Kültür Sanat Edebiyat Şiir

Hollandalı hümanist ve ilahiyatçı (1469-1536). Geç Rönesans'ın en önemli şahsiyetlerinden, özgür irade (cüz'i irade) bağlamında Luther ile şiddetli tartışmalara girmiştir. En tanınmış eseri, Deliliğe Övgü.

Fransız filozof, yazar ve bilgin (1623-1662). Hesap makinesinin mucidi, gençlik yıllarında dogmatizm karşıtı, sonrasında Hristiyanlık savunucusu (]ansenist veya ]ansenius'çu). Tanrı olmadan insanın "sefaletini" göstermeyi amaçlayan dağınık el yazmaları, ölümünden sonra "Düşünceler" adıyla yayınlanmıştır.

Hayal edin, akşam oluyor ve siz kırda bir gezinti yapıyorsunuz. Ağacın birinden bir elma düşüyor. Kafanızı yukarı kaldırıp harika bir Ay fark ediyorsunuz, yukarıda olan Ay ile aşağı düşen elmanın aynı doğa yasasına bağlı olduğu düşüncesi uyanıyor aklınızda (Halbuki çoğumuz elmayı yerden alıp yeriz, düşünmeyiz.), elmayı düşüren kuvvet ile Ay'ı Dünya'ya çeken kuvvetin aynı olduğu düşüncesi. Elma düşer, Ay döner: Ama aynı kuvvetin sayesinde. Voltaire'e göre Newton'un aklında evrensel çekim yasasına dair bir şimşek çakması işte böyle gerçekleşmiştir. Ay da tıpkı elma gibi Dünya'ya düşmektedir ama bunu hiçbir zaman başaramayacaktır çünkü Dünya olduğu yerde sabit değildir. Gök ile Yer'i ayıran bir katman yoktur. Newton'un paraşüte bu kadar aşina olması çok şaşırtıcı değil. Gök ve Yer için bambaşka yasaların olduğu yönündeki Antik Yunan görüşü, Aristo'nun görüşü tamamen kalktı. Aynı evrensel yasaların geçerli olduğu artık tek bir Dünya vardı sadece. Kaldı ki ... bu da Tanrı'nın başka bir adı değil mi? Yine hayal edin; gündüz saatleri ve siz kırda bir gezinti yapıyorsunuz. Ağacın birinden bir elma dosdoğru külçe gibi düşüyor yere. Hemen ardından bir yaprak düşüyor, hafifçe, yalpalanarak, hafifliği sayesinde sanki ara ara duraklayarak. Hareketin farklı görünümlerinde aynı yasayı bir dehanın gözü görse gerek. Newton görmekle de yetinmez, matematiğe döker. Hayatının son demlerinde bütün evreni tek bir düşünce ve matematik denklemlerle açıklamasına neyin yol açtığını sorarlar, şöyle cevap verir: "Sahildeki bir çocuk gibi oynuyordum sadece, rastlantı eseri çok güzel bir deniz kabuğu veya pürüzsüz bir çakıl taşı bulmuşken önümde hiç bilmediğim bir hakikat denizi uzanıyordu."

İngiliz matematikçi, filozof, kimyacı ve astronom (1642-172 7). Dünya tarihinin gelmiş geçmiş en büyük zekalarından biri olduğu da söylenir. Yer çekimini buldu, klasik mekaniğin temellerini attı, Leibniz ile neredeyse yarış halinde sonsuz küçüklükler hesabını icat etti.

Hintli bilge (M.Ö. 6'ıncı yüzyıl ortaları - M.Ö 470 civarı), Budizmin kurucusu. Buda (Uyanmış) olmadan önce Sakyamuni (Sakyalar'ın bilgesi) veya Siddartha olarak da anılırdı. Acıyla baş etmek ve Nirvana'ya ulaşmak için yeni bir yol önerdi.

İsviçreli filozof ve yazar (1712-1778). Kaleme aldığı Toplum Sözleşmesi (1762) adlı eseriyle ünlü filozof Kant'a ve Fransız Devrimi'ne ilham kaynağı olan isim. Günümüz pedagog/arının belli bir kısmı da Emile adlı diğer bir eserine hastadır. Edebi metinleri (İtiraflar, Yalnız Dolaşan Birinin Düşleri ... ), bu yalnızlar rıhtımı adamını çağdaş otobiyografi türünün ilk örneklerinden kabul edilir.

Rus anarşist (1814-1876), önceleri o da Marx gibi solcu genç Hegelciler arasındaydı. Sonradan Marx'ın karşısına "özgürlükçü bir sosyalizm" çıkardığı söylenir.

Fransız filozof (1926-1984), ülkenin önemli eğitim kurumlarından College de France'da öğretim üyeliği yaptı, hem toplumsal hem siyasal alanda oldukça faal bir isimdi. Kişinin kendisinin dönüşmesine temellendirmeye çalıştığı yeni ahlak, felsefede Antikçağ'dan gelen güzel bir düşünceydi aslında.

"Çin hümanizminin" kurucusu olarak Çin uygarlığını herkesten daha fazla temsil eden filozof (İ.Ö 551-479). Toplumsal ve siyasal bir öğreti olmasının yanı sıra Han hanedanlığından haşlayarak "devlet dini" haline getirildi. Konfüçyüsçülük, Çin imparatorluğu'nu yıkıldığı Şinhay Devrimi'nin (1911) hemen öncesinde siyaset alanını belirleyen en önemli akımdı.

Alman filozof, matematikçi ve diplomat (1646-1716), evrensel bir dahi ve modern mantığın babası. Newton'la aynı sıralarda sonsuz küçüklük/erin hesabını buldu, Pascal'ın hesap makinesinden daha iyisini icat etti ve 28 yaşındayken de Fransa Kralı XV Louis'yi Almanya'ya işgal etmemenin daha doğru olacağına ikna etti.