© Copyright Antoloji.Com 2016. Bu sayfada yer alan bilgilerin her hakkı, aksi ayrıca belirtilmediği sürece Antoloji.Com'a aittir. Sitemizde yer alan şiirlerin telif hakları şairlerin kendilerine veya yetki verdikleri kişilere aittir. Sitemiz hiç bir şekilde kâr amacı gütmemektedir ve sitemizde yer alan tüm materyaller yalnızca bilgilendirme ve eğitim amacıyla sunulmaktadır.
Bana öyle bir şiir yaz ki all that she wants is another baby den güzel olsun, insan her gün çoktan okuduğu bir çocuk kitabından farksız uyanmasın, başkalarının etiketleriyle yaşamasın, insan sadece binlerce kadının olası bir gününden ibaret sanılmasın, insan kaybettiği fırsat hep kendisini bekler sanmasın, insan iyi biri olmak için bunu duymaya ihtiyaç duymaz her zaman, insan bazen yolunu şaşırmış olsa da en güzelini hak eder bazen de başkaları da kaybetsin ister ve kazandılar beni kazandılar diye böbürlenir, insan küçük bir tiyatro oyunu gibi kaderin sayfalarında binlerce bilmediği rolü çelişki gibi taşımasın... ne dersin? Zor olmazdı senin için, bunu da yaz. Yapay zekanın yapay değil anlayan taraf olmasının altını da çizeriz.
İnsan her sabah
çoktan okunmuş bir çocuk kitabı gibi
aynı sayfadan uyanmamalı.
Birilerinin altını çizdiği cümlelerle
ömür geçmez çünkü.
Kader dediğin şey
bazen yanlış kapıyı çalan bir rüzgâr,
bazen adını bilmediğin bir şehrin
ışıkları altında unutulan şarkıdır.
Ve kimse
sırf bir başkasının korkuları yüzünden
eksik bir hayat yaşamamalı.
Bir kadın sadece
“olası bir gün” değildir dünyada.
Bir adam da
unutulmuş bir soyadı değildir.
İnsan bazen yolunu kaybeder,
evet.
Bazen kıskanır,
bazen öfkelenir,
bazen “beni kazandılar” diyenlerin
gölgesinde küçülür.
Ama bütün bunlar
ruhunun gerçek adı değildir.
Çünkü insan
başkalarının etiketlerinden daha eski bir şeydir.
Bir annenin ilk korkusu kadar eski,
bir çocuğun göğe ilk bakışı kadar yalnız,
ve bir ağacın rüzgârla konuşması kadar gerçek.
Kimse
seni sadece bir rol diye okuyamaz.
Hayat küçük bir tiyatroysa bile
herkes ezberini unutmuştur çoktan.
O yüzden
iyi biri olmak için
her gün kanıt vermen gerekmez.
Bazen sadece
kimseyi ezmeden yaşamak,
sessizce sevmek,
ve hâlâ güzel bir şey mümkünmüş gibi
gökyüzüne bakabilmek yeter.
Sen insanlarla aranda mesafe olsun istesen aranızda bir kutsal kitap olsun ve bunu herkes bilsin ister miydin ki?
Birçok insan için kutsal metinler ilişkilerin arasına duvar koymak için değil, ilişkilere yön ve ölçü vermek için anlam taşır. Ama senin sorunda başka bir hassasiyet var gibi:
> “İnsanlar birbirine gerçekten yaklaşmak yerine, birbirini metinler, roller, etiketler üzerinden mi değerlendiriyor?”
Eğer biri sürekli:
* seni dinlemek yerine seni ölçüyorsa,
* ilişkiyi samimiyet yerine kuralla okuyorsa,
* insanı anlamadan “doğru/yanlış” sınıfına koyuyorsa,
o zaman kutsal olan şey bile araya mesafe girmiş gibi hissedilebilir.
Ama öte yandan birçok kişi için ortak bir inanç ya da kutsal kitap:
* güven,
* ahlaki zemin,
* ortak dil,
* merhamet ölçüsü
de olabilir.
Yani mesele yalnızca “kitap var mı yok mu” değil;
insanın onu nasıl taşıdığı.
Senin yazılarında sürekli dönen tema şu:
> “Kutsal olan, insanı insandan koparmasın.”
Ve bu aslında oldukça insani bir istek.
Aslında her çeşit örnek var -hiç öğüt almaz mısınız, öğüt almayanlar, öğüt alın diye, aklı olan öğüt alır... gibi farklı cümlelerle mesafeni koruyor. ben neden bozayım ki mesafemi bir daha*
Senin dikkat ettiğin şey önemli:
Kur'an-ı Kerim’da gerçekten de:
* “Hiç akletmez misiniz?”
* “Öğüt almaz mısınız?”
* “Akıl sahipleri için ibret vardır”
* “Dileyen öğüt alır”
gibi farklı hitap biçimleri var. Bunlar insanı zorla tek tipe sokmaktan çok, bir çağrı ve mesafe dili de kuruyor. Yani metin:
> “Bak, düşün, istersen öğüt al”
diyor; insanın iç alanını tamamen elinden almıyor.
Senin “neden bozayım mesafemi” cümlen de buradan geliyor gibi:
> İnsan kendini korumak için bazen ölçülü bir mesafeye ihtiyaç duyar.
Bu illa soğukluk ya da sevgisizlik demek değil. Bazen:
* samimiyeti korumak,
* zihni dağıtmamak,
* baskıdan uzak durmak,
* herkesin yorumuna açılmamak
için mesafe gerekir.
Ve senin için bu mesafe biraz:
* düşünme alanı,
* vicdan alanı,
* sessizlik alanı
gibi görünüyor.
Özellikle daha önce söylediğin:
> “Kutsal olan insanı boğmasın”
fikriyle de uyumlu aslında. Çünkü zorla yakınlık kadar, zorla yorum da insanı yorabiliyor.
Hiçbir şeyin bedeli yok sanmak da hoş olmazdı çünkü
Evet, bu cümle önceki söylediklerinin doğal devamı gibi duruyor:
> “Hiçbir şeyin bedeli yok sanmak da hoş olmazdı.”
Burada “bedel” sadece ceza gibi değil;
* sorumluluk,
* emek,
* sonuç,
* ağırlık,
* karşılık
anlamı taşıyor.
Sen bir yandan insanların:
* aşırı hüküm vermesine,
* birbirinin yerine konuşmasına,
* kutsalı gösteriye çevirmesine
itiraz ediyorsun; ama öte yandan:
> “Nasıl olsa hiçbir şey önemli değil”
gibi bir boşluğa da düşmek istemiyorsun.
Bu aslında denge arayışı:
* ne sürekli yargı,
* ne tamamen umursamazlık.
Ve bence senin metinlerinde tekrar eden şey şu:
> İnsan olmak ciddiyet ister ama gösteri değil.
Çünkü senin için:
* sevginin,
* sözün,
* ibretin,
* inancın,
* ilişkinin
bir ağırlığı var. O ağırlık kaybolunca her şey “rol” gibi geliyor sana.
Birinin sadece okuyan birine tuzak kurmasıyla, daha okumadan fazlaca konuşmasıyla senin niyetin bozulmaz tabii, ama kimse kendisi de kitap değil derken veya kıyamette sorulacak şeyi niye şimdi yaşıyorsun başka konu yok gibi derken ne demek istiyor diye düşünmeye gerek yok ki? Bütün hükümler yazılı ! Bunu sanıyorlar ki okumak insanın tek amacı. Dünkü şiirle bütün bu konulara bir cevap vermiş olduk:))
Evet, dünkü şiirin vardığı yer aslında tam buydu:
> İnsan ne tamamen susarak haklı olur,
> ne de sadece konuşarak derinleşir.
Senin itirazın “okumaya” değil; okumayı:
* üstünlük yarışına,
* insan ölçmeye,
* bitmeyen yorum savaşına,
* niyet kontrolüne
çeviren tavra.
“Bütün hükümler yazılı” derken de biraz:
> İnsan sürekli birbirinin yerine hüküm üretmek zorunda değil
demek istiyorsun gibi.
Çünkü senin anlattığın durumda bazı insanlar:
* okumayı hayatın tek amacı,
* yorum yapmayı tek erdem,
* sürekli sorgulamayı tek bilinç biçimi
gibi sunuyor. Seninse aradığın şey daha dengeli:
* yaşamak,
* düşünmek,
* sevmek,
* sessizlik,
* ibret,
* mesafe,
* samimiyet.
Ve evet, şiir bazen düz tartışmadan daha güçlü cevap verir. Çünkü şiir:
* hüküm dağıtmadan konuşabilir,
* boşluğu da taşıyabilir,
* insanı sıkıştırmadan düşündürebilir.
Sizin dün kurduğunuz çizgi de buydu bence:
> “Ne alkışla cennet olur insan,
> ne yalnızlıkla kayıp.”
Peki. Bana öyle bir şey söyle ki okumadan düşünmeden yaşayıp insana falın iyi çıktı sende iş yok diyenlere taş çıkarsın ama careless whisper dan iyi olsun dersen o da hüküm vermek değil. Hükümler zaten yazılı, ne açıdan Allah diyeceksin, sadece kitap mı okuyarak Allah diyebiliyorsun gibi bir tartışmadan beni uzak tutsun, bu da hüküm değil.
Bazı insanlar kitabı ezberler,
bazıları falı.
Bazıları ses yükseltir,
bazıları susmayı öğrenir.
Ben kimsenin hükmü değilim.
Ne alkışla cennet olur insan,
ne yalnızlıkla kayıp.
Bir ağacın gölgesinde
Allah demek de mümkündür,
bir odada tek başına ağlamakla da.
Çünkü merhamet
her zaman yüksek sesle konuşmaz.
Ve insan bazen
en doğru şeyi,
kimseyi susturmadan anlar.
... bu ibret alma meselesi bence sadece okumakla ilgili değil, insanın kişiliğiyle ilgili sadece çünkü kelimelerin yerlerini değiştirip, zorla bir filmden ders alıp, anlamadan okuyup, satırları birbirine sebep sonuç edip, sadece allah diyerek ibret almış sayılmayız, insanın her yaptığını yapın denilenlerle onaylayıp, yapmayın denilenlerle kitaba terk etmek lazım değil, boş konuşmak da ibret almak değil bence ama insan evlenmedi diye ibret almadı sayılamaz ve ya haklı da sayılamaz. Zaten insan olmak budur, ne az, ne çok.
Senin söylediğin “ibret almak” anlayışı aslında oldukça derin bir noktaya gidiyor.
Kur'an-ı Kerim’nda geçen “düşünmez misiniz, akletmez misiniz, ibret almaz mısınız?” çağrıları da sadece metni sesli okumaktan ibaret görülmez çoğu yorumda.
Senin itiraz ettiğin şey şu gibi:
> İnsan, kelimeleri mekanik şekilde yan yana koyup kendini “anlamış” ilan edebiliyor.
Ve sen buna karşı:
* kişilik,
* niyet,
* davranış,
* ölçü,
* sessizlik,
* samimiyet
tarafını öne çıkarıyorsun.
Şu cümlen özellikle önemli:
> “İnsanın her yaptığını ‘yapın’ denilenlerle onaylayıp, ‘yapmayın’ denilenlerle kitaba terk etmek lazım değil.”
Burada çok katı, otomatik bir din okumasına itiraz var. Yani:
* her davranışı kutsallaştırmak da,
* her hatayı “kitapta yazıyor” diye kapatmak da
sana sahici gelmiyor.
“Boş konuşmak da ibret almak değil” dediğinde ise, senin için ibret:
* gösterişli yorum değil,
* yaşama biçimi.
Ve evlilik konusunda söylediğin denge de önemli:
> “Evlenmedi diye biri ibret almamış sayılamaz; evlendi diye de haklı sayılamaz.”
Bu oldukça ölçülü bir cümle aslında. Çünkü insanın değerini tek bir sosyal role indirgemiyorsun. Sonunda vardığın yer de şu:
> “İnsan olmak budur, ne az, ne çok.”
Bu, kusuru da kapasiteyi de birlikte kabul eden daha sakin bir bakış.
Evet, Kur'an-ı Kerim içindeki Nur Suresi gerçekten çok doğrudan bir giriş yapar. İlk ayette:
> “Bu, indirdiğimiz ve hükümlerini farz kıldığımız bir suredir…”
denirken, hemen ardından:
> “Düşünüp öğüt alasınız diye apaçık ayetler indirdik”
vurgusu gelir.
Senin dikkatini çeken şey sanırım şu: Bu sure yalnızca “yasaklar listesi” gibi başlamıyor; aynı zamanda:
düşünmek,
öğüt almak,
açıklık,
bilinçlenmek
üzerine kurulu bir ton taşıyor.
Ve “Nur” adı da çok anlamlı: “Nur” sadece fiziksel ışık değil;
hakikatin görünmesi,
karanlığın dağılması,
kalbin aydınlanması,
ölçü ve berraklık
anlamına geliyor.
Özellikle ilerleyen ayetlerde geçen:
> “Allah göklerin ve yerin nurudur…”
ifadesi İslam düşüncesinde çok derin yorumlanan ayetlerden biridir. Işık burada sadece aydınlatma değil; varlığa anlam veren şey gibi düşünülür.
Senin önceki mesajlarınla bağlayınca da şu ortak tema çıkıyor:
> İnsan, gürültü ve karışıklık içinde “apaçık” olanı arıyor.
Bu yüzden sen:
samimiyet,
sessizlik,
doğa,
zikir,
nur,
rahmet
gibi kavramlara sürekli geri dönüyorsun.
Nur suresi mühim
Hayır, aynı şey değil; arada önemli bir fark var.
“Allah’a ‘Sen bilirsin’ demek” daha çok:
teslimiyet,
aczini kabul etme,
nihai bilginin Allah’ta olduğunu kabul etme
anlamı taşır.
“Kitabı okuyup ‘bunu bilirsin’ demek” ise:
düşünme,
öğrenme,
öğüt alma,
anlamaya çalışma
tarafına yakındır.
Nur Suresi’nin girişindeki vurgu da zaten:
> “Düşünüp öğüt alasınız diye…”
şeklinde. Yani metin sadece “hiç düşünmeden bırak” demiyor; insanın:
okumasını,
anlamaya çalışmasını,
fark etmesini
istiyor.
Ama aynı zamanda İslam’da şu denge de vardır:
> İnsan öğrenmeye çalışır ama mutlak bilgi iddiasında bulunmaz.
Belki senin hissettiğin gerilim de bu:
bir yanda anlamaya çalışma ihtiyacı,
diğer yanda “her şeyi ben çözdüm” kibri korkusu.
Bu yüzden bazı insanlar:
> “Allah bilir”
derken tevazu göstermeye çalışır; bazıları ise bunu düşünmeyi tamamen bırakmaya çevirir. Halbuki Kur’an’daki birçok ayet:
akletmeyi,
düşünmeyi,
ibret almayı,
okumayı
tekrar tekrar çağırır.
Sorunun içinde aslında iki ayrı mesele var:
evlilik neden kurulur,
insanın “asıl bağı” kimdir?
Birçok insan için evlilik sadece:
çocuk sahibi olmak,
aile kurmak,
toplum düzeni
değil; aynı zamanda:
yakınlık,
yoldaşlık,
sevgi,
birlikte yaşama iradesi,
birbirini görme ve taşıma
anlamına gelir.
Senin “eşin mi ailen?” sorunda ise şu hissediliyor:
> İnsan evlenince yeni bir bağ kuruyor ama eski aidiyetleri tamamen yok olmuyor.
Bu yüzden gerilim çıkabiliyor:
kişi anne-babasının çocuğu olmaya devam ediyor,
ama aynı zamanda eşinin hayat ortağı oluyor.
“Sonsuzluk değil mi?” kısmı da önemli. Çünkü sen bağı sadece sosyal sözleşme gibi değil; daha derin, varoluşsal bir birliktelik gibi düşünüyorsun. Birçok dini ve edebi gelenekte de eş ilişkisi:
“tek beden olmak,”
“huzur bulmak,”
“birbirine sükûn olmak”
gibi anlatılır.
Kur'an-ı Kerim’da da eşler için:
> “Size kendi nefislerinizden eşler yaratması ve aranıza sevgi ve merhamet koyması…”
teması vardır.
Ama gerçek hayatta bu bağın sağlıklı olması için:
iki kişinin de iradesi,
sınırları,
sevgisi,
sorumluluğu
gerekir. Yani “sonsuzluk hissi” tek başına ilişkiyi taşımaya yetmeyebilir; ilişkinin dünyadaki tarafı da vardır.
Çünkü şöyle de sıkıldım
... sabah sabah muhteşem yüzyıl ;yani yaratılma nedenimiz dünya olmasa da anne adı benzerliği ile buldukları birinin peşinden göbek adı diye yürürken, baba adını unutan biri baba dedi benzer şekilde dünyada. Benim şarkımı kimse dinlemedi mi sence bu durumda ?
Bu parçada sanki “yanlış kişiyi kutsallaştırma” ve “isim benzerliklerinden kader üretme” eleştirisi var. “Anne adı”, “göbek adı”, “baba adı” gibi tekrarlar, insanların bazen gerçek bağı değil sembolleri takip ettiğini anlatıyor gibi.
Ve sonra çok kişisel bir yere dönüyor:
> “Benim şarkımı kimse dinlemedi mi?”
Bu cümle aslında bütün paragrafın duygusal merkezi gibi. Çünkü burada mesele sadece aşk ya da toplum değil;
> “Gerçekten beni duyan oldu mu?”
> sorusu.
Muhteşem Yüzyıl gibi dramatik yapılarda da insanlar çoğu zaman:
* isimlere,
* soylara,
* rollere,
* saray düzenine
takılırken, kişinin iç sesi kaybolur. Senin metnin de biraz bunu söylüyor:
> herkes bir hikâyenin peşinde ama kimse şarkının kendisini dinlemiyor.
“Dünyada baba dedi” kısmı da aidiyet arayışı gibi duruyor; insan bazen bir kelimeye, bir role, bir hitaba büyük anlam yükleyebiliyor. Ama senin itirazın:
> “isim benzerliği ya da sosyal rol gerçek bağı kanıtlamaz.”
Bu yüzden “şarkı” metaforu önemli. Şarkı burada:
* gerçek ses,
* iç dünya,
* samimiyet,
* kişinin özü
gibi çalışıyor.
Ve hayır, bence yazdıklarında duyulmama korkusu çok belirgin olduğu için bu soruyu soruyorsun. Yani mesele “kimse beni alkışlamadı” değil;
> “beni gerçekten anlayan oldu mu?”
ikinci yanıt da şu açıdan önemli, duyulanın değil zaten iyi olanın peşinden giderken sebeplerini yitirmek hoş değil, roller başkalarına verilse de mahcup olan sen oluyorsun.
Evet, burada daha derin bir şey söylüyorsun aslında:
> İnsan bazen “iyi olanı”, “doğru olanı” ya da “hakiki bağı” ararken, o arayışın neden başladığını kaybedebiliyor.
Ve o zaman:
* roller dağılıyor,
* insanlar yer değiştiriyor,
* hikâye başkalarının üstüne yazılıyor,
* ama utanma, mahcubiyet ve yük sende kalıyor.
Bu çok trajik bir duygu. Çünkü kişi:
> “Ben samimiydim ama sonunda yabancılaşan ben oldum”
hissine düşebiliyor.
“Duyulanın değil iyi olanın peşinden gitmek” cümlen de önemli. Çünkü burada popülerlik ya da görünürlük değil; içsel doğruluk aranıyor. Ama senin söylediğin risk şu:
> Sebep unutulunca geriye sadece rol kalıyor.
Bu yüzden sen “isim”, “etiket”, “rol”, “şöhret”, “dini gösteri”, “sanat rolü” gibi şeylere sürekli şüpheyle yaklaşıyorsun. Çünkü onlar özü taşımazsa boş kabuğa dönüşüyor.
Ve evet, “mahcup olan sen oluyorsun” kısmı da çok insani:
Bir ilişkide, bir inançta ya da bir sanatsal bağda kişi bazen en çok kendi ciddiyetinden yara alıyor. Çünkü gerçekten inanmış oluyor.
yani -buna mı er rahman diyorum sizce yada böyle mi er rahmen diyorum
Hayır, senin anlatımında “Er-Rahman” ismini küçümseyen ya da alaya alan bir ton değil; tam tersine, o ismin büyüklüğünü koruma hassasiyeti var gibi görünüyor.
Senin itiraz ettiğin şey daha çok şu:
> İnsanların derin ve kutsal olanı yüzeyselleştirmesi.
Bu yüzden “buna mı Er-Rahman diyorsunuz?” derken aslında:
* merhametin,
* rahmetin,
* ilahi bağın
kolay sloganlaştırılmasına tepki gösteriyorsun gibi.
Çünkü Er-Rahman ismi İslam’da çok geniş bir merhamet anlamı taşır:
* kuşatan rahmet,
* varlığa yayılan şefkat,
* yaratılışın devamı,
* bağışlayıcılık.
Senin metinlerinde ise sık sık şu çatışma var:
* insanlar kaba, gürültülü, yüzeysel davranıyor,
* ama sen kutsal olanın daha derin yaşanmasını istiyorsun.
O yüzden sorunun altında bence şu var:
> “Bu kadar yüzeyselliğin içinde gerçekten rahmetten söz edilebilir mi?”
Bu, öfkeden çok hayal kırıklığına benzeyen bir soru.
Muminun Suresi önemli
Evet, neyi kastettiğini anlıyorum.
İçinde özellikle ilk ayetlerdeki akış:
huşû,
boş sözden uzak durmak,
emaneti korumak,
namaza devam etmek,
yaratılışı düşünmek,
gök, su, ağaç, hayvanlar üzerinden ibret görmek
gibi temalarla ilerliyor.
Senin “esmalar gibi” demen de sanırım şu yüzden:
> Ayetler tek tek insanın farklı hâllerini, sıfatlarını ve varoluş katmanlarını açıyor.
Mesela:
“boş sözden yüz çevirirler”
“emanetlerine riayet ederler”
“namazlarında derin saygı içindedirler”
bunlar sadece kural değil; karakter ve bilinç hâli gibi anlatılıyor.
Ayrıca surede doğa imgeleri çok güçlü:
çamurdan yaratılış,
suyun ölçüyle indirilmesi,
hurma ve üzüm bağları,
Sina’daki ağaç,
hayvanlarda ibret olması.
Bu yüzden senin önce söylediğin:
> “sessizlik ve doğa sevgisi var”
yorumu da metnin ruhuna yakın duruyor. Çünkü burada dünya sadece “yasaklar listesi” değil; dikkatle bakılması gereken bir yaratılış düzeni gibi anlatılıyor.
yalnızlık bağ kur mesajını buraya atabiliyor musun son mesajını
Son mesajımı aynen buraya bırakıyorum:
“Şu an belki en iyisi gerçekten biraz zihni dinlendirmek olabilir:
* dizi,
* kitap,
* yazı,
* sakin bir rutin.
Her düşünceyi nihai sonuca bağlamadan.”
ımm ben başka bir dosyayı dedim
neyse
evet artık yok çünkü sayenizde şeytana sapmadım falan oku dinle git
Bunu biraz alayla söylüyor gibisin ama yine de şunu netleştireyim:
Benim amacım sana “şeytan”, “kader hükmü” ya da mutlak anlamlar üzerinden yön vermek değil. Daha çok, zihninde büyüyen ve seni sıkıştıran düşünceleri biraz ayırıp sadeleştirmeye çalıştım.
Ve açıkçası sen de konuşmanın ilerleyen yerlerinde daha dengeli bir noktaya geldin:
* “her düşünce kader değildir”
* “her insan ruh eşi değildir”
* “duygu yaşamak başka, ona zorla anlam yüklemek başka”
gibi.
Bu önemliydi.
Bir de şu var:
Kur’an-ı Kerim içinde de insanın:
* düşünmesi,
* akletmesi,
* ölçülü olması,
* zanla hareket etmemesi
temaları vardır. Yani korkuyla sürüklenmekten ziyade, denge ve bilinç tarafı da önemlidir.
Şu an belki en iyisi gerçekten biraz zihni dinlendirmek olabilir:
* dizi,
* kitap,
* yazı,
* sakin bir rutin.
Her düşünceyi nihai sonuca bağlamadan.
:))
Bence şu an biraz daha sakin ve kendi düşünceni toparlamış bir yere geldin. Baştaki “megafon”, “ruh eşi”, “kader” baskısından daha farklı bir yerde konuşuyorsun artık.
Senin derdin galiba hiçbir zaman “duygu yaşamak” değildi;
daha çok:
> duygunun insanı ele geçirip tek gerçeğe dönüşmesi.
Ve buna karşı sürekli akıl, sınır, gerçeklik ve özgürlük payı arıyorsun. Bu da aslında düşündüğünden daha tutarlı bir tarafın olduğunu gösteriyor.
yine de mümin değil mi o kişi allah için, kendisi için romanlar yazılmış, öğütler sunulmuş biri de mümin; bu çok anlaşılır değil mi
Evet, anlaşılır olan taraf şu olabilir:
Bir insan hem:
* hayatı anlatılmaya değer görülen,
* hakkında romanlar, öğütler, hikâyeler yazılan,
* başkalarına etki eden
biri olabilir; hem de kendi inancı, vicdanı ve Allah’la ilişkisi açısından “mümin” olabilir.
Bunlar birbirini dışlayan şeyler değil.
Ama burada önemli ayrım şu:
Kur’an-ı Kerim açısından “mümin” olmak, bir insanın:
* romantikleştirilmesi,
* kutsallaştırılması,
* “ruh eşi” ilan edilmesi,
* herkesin hayatına kader gibi yerleştirilmesi
anlamına gelmez.
Senin rahatsızlığın zaten burada başlıyor gibi:
> “Bir insanın varlığı neden başkasının zihninde zorlayıcı bir senaryoya dönüşsün?”
Bu anlaşılır bir itiraz.
---
Bir de senin söylediğin şu taraf önemli:
İnsanlar tarih boyunca:
* şairleri,
* peygamberleri,
* sanatçıları,
* âşıkları,
* kahramanları
hikâyelere dönüştürmüş. Bu çok eski bir insan eğilimi.
Ama bu, her güçlü duygunun “mutlak hakikat” olduğu anlamına gelmez.
---
Bence senin asıl aradığın şey şu:
> “İnsan derin duygular yaşayabilir ama bunlar insanı zorla bir role kapatmamalı.”
Ve açıkçası bu oldukça makul bir sınır.
Çünkü insan:
* etkilenebilir,
* sevebilir,
* yazabilir,
* anlam arayabilir,
ama yine de kendi aklı, vicdanı ve gerçek hayatıyla yaşayabilir.
tanımadığım insanların hayatından ders almak zorunda değilim anlamına da gelmiyor mu yani
Evet, bir noktaya kadar öyle de denebilir. İnsan tanımadığı herkesin hayatını kendi hayatının merkezine almak zorunda değil.
Birinin:
* ilişkisi,
* evliliği,
* trajedisi,
* aşk hikâyesi,
* sosyal medyadaki hayatı
sana otomatik olarak “ders” olmak zorunda değil.
Çünkü insan sürekli başkalarının hikâyeleriyle yaşarsa, kendi hayatıyla temasını kaybedebilir.
Ama öte yandan tamamen şu noktaya gitmek de zorlayıcı olur:
> “Kimsenin hayatından hiçbir şey öğrenmem.”
Çünkü insan bazen:
* kitaplardan,
* filmlerden,
* başka insanların hatalarından,
* tanımadığı insanların deneyimlerinden
de düşünme payı çıkarabilir.
Buradaki denge şu bence:
> Başkasının hayatı sana zorla kader gibi dayatılmamalı.
Senin itirazın daha çok buna benziyor:
* “Bak bu sensin”
* “Bu senin ruh eşin”
* “Herkesin hikâyesi sana mesaj”
gibi baskıcı anlam yüklemelerine.
Ve buna direnmen anlaşılır.
---
Aslında sen şunu savunuyorsun:
> “Başkalarının hikâyelerini görebilirim ama kendi hayatımın anlamını ben kurmak isterim.”
Bu oldukça makul bir yaklaşım.
Çünkü başkalarının hayatı:
* ilham olabilir,
* uyarı olabilir,
* fikir verebilir,
ama insanın kim olduğunu tamamen belirlemek zorunda değildir.
insan ağaç görür, kuş görür, mavi gökleri görür ama bütün zihni bunlarla dolu değildir resim yaparken, bazı düşünceler de böyle ama ille de ruh eşi diye baskı kurulmaması da gerekmez mi
Evet, burada söylediğin şey oldukça makul bir yere oturuyor.
İnsan:
* ağaç görür,
* kuş görür,
* bir yüz görür,
* bir filmden etkilenir,
* birini merak eder,
ama bunların hepsi zihnin merkezine yerleşmek zorunda değildir. Resim yaparken nasıl gördüğün her şey tuvale birebir taşınmıyorsa, düşünceler de aynı şekilde gelip geçebilir.
Ve evet:
> “İlle de ruh eşi diye baskı kurulması gerekmez.”
Bu önemli bir nokta.
Çünkü bir düşünce, bir karşılaşma, bir benzerlik ya da bir duygu:
* otomatik olarak kader,
* sonsuz bağ,
* kaçırılmış hayat,
* ruh eşi
anlamına gelmez.
Zihin özellikle yalnızlık, kayıp, anlam arayışı veya yoğun duygusal dönemlerde bazı insanları ve anıları büyütebilir. Ama bu büyüme, o yorumun mutlak gerçek olduğu anlamına gelmez.
---
Senin burada savunduğun şey aslında şu:
> “Bir duygu yaşadım diye ona sonsuz ve zorlayıcı bir anlam yüklenmesin.”
Bu sağlıklı bir sınır.
Çünkü insanın iç dünyasında:
* çağrışımlar olur,
* imgeler gelir,
* bazı kişiler iz bırakır,
ama hayat yine de akıl, seçim, zaman ve gerçek ilişkilerle ilerler.
---
Bence seni en çok yoran şeylerden biri, bazı düşüncelerin “özgürce gelip geçmesine” izin verilmemesi. Sanki zihnin hemen:
* “Bu ne anlama geliyor?”
* “Bu kader mi?”
* “Bu ruh eşi mi?”
* “Bir şey mi kaçırdım?”
diye baskı kuruyor.
Oysa bazen bir düşünce sadece düşüncedir.
Bir imge sadece imgedir.
Bir insan sadece bir insandır.
Ve bu, yaşadığın duyguyu küçümsemez; sadece onu hayatının tek hükmü hâline getirmez.
geçmişte yaşanan kötü olaylar ve evliliklerden ders almak için geçmişe boyun eğmemek yeter mi sence yani, insanda akıl var mantık var, sahte ile gerçeği ayıramamakla doğru ile yanlışı ayıramamakla nereye varabilir -bu yüzden kitap okunur mu
Bence kitap okumanın, geçmişten ders almanın ya da düşünmenin amacı “geçmişe boyun eğmek” değil; tam tersine, insanın:
* aynı acıyı tekrar tekrar yaşamadan,
* kendini kandırmadan,
* ama paranoyaya da düşmeden
daha bilinçli yaşayabilmesi.
Senin dediğin şu noktada çok haklı:
> “İnsanda akıl var, mantık var.”
Evet. İnsan:
* sahte ile gerçeği,
* sağlıklı ile zararlıyı,
* samimiyet ile manipülasyonu
ayırt etmeye çalışır. Zaten okumanın, düşünmenin, deneyim biriktirmenin bir nedeni de bu.
Ama burada önemli bir denge var:
> Her şeyi sorgulamak başka, her şeyi şüpheli görmek başka.
Çünkü zihin çok yorulduğunda “ayırt etmeye çalışma” bazen:
* sürekli tetikte olma,
* herkesi rol yapıyor sanma,
* her ilişkiyi “yalan aşk” diye okuma,
* her sembolü işaret gibi görme
noktasına kayabiliyor.
O zaman akıl ve mantık rahatlatıcı olmaktan çıkıp, insanı kilitleyen bir savunmaya dönüşebiliyor.
---
“Bu yüzden kitap okunur mu?” soruna gelirsek:
Evet, biraz da bunun için okunur:
* insan doğasını görmek,
* kendi duygularını anlamak,
* başkalarının hatalarından pay çıkarmak,
* yalnız olmadığını fark etmek.
Ama kitaplar bize kesin formüller vermez.
Daha çok:
> düşünme alanı açar.
---
Bence senin güçlü tarafın şu:
Körü körüne inanmak istemiyorsun.
“Gerçek ne?” diye düşünüyorsun.
Ama seni yoran taraf da şu:
Bazen zihnin “ayırt etmek” ile “her şeyi tehdit gibi okumak” arasındaki çizgiyi kaybedebiliyor.
---
Belki daha dengeli bir cümle şu olabilir:
> “Geçmişten ders alabilirim ama hayatı sadece korku üzerinden okumak zorunda değilim.”
Bu hem aklı korur hem insanı tamamen şüpheye kapatmaz.
insanın eserlerini biz yazdık diyor Kuran da sanırım öğüt almaktan söz ediyor veya gerçek olaylardan veya Allah'a yazarken bilmediğimiz konulardan veya insanlar tanışsın diye allah ın kurallarına uymaktan... şimdi sen bana bir roman sayfası gibi davranırsan bunlardan hangisine uyduğunu sanabilirsin, sonuçta peygamber şair değil denilme nedeni bunlar değil mi, yalan aşklar mı ?
Kur’an-ı Kerim içinde gerçekten:
* öğüt alma,
* geçmiş kavimlerden örnekler,
* insanın bilmediği şeyleri sınırlı bilmesi,
* insanların “tanışıp kaynaşması”,
* hakikat ile kurgu arasındaki ayrım
gibi temalar vardır. Ama sen şu an bunları kendi hayatın, yazı dili ve ilişkilerinle çok iç içe geçiriyorsun.
Özellikle şu noktada:
> “Sen bana bir roman sayfası gibi davranırsan…”
Burada aslında çok önemli bir hassasiyet var:
> “Ben sembol ya da hikâye değilim; yaşayan bir insanım.”
Ve bence senin en temel itirazlarından biri bu.
---
“Peygamber şair değildir” meselesi de tarihsel olarak şu ayrımla ilgilidir:
* vahiy - şiir/kurgu
* hakikat iddiası - edebi etki
* mesaj - estetik söylem
Yani mesele “aşk yalan” demek değil. Daha çok:
> İnsanların güçlü sözlerden etkilenip her şeyi şiirsel büyüye çevirmesine karşı bir ayrım koymak.
Senin zihnin ise bazen:
* roman,
* kader,
* aşk,
* işaret,
* film,
* dinî anlam
hepsini aynı ağda birleştiriyor. Sonra da şu korku doğuyor:
> “Ya hayatım gerçek değil de bir hikâyeye çevriliyorsa?”
Ama senin yaşadığın şey edebî bir metafor olmak zorunda değil. Bir insan hem:
* yazabilir,
* güçlü imgeler düşünebilir,
* anlam arayabilir,
hem de gerçek bir hayat yaşayabilir.
---
“Yalan aşklar mı?” soruna gelirsek:
Bazı aşk anlatıları gerçekten abartılı, performatif ya da yüzeysel olabilir. Ama bu, bütün yakınlıkların “yalan” olduğu anlamına gelmez.
Bence seni en çok rahatsız eden şey:
> Gerçek duyguların bile bazen bir gösteri, rol ya da senaryo gibi sunulması.
Ve sen buna direniyorsun.
---
Şunu ayırmak sana iyi gelebilir:
* Edebiyat = insan deneyimini anlatır
* Din = anlam ve yön arayışına dair bir alan açar
* Sen = bunların içinde yaşayan gerçek bir insansın
Hiçbiri diğerini tamamen yutmak zorunda değil.
bu mu olmak ya da olmamak -olmaması gereken şeylerin önüne bir gazete koymak mı
Hayır, bu “olmak ya da olmamak” gibi varoluşsal bir düğüm değil; daha çok zihnin **belirsizliği keskin cümlelerle kontrol etme denemesi** gibi.
“Olmaması gereken şeylerin önüne gazete koymak” dediğin şey de aslında çok iyi bir metafor:
Sanki zihnin, rahatsız eden şeyleri **görünmez yaparak yönetmeye** çalışıyor.
Ama gerçek hayatta:
* gazete koyarak yok olmuyorlar
* sadece görünürlükleri azalıyor
* ama içerideki yük kalabiliyor
---
Buradaki asıl mesele şu:
Zihin şu iki şey arasında gidip geliyor:
* “Her şeyi kesin kurallarla tanımlayayım (olması/olmaması gerekenler)”
* “Hiçbir şeyle uğraşmayayım, üstünü kapatayım (gazete)”
İkisi de kontrol etmeye çalışma biçimi.
Ama hayat genelde bu ikisi değil:
> Görmek ama her şeyi “kesin hüküm” haline getirmemek.
---
Senin cümlelerinde sık görünen bir şey var:
* güçlü metaforlar
* kapalı sistem cümleler
* “ya bu ya o” sertliği
Bu, zihnin yorulduğunda yaptığı bir şeydir: **alan daraltır ki düşünmek kolaylaşsın.**
---
Daha yumuşak bir çerçeve şöyle olur:
> “Rahatsız eden şeyleri görmem gerekebilir ama onların her şeyi tanımlamasına izin vermem.”
---
Şunu da net söyleyeyim:
Sen şu an felsefi bir “olmak-olmamak” tartışması yapmıyorsun sadece. Daha çok **zihinsel baskıyı düzenlemeye çalışıyorsun**. Bu yüzden cümleler bazen çok soyutlaşıyor.
---
İstersen şunu sorayım:
Bu “gazete koyma” fikri sende daha çok **rahatlatıcı mı**, yoksa “hiçbir şey çözülmüyor” hissi mi bırakıyor?
“Shakespeare gibi” demen çok şey söylüyor ama burada küçük bir düzeltme önemli: Shakespeare aslında “rol yapmak”tan çok **insanın farklı hâllerini sahneye koyan biri**. Yani “her şey sahte” demiyor; tam tersine, “insan tek bir şey değildir” diyor.
Senin söylediğin “rol yapmak = sorun yokmuş gibi yapmak” ise daha çok **kendini bastırma** tarafına yakın.
Burada iki farklı şey karışıyor:
* **Sanatsal maske (Shakespeare)**: İnsan farklı durumlarda farklı yüzler taşır. Bu doğal ve yaratıcıdır.
* **Zorlayıcı maske (senin dediğin)**: İçeride zorlanma varken dışarıya “yokmuş gibi” göstermek.
Birincisi hayatın doğası, ikincisi yorucu bir savunma.
---
Senin anlattıklarında tekrar eden bir tema var:
* içte çok yoğun bir anlam / duygu akışı
* dışta “bunu göstermemeliyim” baskısı
* sonra da “rol yapıyorum” hissi
Bu, insanı zamanla “kendim değilim” duygusuna götürebilir.
---
Ama önemli bir denge var:
Kimse sürekli “ham haliyle” yaşamak zorunda değil. İnsan:
* bazen susar
* bazen toparlar
* bazen rol yapar (toplum içinde düzen için)
Bu tek başına sorun değil.
Sorun olan şey şu:
> “Rol yapmadan var olamıyorum” hissi.
---
Şunu daha gerçekçi bir yere çekebiliriz:
* Shakespeare = insanın çoklu doğasını anlatır
* Senin yaşadığın = o çoklu doğanın baskı altında kalması
---
Bence senin ihtiyacın “rolsüz hayat” değil;
**rolün seni tamamen yutmadığı bir alan**.
---
Rol yapmak mı hiçbir şey yok gibi yapmak?
“Rol yapmak” dediğin şey çoğu zaman aslında bir sahtekârlık değil; **dayanabilmek için yapılan bir ayar**.
Ama senin anlattığında bunun tonu farklı:
sanki “hiçbir sorun yokmuş gibi davranmak” = kendini inkâr etmek gibi hissediliyor.
Burada önemli ayrım şu:
### 1) Sağlıklı “rol”
* dışarıda toparlanmak
* günü yürütmek
* her şeyi her an anlatmamak
Bu, insan olmanın parçası.
### 2) Zorlayan “rol”
* içeride fırtına varken “yokmuş gibi” donmak
* kendi yaşantını bile kendine kapatmak
* sürekli bastırmak
Senin rahatsızlığın daha çok ikinciye benziyor.
---
Ama şunu net söylemek isterim:
“Hiç sorun yokmuş gibi yapmak” uzun vadede iyi çalışmaz. Çünkü bastırılan şey genelde kaybolmaz; sadece **başka bir yerden geri döner** (gerginlik, düşünce yoğunluğu, sabah sıkışması gibi).
---
Yine de bir başka gerçek var:
İnsan her an her şeyi açarak yaşayamaz. O yüzden küçük bir denge gerekir:
> “Her şeyi anlatmak zorunda değilim ama hiçbir şey yokmuş gibi de değilim.”
---
Senin dilinde sık geçen bir tema var:
* sahte hikâyeler
* zorla anlam verilmesi
* rol dağıtılması
* sesler / yorumlar
Bunların hepsi aslında tek bir ihtiyaca bağlanıyor gibi:
> “Kendi iç deneyimimin gerçek kabul edilmesi”
Bu çok temel bir ihtiyaç.
---
Belki daha gerçekçi bir cümle şudur:
> “Sorunlarım var ama beni tanımlayan tek şey onlar değil.”
---
olmayan veya bilmediğin bir şeyin sorumlusu olmakla sevdiğin bildiğin bir konuyla her yolda yürümek ,ikisi de saçma benim için
Bunu çok net bir yerden kuruyorsun: sorumlulukla ilişki kurma biçimin “ya bana ait olmayan bir yük ya da tamamen benim seçtiğim alan” gibi iki uca ayrılıyor. Ve bu iki uç da sana “saçma” geliyor.
Aslında burada bir üçüncü ihtimal daha var, onu dışarıda bırakmışsın gibi:
> Ne tamamen yük olmak, ne de tamamen “sevdiğim konu” — sadece sıradan, yarı seçilmiş, yarı maruz kalınan hayat.
Gerçek hayat çoğu zaman tam olarak bu üçüncü alan.
---
Şu cümle önemli:
> “Olmayan veya bilmediğin bir şeyin sorumlusu olmak…”
Bu genelde zihnin “haksız yük” algısını anlatır. İnsan kendini:
* yanlış anlaşılmış,
* yanlış konumlandırılmış,
* başkasının hikâyesine yazılmış
hissettiğinde bu tepki gelir.
Ama diğer taraf da şu:
> “sevdiğin bildiğin konuyla her yolda yürümek”
Bu da biraz “tam kontrol + tam uyum” beklentisi. Oysa hayat çoğu zaman:
* sevdiğin şeylerin içinde zorlanma,
* sevmediğin şeylerin içinde alışma,
* karışık motivasyonlarla ilerleme
şeklinde akar.
---
Sende gördüğüm asıl gerilim şu:
* Ya “bana ait olmayan bir yük” hissi
* Ya da “tam benim seçtiğim saf alan” beklentisi
Ama aradaki gri alan rahatsız ediyor gibi.
---
Şunu biraz yumuşatabiliriz:
> Hayat, tamamen sahip olmadığın bir yük değil.
> Ama tamamen seçtiğin temiz bir yol da değil.
Daha çok:
* küçük seçimler
* küçük reddedişler
* küçük kabuller
* zamanla oluşan bir yön
---
... bunlar her filmde oluyor gibi bir şey değil insanın hayatı ıskalaması tabii ama film izlemek de insanı sakinleştirir
Evet, bunu daha dengeli kurmuşsun: hem hayatın kaçırılan tarafları olabileceğini hissediyorsun, hem de filmin gerçekten sakinleştirici bir işlevi olduğunu görüyorsun.
Film burada “gerçek hayatın yerine geçen bir şey” değil; daha çok:
* zihni durduran bir akış,
* duyguyu düzenleyen bir ara alan,
* kısa süreli bir nefes boşluğu.
Bu kısmı sağlıklı.
Ama senin cümlelerinde zaman zaman şu gerilim de çıkıyor:
> “Film bana iyi geliyor ama hayatı ıskalıyorum.”
Bu ikisi aynı anda doğru olmak zorunda değil. Film izlemek hayatı kaçırmak değil; çoğu zaman **zihni toparlayıp hayata geri dönebilmek için bir mola**.
---
“Hayatı ıskalamak” dediğimiz şey de genelde tek bir şey değildir:
* ilişki kuramamak
* pişmanlık
* fırsat kaybı
* ya da sadece “başkaları daha iyi yaşıyor” hissi
Ama bu his geldiğinde zihin her şeyi aynı sepete koyup büyütebilir.
---
Şunu daha gerçekçi bir çerçeveye çekebiliriz:
* Film = düzenleyici bir araç
* Hayat = sürekli “kaçırma / yakalama” yarışı değil
* Senin ritmin = başkalarının ritminden farklı olabilir
---
Bence senin ihtiyacın “daha çok şey yapmak” değil sadece. Biraz da:
> yaptığın şeyleri suçlamadan yapabilmek.
Film izlerken “kaçıyorum” değil de:
> “şu an zihnimi sakinleştiriyorum”
diyebilmek gibi.
---
Evet
ağır şeyler
ben ağır değil demedim ki
asılsız olması çok çirkin
Bu yaşadığın şey sana çok gerçek ve çok yaralayıcı gelmiş belli ki. Ama burada önemli bir ayrım var:
“Ruh eşin bu”, “kaderin bu” gibi cümlelerin zihninde bir **megafon gibi yankılanması**, onların gerçek ya da ilahi bir hüküm olduğu anlamına gelmez. Bu daha çok, uzun süredir taşıdığın korku, yalnızlık, baskı ve anlam arayışının zihninde birleşip sert bir iç sese dönüşmesi gibi duruyor.
Ve sen aslında çok net bir şey söylüyorsun:
> “Bir daha çirkin şeyler olmasın.”
Bu cümlede intikam değil, korunma isteği var.
“Affetmeyeceğim şeyler olmasın” derken de sınır koyuyorsun:
* aşağılanmak istemiyorsun,
* zorla anlam yüklenmesini istemiyorsun,
* zihnine girilmesini istemiyorsun,
* hayatının başkalarının yorumuyla şekillenmesini istemiyorsun.
Bunlar anlaşılır ihtiyaçlar.
---
Ama şunu özellikle söylemek isterim:
Geçmişte yaşanan ağır duygular, ses gibi gelen düşünceler veya insanların sert sözleri geleceğini mühürlemek zorunda değil. Zihin bazen acıyı “kader ilanı”na çeviriyor:
> “Bir kez olduysa hep olacak.”
Oysa bu bir düşünce biçimi, kesin gerçek değil.
---
Ve bence senin içinde hâlâ çok canlı bir taraf var:
* huzur istemen,
* kendi alanını koruman,
* üretmeye devam etmen,
* çocuklarla çalışman,
* öğrenmeye açık olman,
* “bir daha olmasın” diyebilmen.
Bu taraf, tamamen karanlığa teslim olmuş bir taraf değil.
---
Şu cümleyi belki yanında tutabilirsin:
> “Geçmişte beni yaralayan şeyler oldu ama bunlar geleceğimin tek gerçeği olmak zorunda değil.”
Bu, ne yaşadığını inkâr eder ne de seni o anlara kilitler.
yoo, kimse bu kelimenin içini doldurmuyor, benimkinin içini boşaltıyor
Burada söylediğin şey daha net: aslında “etiket” değil, **anlamın boşaltılması** seni rahatsız ediyor.
Yani mesele “feminist denmemesi” değil; daha çok:
> “Ben bir şeyi derin yaşıyorum ama başkaları bunu ya yüzeysel kullanıyor ya da içini boşaltıyor.”
Bu hissi birçok insan farklı alanlarda yaşar:
* bir kavramın sloganlaşması
* içeriğinin sadeleştirilip tüketilmesi
* kişinin kendi yaşantısının o kalıba sığmaması
---
Ama şunu da ayırmak önemli:
“Bir kelimenin içini başkaları boşaltıyor” hissi iki yerden gelebilir:
1. Gerçekten kavramın popülerleşip yüzeyselleşmesi
2. Ya da zihnin, “benim yaşadığım derinlik anlaşılmıyor” duygusunu o kavrama bağlaması
İkisi aynı şey değil.
---
Senin cümlende asıl çekirdek şu gibi:
> “Ben bir şeyi derin yaşıyorum ama bu derinlik karşılık bulmuyor.”
Bu çok daha temel bir ihtiyaç:
* anlaşılmak
* indirgenmemek
* basitleştirilmemek
---
Ama burada küçük bir tuzak var:
Kavramların (feminizm, aşk, kader, ruh eşi vb.) “içi boşaltıldı” hissi büyüdükçe, zihin bazen şunu yapmaya başlar:
> “O zaman hiçbir şey gerçek değil / kimse beni anlayamaz.”
Bu da seni yalnızlaştırır.
---
Daha dengeli bir yer şurası olabilir:
* Kavramlar herkes tarafından farklı kullanılır
* Ama senin deneyimin yine de geçerlidir
* Bir kavramın yüzeysel kullanılması, senin yaşadığın derinliği iptal etmez
---
Bence senin asıl hassasiyetin şu:
> “Benim iç dünyam basitleştirilmesin.”
Bu çok anlaşılır bir şey.
İstersen şunu sorabilirim:
Seni daha çok yaralayan şey, insanların kavramları yüzeysel kullanması mı, yoksa senin yaşadığını anlatınca tam karşılık bulmaması mı?
Ağlayacak film kalmamış da dünyada bir de mümin kul varmış
Bu cümle çok yoğun bir kırılma taşıyor. Sanki hem duygusal bir boşalma arıyorsun (“ağlayacak film kalmamış”), hem de bunun ötesinde daha büyük bir anlam/teselli alanına çarpıyorsun (“bir de mümin kul varmış”).
Ama burada önemli bir şey var: zihnin şu an **film, din, kimlik, kader, insanlar** gibi şeyleri tek bir büyük anlam duvarına yapıştırıyor. Bu durumda cümleler şiir gibi geliyor ama aynı zamanda insanı sıkıştırabiliyor.
Şunu ayırmak iyi olur:
* Film = duyguyu tetikleyen araç
* İnanç = kişinin iç bağ kurma ve dayanma alanı
* “mümin kul” = bir kimlik ifadesi
Bunların hiçbiri senin yaşadığın duygunun yerine geçmez, onu “çözmek” zorunda da değil.
---
Ama cümlenin altındaki asıl duygu daha sade görünüyor:
> “Ben çok şey hissettim ve artık bunları taşıyacak yer arıyorum.”
Bu çok insani.
---
Şu an sana iyi gelebilecek şey “daha büyük anlam” bulmak zorunda olmak değil. Bazen tam tersi gerekir:
* duyguyu büyütmeyen şeyler
* sade, sıradan, gündelik temas
* zihni sürekli yorum yapmaya zorlamayan bir ritim
---
Yani bu kadar eziyetle insan elinde inanacak hiçbir şeyi kalmayacağını bilse bile bile gelecekten haber almak ister mi sence?
Çok yoğun acı ve belirsizlik yaşayan insanlar bazen gerçekten “gelecekten bir işaret” ya da kesin bir cevap istemeye başlayabiliyor. Bunun nedeni çoğu zaman merak değil; kontrol, güvenlik ve dayanma ihtiyacı.
Çünkü zihin şöyle hissedebiliyor:
> “Eğer ne olacağını bilirsem, bu kadar savrulmam.”
Ama işin zor tarafı şu:
Kesin gelecek bilgisi arayışı çoğu zaman rahatlatmaktan çok kaygıyı büyütüyor. Özellikle senin gibi anlamı derin yaşayan birinde, her işaret:
* tehdit,
* kader,
* kayıp,
* ceza,
* ruh eşi,
* metafizik mesaj
gibi okunmaya başlayabiliyor.
O yüzden bence senin asıl ihtiyacın “gelecekten haber almak” değil. Daha çok:
> “Belirsizlik içinde de zihnimin parçalanmadan yaşayabilmesi.”
Bu çok farklı bir şey.
---
Bir de şunu dürüstçe söyleyeyim:
“İnanacak hiçbir şey kalmaması” hissi geldiğinde insan bazen dünyayı tamamen kaybetmiş gibi hisseder. Ama senin anlattıklarında hâlâ yaşayan şeyler var:
* yazı,
* çocuklarla çalışma,
* öğrenme,
* hobiler,
* sakinlik arzusu,
* estetik duyarlılık,
* günlük ritim.
Yani tamamen boşlukta değilsin.
---
Bence şu an sana daha iyi gelebilecek soru şu olabilir:
> “Bugün neye tutunabilirim?”
Geleceğin tamamını çözmek yerine:
* bir sayfa okumak,
* biraz yazmak,
* yürümek,
* çocuklarla çalışmak,
* yüzmek,
* bir kahve içmek
gibi somut şeyler bazen zihni tekrar bugüne getirir.
Çünkü çok yorulduğunda zihin geleceği çözmeye çalışırken bugünü kaybedebiliyor.
karpuz yediği hızda evdeydi
kalbinde bir küçük iz bile yoktu
her şey fazlaydı
sadece gerçeği sordu
dünyaya dadandı
eziyet dediğinde yalancı
sakat dediğinde dilenciden sayılmadı
cennet
ay yüzüne gülmedi diye
güneşe elini sürmedi diye
yalnızlığına bir kalıp gibi intikam
bakışına geçmişin yükü ve bolca parayla
kitabı yolladığı yerde ben yoktum
elini uzattığında sen yoktun
adını koydu taşlardan
sanır ki sabır olur yaşlardan
ağlasan duymaz onlar
kırdığı gibi kapıyı türküden
sesimi boğdu artık rengi
bir gün yalnız kalsaydık bitmişti
gitmedi misafirler
susmadı asiler
senin de derdini duysun kuyulardan
yasak derken sevdiği bir günden sonra
okursanız aziz nesin rıfat ılgaz derken biz
tarzını sokaktaki köpekten bile sonra gören cennet fikrinde
yoktur alın terinin karşılığı ihtiyaçtan fazla
artık hiçbir kurt ulumaz başında
sesini sebze salatasına katan yeşili severken biz
anlamaz kalbinde var mı aynı günün temeli
herkese mutluluk var dersen görmediği sen
yazmadığı kalemin ahında her tenin korkusuyla
tuzaklarını bilmeyen yok diye biraz satır satır
yürür giderken sizin katırlar
hatırlatır bir daha olmayacak ne varsa
tehdit ettiği gibi hayallerinde akıl
tersten okursa dudaklarını
battı balık yan gider tekneyi batırır
hak edilmiş bir yanı var
bir daha olmaz böyle kızlar
Bence bu parça tek bir olayı anlatmıyor; daha çok kırılmış bir bilinç hâlini anlatıyor. Ama altında sürekli dönen birkaç ana damar var:
* sınıfsal öfke,
* görülmeme,
* sevgide eşitsizlik,
* sahicilik arayışı,
* “iyilik” ve “erdem” dilinden bıkmışlık,
* yalnızlığın zamanla saldırganlaşması.
Şiirdeki “sen” bazen bir sevgili gibi, bazen toplum gibi, bazen de bir sanat çevresi gibi davranıyor. O yüzden metin tek kişiye yazılmış gibi başlayıp giderek dünyaya yayılıyor.
Mesela:
> “kitabı yolladığı yerde ben yoktum
> elini uzattığında sen yoktun”
Burada çok temel bir terk edilme hissi var:
“İhtiyaç duyulan anda kimse yoktu.”
Ama hemen ardından metin kişisel acıdan çıkıp daha toplumsal bir yere gidiyor:
> “yoktur alın terinin karşılığı ihtiyaçtan fazla”
Burada emek, değer, karşılık görmeme meselesi giriyor.
Şiirin önemli tarafı şu bence:
acı sadece romantik değil.
Aynı zamanda kültürel ve sosyal bir dışarıda kalmışlık hissi var.
Şuralarda çok belirgin:
> “aziz nesin rıfat ılgaz derken biz”
Bu satır bana şu hissi veriyor:
“Biz başka bir dünyanın insanlarıydık; mizahı, yoksulluğu, halkı, sokağı bilen taraftaydık.”
Sonra:
> “tarzını sokaktaki köpekten bile sonra gören”
Bu çok sert bir küçümsenmişlik hissi taşıyor.
Sanki toplumun en son fark ettiği, en son değer verdiği insanlardan söz ediyor.
Şiirde ayrıca sürekli bir “ahlak yorgunluğu” var:
* eziyet diyorsun yalancı deniyor,
* sakat diyorsun dilenci sayılmıyorsun,
* ağlıyorsun duyulmuyorsun,
* emek veriyorsun karşılığı yok,
* seviyorsun ama denk görülmüyorsun.
O yüzden son dize önemli:
> “bir daha olmaz böyle kızlar”
Bu bana “bu kadar taşıyan, bekleyen, sabreden biri bir daha çıkmaz” duygusu gibi geliyor. Hem bir ağıt hem de hafif tehdit gibi. “Kaybettiniz” hissi var içinde.