanvekili seçilecek. Görev süresi bitenler yeniden seçilebilecek.

    Anayasa Mahkemesi üyeleri 12 yıl için seçilecek. Bir kişi 2 defa üyeliğe seçilemeyecek. 12 yıldan önce yaş sınırını dolduran üye emekliye ayrılacak.

    Anayasa Mahkemesinin mevcut yedek üyeleri “asıl üye” sıfatını kazanacak.

    Anayasa Mahkemesine kişisel başvuru yapılabilecek.

    YÜCE DİVAN

    Meclis Başkanı, Genelkurmay Başkanı, kuvvet komutanları ile Jandarma Genel Komutanı da görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divanda yargılanacak. Yüce Divan kararlarına karşı yeniden inceleme başvurusu yapılabilecek. Genel Kurulun yeniden inceleme sonucu verdiği kararlar kesin olacak.

    Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi üyeleri için “hakimlik teminatı” geçerli olacak.

    HSYK'NIN YAPISI

    Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK) yeniden yapılandırılacak. HSYK'nın halen 7 olan üye sayısı 22'ye, 5 olan yedek üye sayısı ise 12'ye çıkarılacak. HSYK, 3 daire halinde çalışacak.

    HSYK'nın Başkanı, Adalet Bakanı olmaya devam edecek. Adalet Bakanlığı Müsteşarının Kurulda yer alması uygulaması da sürecek. Kurulun, 4 asıl üyesi, yüksek öğretim kurumlarının hukuk dallarında görev yapan öğretim üyeleri ile avukatlar arasından Cumhurbaşkanınca; 3 asıl ve 3 yedek üyesi, Yargıtay üyeleri arasından Yargıtay Genel Kurulunca; 2 asıl ve 2 yedek üyesi, Danıştay üyeleri arasından Danıştay Genel Kurulunca; 1 asıl ve 1 yedek üyesi, Türkiye Adalet Akademisi Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından; 7 asıl ve 4 yedek üyesi, birinci sınıf olup, birinci sınıfa ayrılmayı gerektiren nitelikleri yitirmemiş adli yargı hakim ve savcıları arasından adli yargı hakim ve savcılarınca; 3 asıl ve 2 yedek üyesi idari yargı hakim ve savcıları arasından idari yargı hakim ve savcılarınca dört yıl için seçilecek. Süresi biten üyeler yeniden seçilebilecek. Kurul üyeliği seçimi, üyelerin görev süresinin dolmasından önceki 60 gün içinde yapılacak.

    Kurulun “meslekten çıkarma” cezasına ilişkin kararlarına itiraz yolu getirilecek. Kurulun diğer kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamayacak.

    HSYK'nın mevcut asıl ve yedek üyelerinin görevleri, seçildikleri sürenin sonuna kadar devam edecek.

    GEÇİCİ 15. MADDE

    “Ekonomik ve Sosyal Konsey” Anayasa kapsamına alınacak.

    12 Eylül dönemindeki Milli Güvenlik Konseyi üyeleri ile bu dönemde kurulan hükümetler ve Danışma Meclisi'nde görev alanların yargılanmasını önleyen geçici 15. madde yürürlükten kaldırıldı.

    Anayasa değişikliği halkoyuna sunulurken tümüyle oylanacak.