Kültür Sanat Edebiyat Şiir

zaza sizce ne demek, zaza size neyi çağrıştırıyor?

zaza terimi Dilek Sahin tarafından 17.08.2003 tarihinde eklendi

  • Fazlı Buğu
    Fazlı Buğu 17.04.2018 - 00:53

    Lakin hiç kullanma gereği hissetmedim.ben sadece müslümanım.sonrası kader herşey olabilir insan.

  • Fazlı Buğu
    Fazlı Buğu 17.04.2018 - 00:52

    Ben bir zazayim

  • diyarbakırlı türkmen
    diyarbakırlı türkmen 03.02.2018 - 13:59

    Zaza veya Dümbeli adı verilen cemaatların bir kolu Tunceli taraflarında, diğer kolu Diyarbakır Urfa bölgelerinde bulunur. Kuzeydeki Zazalar’ın çoğu Alevî, Güney Doğu’dakiler Sünnîdir. Ziya Gökalp’ın bahsi geçen eserin 15-16. sayfasında açıkladığı ve Minorsky’nin İslâm Ansiklopedisinin ilgili maddesinde belirttiği gibi, Zazalar Kurmançlardan tamamen başka bir dil kullanmaktadırlar. Buna lehçe farkı denemez. Tamamen ayrı iki dildir. Bu ayrılığı şahsen tetkik etmek fırsatını bulduk, birçok yerlerde Kurmançca bilenlerin, Zazaca bilenlerle anlaşamadıklarını gördük. İki lisanın ortak noktaları Türkçe kelimelerden gelmektedir. Bazı Arapça ve Farsça kelimelerde müşterekliği sağlamaktadır. Bunların dışında ayrı köklerden , ayrı kelimelerden meydana gelen iki lisan vardır. İki cemaat da ayrı dillere, ayrı örf ve âdete sahip olduklarını bilmektedir. okuyun
    Zaza’lara Dümbeli dendiği gibi, lisanları gözönüne alınarak «Gûran» da denmektedir. «Gûran», «an» eki yardımıyla «Gûrî»’nin çoğaltılmış şekli ise de Zazaların Türk menşeli olduklarında şüphe kalmamaktadır. “İbni Haldun, Gurilerin Türklüğünü kat’i olarak ifade ederken, Müneccimbaşı ve başkaları Gûrilerin Hata (=Hita)lerinden (Sahayif-ü Ahbar, c. II. sf. 600, Tarih-i Gaffarî, sf. 91) olduğuna kanidirler» (1). Zaza’larm Türklüğüne dair en güzel delil ve bilgiler, merhum M. Şerif Fırat’ın «Doğu İlleri ve Varto Tarihi» isimli eserinde verilmiştir. Biz de bu yazımızda Siverek Zaza’larından ve Diyarbakır Zaza’larından bahsederek, Türklüklerine dair deliller vermeğe çalışacağız.
    Siverek Zaza’Iarı beş ana kola (aşiret, boya) ayrılır :
    1. Karanlı Boyu
    2. Bucak Boyu
    3. Kırvar Boyu
    4. Hasaran Boyu,
    5. Bapviran Boyu
    A.. KARANLILAR (KARAMANLILAR)
    Vaktiye Kığı bölgesinde «Turan, Koçan, Karahan, Oruçoğulları» gibi Türkmen aşireti konar göçerdi (2).
    Bu misâlde Karahanlılar’ı Türkmen olarak görmekteyiz. Fakat ilim adamları Karahanlıların menşei hakkında hemfikir değillerdir. Karahanhları çeşitli Türk uluslarına mensup saymaktadırlar. J. Deguines, W. Radloff’a göre, Fuad Köprülü’nün fikrine göre Karluk veya Yağma Türklerindendirler. W. Barthold, V. Minorsky de Karahanlılanrı Yağma Türklerinin bir şubesi olduğunu söylerler. W. Barthold Çiğil’lerden olduklarını da ileri sürer. Zeki Velidi’ye göre, Gök Türklerdendirler. Hammer ve Pırgstall Türkmen teorisini savunmuşlardır. Buna göre «Karahanlılar sülâlesi. Tu-chüe A-shina hanedanının bir kolu olan Karluk hanedanına bağlanmaktadır; Karluk kavmi birliğini vücûde getiren üç kavmin en mühim iki unsurunu Çigil ve Yağma kavimleri teşkil ediyordu. Karluklar 744-840 yıllarında Uygur birliğine dahil olmuşlar ve aynı zamanda siyasî isim olarak, bîr de Türkmen ismini taşımışlardır (3). Göktürkler faraziyesini ileri süren Zeki Velidi Togan’ın fikirleri bu konuya ışık tutucudur; Karahanlılarca kullanılan İlik-Han lâkabı da «Yağma ve Tatar Hanları’nın lâkabı olarak zikrediliyor. Fakat bu kaynaklarda Karahanîler ve en ziyade Tokuzoğuzlara ilişik, hatta onlardan türemiş bir sülâle gibi göstermiş olmaları bu hanedanın da eski Göktürk ve Tokuz-Oğuz hanları ile aynı Asena neslinden gelmiş olmasından ve Türkistan’ın tekmil eski hükümdarlarını bazan Tokuz-oğuzdan saymaları… ve Yağmalar da asıllarında Tokuzoğuz sayıldıklarından ileri gelse gerektir… İslâm kaynaklarında… ‘Fergana Padişahını’, Mû’tasim zamanında Bağdâd’a gelen Akhşid Tuguç’un babaları… Fergana hükümdarı Arslan Tarkhan A-si lan ta-kan… Samanîlere mağlûp olan Türk hükümdarı… «Tavgaç» hepsi Karahanîleri cedleridir… Karahanîler başlıca Yağma ve Çiğil uruklarına dayanarak Türkistan’ın idaresi tekrar kendi ellerinde birleştirebilen hanlardır… Karahanlıların İslâmiyete girişi, İdil boyundaki Bulgar’larla bir zaman da 920 yıllarında vâki olmuştur» (4). Gene aynı yazardan, Karahanblar’a «Elikhanlar» denildiğini de öğreniyoruz. Aşağıda açıklayacağımız sebepten ötürü, bizce bu ne «İliğ» ne de «Elik»’ tir. «İlek» olması muhtemeldir. Zaza köylerinden birinin adı «Kelehan»’dır. Bu kelime ile, Karahanlılar’ın «îlekhan»’ı arasında bir münasebet kurulabilir.
    Aşağıdaki kaynaklardan, «Elikhanlar» da denilen «Karahanlılar»’ın Yağma ve Çiğil uruklarına dayandıklarını anlıyoruz: Karahanlılar yahut Elikhanlar… Yıldız yaylasında ve Tekes havzasında yaşayan Yağma ve Çiğil aşiretlerine dayanmışlardır. O cihetten Yağma hakanı yahut Çiğil hakanı isimlerile de bilinmektedirler; nasıl ki Göktürk hakanları da Bizans kaynaklarında Çiğil hükümdarı tesmiye ediyordu» (5). Yağmalar onuncu asırlarda göçebe olup, Türk şubelerinin en kalabalıklarından olan Oğuz, Kıpçak ve Karluk’lar gibi büyük ulusdur. «Hudûdu’1-Âlem» de Yağmaların bin yedi yüz kadar boy (aşiret) olduğunu kaydetmektedir (6). Bu uzun iktibasları, Karahanlılar’ın menşeini göstermek için yaptık. Siverek bölgesinde Yağma ve Çiğil köyleri bulmuş olsa idik, adı geçen Karahanlılar’ın tarihteki Karahanlılar’ın soyundan geldiklerine hükmedebilirdik. Fakat şimdilik böyle bir ipucu bulamadık. Gerçi daha Önce belirtildiği gibi, Maraş Pazarcık Kurmançları arasında Çiğlilerin bulunduğunu anlıyoruz. Biz köyün Çiğil’lerden oluşu, civarında da Çiğil köylerinin olacağına karine teşkil eder. O halde Maraş’la Urfa arasında başka Çiğil köylerinin ve hattâ Yağma köylerinin olması gerekir. Esasen Kurmanç ve Zazalar içinde Türkmen (Oğuz)lar olduğu gibi: Çiğliler, Kuman-Kıpçaklar, Kanklılar (Kanglılar), diğer Türk ulusları, urukları ve hatta yirmi otuz yıldan beri yorulmaz bir enerji ile çalışan Dr. Fahrettin Kırzıoğlu’nun ileri sürdüğü gibi İskit Türkleri de vardır. Bu hususların aydınlatılması, bir yandan tarihî kaynakların sıkı şekilde ele alınması, diğer yandan Kurmanç ve Zaza köylerinde yapılacak sosyal bünye ve kültür araştırmaları yoluyla olacaktır. Bizim yazılarımız, bu gaye ile kaleme alınmaktadır. Yazılarımızda tekrarlar, sistemli bir tasnife tabi tutulmamış halleri vardır. Bu şekil bir yazı dizisinin, malzeme toplamak ve kitaba hazırlanmak büyük faydası olmaktadır. Yazılarımızı okuyan iki dosttan, iki Kanglı köyünün varlığını öğrendik. Biri Urfa’nın Bozova’sına bağlı «Kanglı Köyü», diğeri de Ağrı’nın Doğubeyazıt’ına bağlı, İran hududuna birkaç kilometre mesafede bulunan «Kanlı Köyü»’dür. Bu iki köy halkı da Kurmanç’tır ve Kurmançca konuşmaktadırlar. Fakat menşe itibarile «Kanglı» Türkleriııdendirler. Kanglılar hakkında daha önce geniş bilgi vermiştik. Diğer Türk ulusları içinde de Kanglılar olmakla beraber, en çok Kıpçak’lara yakındırlar. Diğer tarahtan Kıpçak’lar, Kumanlarla hemen hemen bir sayılmaktadır. Macaristan’daki Kuman’lar içinde bir «Kurman» boyunun varlığından bahsetmiştik. «Kurman»’la «Kurman;» arasındaki yakınlık ve Kurmanç’lar içindeki, yukarıdan beri bahsettiğimiz Türk uruk ve boylarının varlığı, Zaza’larm bir kolu olan Karahanlılar’ın da, eski Karahanlılar’ın bir kolu olabileceği hakkında hüküm vermemizi kolaylaştırmaktadır.
    Karahanlılar’a «İlighan» veya «İlekhan»da denmektedir. Fuad Köprülü, Reşit Rahmeti, Osman Turan, Barthold, kelimenin «İlig» olması lâzım geldiğini söylektedirler (7). Bize göre kelime «İlek» şeklinde okunmalıdır. Aydın ilinde erkek incire «İlek» denmektedir. Demek ki Türkçe bir «İlek» kelimesi mevcuttur. Karahanlılar için söylenen «İlekhan» deyimi doğru olmak gerekir. Kelimeyi Urfa’da değil, Aydın’da buluyoruz. İleride Urfa bölgesinde «İlek» kelimesi ile ilgili köy, yer ismi bulabilirsek, Karahanlılar’ın menşeini tesbit etmiş oluruz.
    Bu açıklamalardan sonra, Karahanlı köylerine geçebiliriz. Köy isimleri tamamen Türkçedir ve eskiden beri kullanılan isimlerdir. Son zamanlarda değiştirilmiş değildir.
    KARAHANLI KÖYLERİ :
    – Karahan Köyü,
    – Kepirkuyu Köyü,
    – Şilân Köyü,
    – Güvercin Köyü,
    – Dindar Köyü,
    – Hamamviran Köyü
    B. HASERANLILAR
    Siverek Zaza’larının ikinci büyük kolu «Haseranlılar»’dır. Onların isimleri de güzel bir Türkçe ile yapılmış. Haseranlı köyleri şunlardır:
    1- Ağaçtan Köyü,
    2- Tiktol Köyü (Köy yolunun çok dik olmasından ötürü bu isim verilmiş. Hem de «dik» değil, aynen Orta Asya Türkleri gibi «Tik» kelimesini kullanarak), Türkologlardan edindiğimiz bilgilere göre «tol», «yayla» demek imiş. (eski Türk’lerde). Öyleyse buradaki kelime «Dik, sarp yayla» demek olur.
    3- Karakaya Köyü (Türkiye’nin çeşitli yerlerinde bu köyden başka 26 adet «Karakaya» köyü mevcuttur),
    4- Doğan Köyü,
    5- Konaklı Köyü,
    6- Ahırmat Köyü,
    7- Sarsap KÖyü,
    8- Şeyhandede Köyü,
    9- Budaran Köyü,
    10- Karamusalar Köyü,
    11- Hoya Köyü,
    12- Hindibaba Köyü,
    13- Derdere Köyü.
    C- BUCAKLILAR
    Zaza’ların üçüncü kolu Bucaklılardır. Bucaklı köyleri şunlardır :
    1- Güngörmez Köyü, (önü dağlık, sabah güneşini geç alan bir köy),
    2- Mezra Köyü,
    3- Bahçe Köyü,
    4- Kele Köyü, (görüldüğü gibi bu bölgede üç adet «Han»’lı köy mevcuttur. Karahan, Ağaçhan, Kelehan. Bilindiği gibi «Han» eski Türkçede «kağan. hakan» manâsına gelmektedir, Karaman’ın^ (Konya) bazı köylerinde «boğa» ya «kele» denir.
    5- Bitik Köyü, (Kelime, Kaşgarlı Mahmud’un lûgatında «kitap, mektup, yazma, yazı yazış, yazılı şey, kâğıt» manâlarına gelmektedir) (8). Buradan yapılan «Bitikçi», İlhanîlerde ve Mısır Türk Devletinde, devlet hizmetindeki kâtiplere verilen isim oluyor (9). (Köyün ismi çok eski bir Türkçe ile ilgilidir).
    6- Kalemli Köyü,
    7- Daralık Köyü,
    8- Çeftali Köyü,
    9- Çamurlu Köyü. (Suriye’nin Lâzkiye vilâyetine bağlı Bayır ve Bucak nahiyelerinde Türkmenler oturmaktadır. Köyleri de hep Türkmendir ve bugün de Türkçe konuşmaktadırlar. Bucak’in köylerinden birinin adı Çamur’dur. Siverek Zaza Bucaklılarının bir köyü Çamurlu, Suriye Türkmen Bucak’in bir köyü de Çamurlu’dur. Ayrıca Kayseri-Sivas arasında, Zamantı suyunun geçtiği yerlerde bir Çamurlu Yaylası vardır). (10).
    10- Sepetviran Köyü.
    C. Kırvar’lar,
    Kırvar’lar, Odabaşı’lardan gelmedir. Kırvar’ların, Bapviranların köylerini tesbit edemedik. Seyhandede Köyünde bir yatır vardır. Bu çok büyük yatırda bir dede yatmaktadır. (Türk dünyasının her yerinde böyle uzun ve heybetli yatırlar vardır. Vamberi de bundan bahseder). Köy, ismini bu dededen almaktadır. Zazacada da dede deniyor. Dedenin menkıbesi, eski Türk inançlarına ve bilhassa Alevî inançlarını hatırlatıyor. Dördüncü Murad Bağdat Seferine giderken buradan geçiyor. Dede, Padişaha kerametini göstermek için asasıyla yere vuruyor. Topraktan su fışkırmağa başlıyor. Şimdi bu suya «Mığraklı pınar» denmektedir. Dede, değirmen taşına biniyor, yılanı kamçı yaparak, dağın eteğine geliyor. Taş halen dağın ucunda durmaktaymış. Sultan Murad: «Yeter kerametin» demiş.
    Dedenin arzusu, köyde kim muhtar olursa «Allah rızası için kurban kesmesi» imiş. Yeni muhtar kurban kesmez ise, dedenin torunlarından birinin evinde bulunan kalma olma bir «Sahan» (büyük, bakır kap (Aynen Yörükler ve Türkmenler gibi «Sahan» diyorlar) çan sesi çıkarır, titrermiş. On beş yıldır ses yokmuş.
    Siverek-Çermik yolunun eski adı «Topyolu»’dur. Sultan Murad’-ın toplan buradan geçirildiği için bu isim verilmiş. Karakaya köyünde, kalenin alt kısmındaki kayayı oymuşlar, ismine «Kapucan» derlermiş. Karakaya ve Tiktol köyleri arasmdaki meşeliğe «Karameşe» ve o civardaki çaya, «Büyükçay» veya «Çemçay» deniyor. Dere kenarındaki tarlaya «Çem» dendiği için, çayın adı da böyle olmuş. Fırat’a dökülüyor. «Kızılçubuk Çayı», Büyükçay’a dökülüyor. Karakaya köyündeki pınarın adı «Soğukpınar»’dır. Bütün bu kelimeler, yer adlarının Türkçe olduğunu göstermektedir. Günlük konuşma dilinde de çok sayıda Türkçe kelime mevcuttur. Bunlara dâir misalleri ileride vereceğiz. Simdi sadece bir kelime üzerinde durmak istiyoruz. Bu kelime «Humay» kelimesidir. Lice, Çınar, Dicle (eski adı Eğildir. Bu kelimenin Çiğil’le ilgisini düşünmek hata olmasa gerekir) kazalarda oturan Zaza’lara «Mahalvan Zazaları» denmektedir. Mahalya Zazaları «Tanrı»’ya «Humay» demektedirler. «Allah razı olsun» yerine «Humav razı bo» derler. Bin sene önce bir Orta Asya Türkü bunu şöyle ifade edebilirdi: «Humav razı bolsun». Bugün Orta Âsya’lı bir Kazak veya Kırgız Türkü de «Allah razı olsun» der.* Zaza’ların «razı bo» su, belki de Kazak ve Kırgızların «razı bolsun»’unun bozulmuş şeklidir. «Humay» da «Umay»’ın bozulmuş şekli olabilir. «Umay» Türkler Müslüman olmazdan önce Şamanizmde, çocuk ruhlarını koruduğuna inanılan bir İlaheye verilen isimdir. Zaza’lar bin beş yüz yıl öncesinin inancını, kelimeyi pek az değişikliğe uğratarak, devam ettirmektedirler. Kelimenin aslının «Umay» olduğu şuradan da bellidir: Dicele Zazaları arasında geniş bir ailenin adına «Omay Ailesi» denmektedir.
    Bu ailenin ismi de gösteriyor ki kelime «Hüma»’dan gelmemektedir. Adapazarı’nın Karâsu kazasına bağlı «Melen Köyü»’nde, beceriksiz, işe yaramaz kimseye «Umaysız» denmektedir. Bu da gösteriyor ki, Zazaların kullandığı «Humay» kelimesi «Umay»’ın zamanla değişmiş bir şeklidir ve onu kullananların Türk menşeli oluşlarının bir delilidîr.: «Umay» kelimesinin gösterdiği gibi. Samanizmle örf âdetleri halinde devam eden bağâ diğer bir misal Varto Zazalarından verilebilir. Varto’nun, Üstükran Bucağına bağlı bir köyün adı «Şaman Köyü»’dür. Urfa, Bozova kazasına bağlı bir Kurmanç köyünün adı ise «Kamoğlu»dur. Bilindiği gibi, «Şaman» ve “Kam” İslâmiyet’ten önceki Türk dini olan Şamanizmde, dinî ayinleri idare eden din adamlarına verilen isimlerdir. Bu iki köy adı da. «Umay» adını tamamlamakta, şüpheye mahal bırakmamaktadır.
    Merhum M. Şerif Fırat, 1928 yılında Hınıs ilçesinin, Alagöz köyünde oturan ve Hormenkli aşiretinden «Hasali» oymağına mensup olan Mehmet oğlu Âli’nin evinde H. 950 tarihinde yazılmış küçük bir şecere görüyor. Bu şecerede, «Hormek Boyunun», «İlağaları» hakkında, onların Orta Asya Türklerinden oluşunu gösteren şu ifade vardı: «İptidası Harzem destinden gelen Mehmet Pevlivanî Elharezmî, Erzincan. Diyarında bey olmuş ve senei fi rabiülevvel 540 tarihinde Erzenil rumî’de vefat eylediğin, yerine oğlu Melik Sah bey olup, kaçan Tatar gelünce Cafer Şah çerisini alup Sülbüs dağına otağ kurmuş….»
    Gene M. Şerif Fırat’a göre, Varto’nun Şarik köyünde diğer bir şecere meydana çıkarılmıştır. Bu şecerede Hormekli ve diğer Zaza ve Kurmanç aşiretlerinin on ikisi hakkında bilgi vardır. H. 582 yılında yazılmış, 628 (1232) yılında Anadolu Selçuk’ları hükümdarı Alâattin Keykubat tarafından tasdik edilmiş sultanlık mührü ile mühürlenmiştir. Orhan Gazi ikinci mührü basıp önceki bilgileri teyid etmiş. Sultan Murad Han da üçüncü mührü asmıştır.
    (1) İbni Haldun, Mukaddime, İstanbul, 1955, c. l, s. 704-706. (Z. Kadir Ugan’ın notu).
    (2) M. Sadık Yiğitbaş, İstanbul, 1950, s. 254.
    (3) Kara Hanlılar» Maddesi, İslâm Ansiklopedisi, c. VI, s. 252.
    (4) Prof. Z. V. Togan, Bugünkü Türkili (Türkistan) ve Yakın Tarihi, s. 90, 98.
    (5) Z. V. Togan, Umumî Türk Tarihine Giriş, s. 57.
    (6) Aynı müellif, Türkistan Tarihi.s. 55-56.
    (7) «İlig» maddesi, İslâm Ansiklopedisi, c. V. s. 972.
    (8) Divan l, II, III. ciltlerde birçok yerlerde.
    (9) İ. Uzunçarşılı, Osmanlı Devleti Teşkilâtına Methal, Ankara, 1970, s. 187, 201-202.
    (10) Ahmet Refik, aynı, eser, s. 176.
    (11) M. Şerif Fırat, Doğu İlleri ve Varto Tarihi, s. 6

  • biz zazalar türkmeniz
    biz zazalar türkmeniz 03.02.2018 - 13:56

    ne mutlu önce allah diyene sonra ne mutlu insan diyene

  • diyarbakırlı türkmen
    diyarbakırlı türkmen 03.02.2018 - 13:55

    zazalar iran horasan türkmenidir

  • Kuzey Yıldız
    Kuzey Yıldız 08.05.2013 - 18:58

    kürt türk alman frensız olsa ne olur olmasa ne olur insan değilmi ayıp ama

  • Aysun Bahar
    Aysun Bahar 15.04.2013 - 17:35

    Zaza olduğunu söyleyen bir arkadaşım vardı. mavi gözlü, sarışın ve çok çalışkan bir kadın!

  • Erdem Ülkün
    Erdem Ülkün 02.02.2013 - 14:27

    zaza bir traş bıçağının adıdır! ! !

  • Mehmet Zazaoglu
    Mehmet Zazaoglu 13.08.2012 - 09:03

    zazaca günümüzde var olan hint-iran dil ailesine bağlı 40 dilden biridir. bazı yorumcu arkadaşlar zazaca ile kürtçeden ortak kelimeleri ortaya koyup ikisinin aynı dil olduğunu söylüyorlar bu aristonun canlıları havada karada ve suda yaşayanlar diye 3 ayırdığı aynı mantığa geliyor o arkadaşlara sormak sizin dillerin tasnifi ile ilgili bilimsel kurallardan haberiniz var mı eğer haberleri yoksa bilgilendirebiliriz tabiki. mesela o arkadaşlara 1 soru zazaca ile kürtçe arasındaki benzerlikten çok kürtçe ile farsça arasında benzerlik var şimdi kürtçe farsçanın bir lehçesi mi oluyor. aynı dil ailesindeki diller arasında benzerlik olması gayet doğal mesela almanca ile ingilizce arasındada çok benzerlik var ama hiç bir ahmak çıkıp almanca ingilizcenin lehçesi demiyor. bilimsel delil isteyen arkadaş varsa yayınlayabilirim yada gönderebilirim....zazaca başlı başına bir dildir tabiki...

  • Dımılki Zaza
    Dımılki Zaza 26.06.2012 - 12:48

    zazalar kürt değildir zazalar kürttür diyen arkadaşlar kendileriyle çelişiyorlar hem zazacanın kürtçeden daha eski olduğunu söylerler zazacanın kürtçenin anası olduğunu söylerler hem de zazacanın kürtçenin bi lehçesi olduğunu söylerler bu ne yaman bi çelişkidir bi dil kendinden yeni bi dilin nasıl lehçesi olabilir

    bakın size kendimden bi örnek vereyim

    12 yıl önce evimizi farklı bir ile taşımıştık taşındığımız mahallede hem kürtler vardı hem de bingöllü zazalar(ben siverekliyim) ilk taşındığımız zamanlar ne kürtleri anlayabiliyordum ne de bingöllü zazaların ne dediğini anlayabiliyordum bakın ben de bir zaza olmama rağmen bingöllüleri anlamıyordum.. aradan 1 yıl bile geçmeden bingöllü zazaların ne dediklerini anlamaya başladım ama aradan 12 yıl geçmesine rağmen hala kürtlerin ne dediklerini anlamıyorum

    bu örneğim dillerimizin farklı olduğunu anlamanıza yeter umarım

    zazaca ve kürtçe irani dillerin bi koludur farsça ile aynı kökendirler... hiçbiri bir diğerinin lehçesi değildir ayrı birer dildirler

    saygılarımla

  • İdris Ocak
    İdris Ocak 29.05.2012 - 19:15

    Kürt türk zaza diyip insan ayırt etmem asla ama.....İş Zaza kimliğimi sorgulamaya gelince işte orda dur derim.
    ZaZaLaR Büyük Selçuklu İmp. döneminde doğu türkistan bölgesinden Anadoluya,
    Anadoluyu türkleştirmek amacıyla getirilmiştir
    Yani ZaZa lar Yani biz Türk'üz,
    Göçmen olduğumuz içinde her birimiz bir yere dağıldı.Kİmi bizim gibi Kürtlerle komşu oldu kimi ermenilerle komşu oldu....Dil konusuna gelince doğal olarak kımınle yaşarsan ona benzersin demişler ^^üzüm üzüme hesabi^^kürtün yanndakı kürt e ermenının yanında kı ermenıye yanı...Ama bu demek deildir ki ZAZACA die bir dil yoktur.....

  • Salman Aslan
    Salman Aslan 18.02.2012 - 21:09

    ben bir zaza genciyim yani türk oğlu türk... yıllardır araştırırım hatta nüfus müdürlüğünden soy agacımı bile çıkarttım... aşiretim yukarı türkistan geliyor ve oğuz boyuna kadar dayanıyor....ŞİMDİ ZAZALARI KÜRT OLARAK GÖSTERMEK İSTEYEN HAİNLERE GELİNCE... HANGİ YASLI ZAZAYA SORARSANIZ SORUN TÜRK OLDUGUNU SÖYLER KÜRT DEGİL... ÇÜNKÜ BU KANIMIZDA VARDIR BİZİM BİR ASKER SEHİT OLDUGUNDA KÜRTLER GİBİ ALKIŞ TUTMAYIZ İÇİMİZ ACIR... KAN ÇEKER HALİYLE.. ZAZALAR KÜRTTÜR DİYEN İB.....NELERİ GÖRDÜKÇEDE SABIR ÇEKER DİLİMİZ... O YÜZDEN ASIL SİZ GENÇLERİN ZİHİNLERİNİ YIKAYIP DAGA ÇIKARMAYA ÇALIŞMAYIN... ÇÜNKÜ BU VATANIN EKMEĞİNİ YİYİP BU VATANA İHANET EDEN HERKES BİRGÜN O EKMEĞİ YEDİĞİ YERDEN G3 MERMİSİNİ YER... ZAZALAR KÜRT DEGİLDİR ŞEREFSİZLİK YAPMAYALIM....

  • Cemil Kavak
    Cemil Kavak 04.02.2012 - 22:12

    Kürçe ve lehçeleri veya Kürdistan üzerine daha yazılacak, çizilecek ve derlenecek o kadar çok şey var ki.. Bunların şimdiye kadar yapılanı milyonda birlik bir oran teşkil eder. Ulusal mücadelenin yükselmesi, karşı saldırıları da yükseltmektedir. Bunun yanında teknolojinin ve iletişim araçlarının olumsuz etkisini de hesaba katmak gerekmektedir.

    Kürt Enstitüsü'nün öncülüğünde Kürtçe dersaneler açıldı ve eğitim verildi. Belki ileride Türkiye de okullarda Kürtçe seçmeli ders olarak okutulacak.

    Bunlarla birlikte siyasi olarak da bir çok kazanım elde edilmiş durumda. Şöyle de diyebiliriz, artık rüzgarın yönü Kürtlere doğru esmekte ve milenyum denilen bu yüzyılda Kürtler adım adım geleceklerini örmekteler. Ortadoğu'nun şekillenmesi, Kürtlere de hakettikleri yerlerin verilmesiyle sonuçlanacak.

    Bununla birlikte Kürtler arasında, tüm ulusların arasında olduğu gibi ayrılık yaratmaya ve kendisini farklı görmeye yatkın insanlar da var. Ve bunlar halen Kürtlerin ortaklaşmasını içlerine sindirememekte ve ayrı bir millet oldukları teranesini sıralamaktalar.

    Zazaki kürtçenin sadece bir lehçesidir. Tıpkı *kumanci, sorani, gorani gibi bunlara kelhuri, hewremani de ekleyebiliriz..Turkiyede konuşulan Kürtçe zazaki ve kurmanci lehçeleridir.

    Günlük hayata gazetelerin spor sayfalarından bilgi toplayan ZONTA takımı, buralarda tarih profösörü rolü üstlenmişler yada devletin hepimize enjekte ettiği resmi tezleri sıralayıp duruyorlar.

    Ben ÇEWLİK'liyim. Dımıli KJÜRD'üyüm.. Ve ölünceye kadar büyük bir şerefle kürt olduğumu söyleyeceğim.. çocuklarımı da kürt gibi büyüteceğim..

  • Cemil Kavak
    Cemil Kavak 04.02.2012 - 00:34

    Zaza bence KÜRT demek.. Ve hatta GERÇEK KÜRT demek. Bugün beyni yıkanmış, kendi halkına düşman edilmiş, dağlarının, çoğrafyalaının, coğraflarında yetişen bitkilerin, bitin -böceğin, köylerinin, şehirlerinin ismi değişmiş ve bunun farkında olmayan yeni nesiller. yeni yetmeler.. kendi kimliklerine sahip çıkmayıp devletin RESMİ görüşünü kabul edip, binlerce yıldır var olmayı becermiş kürt halıkını EMPERYALİST kardeşlerinden öğrendikleri tezgahlarla, osmanlı-bizans oyunlarıyla BÖLMEK- PARÇALAMAK ve YUTMAK İSTİYORLAR. Parça parça koparıp eritmek istiyorlar. Bir BİNGÖL'ü Dımıli KÜRT olarak yazıyorum.. boşuna uğraşıyorsunuz. Yeni nesil siz değilsiniz... sizden sonrakiler geliyor.. Çewlikten, Dersimden ve bütün diğer kürtlerle omuz omuza....

  • Bülent Ertaş
    Bülent Ertaş 21.12.2011 - 08:26

    ya bu adamların cok yüksek bir oranı zazayız diyor kürt degiliz diyor vede ne kadar tanıdıgm zaza varsa ole dedi bu kürt kafatasçıları kullanmasınlar artık yeter bu halkı yok szde kürtsünüz diye masallarla avutmasınlar ne beklersinki azeriyi fars yapan kafatascı yalancı zihniyetten zaza zazadır kürt kürtdür bu kadar basit cıkar amaclarınıza alet etmeyin cekin pis kanlı ellerinizi bu vatanına bayragına baglı milletten.....

  • Mehmet Ali Akdag
    Mehmet Ali Akdag 06.10.2011 - 01:37

    neden zazalar kurtlerı ne kadar kabullenmesede kurtler hep ınatla yok aynı ırktanız dıolar ınsan utanır bıraz bence ben zazayım kurt oldugumu kabullenmıyorum saygılarımla siverekliiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiii

  • Esra Güler
    Esra Güler 14.04.2011 - 12:02

    'sevdiğim,hasretim.....bingöllü zazam'....

  • Atakan Ulutürk
    Atakan Ulutürk 17.02.2011 - 15:02

    bayağı bi araştırma sonrası..zaza kardeşlerimin kürtlerlerle,daha doğrusu zazacanın farsçadan ayrılan özellikleriyle birlikte,kürtçenin bi lehçesi olmadığı kanısına vardım..bilimsel araştırmalar doğrultusunda bunları yazabildim..örneğin kırgızca yaşın kaç? kaçın caşındasın anlamına gelirki rakamların yüzde 95 aynıdır ki..kırgızca bi türk lehçesidir.ayrıca türkmence..isteyenler araştırıp bulabilirler...bi türk ile özbek eğer yavaş konuşurlarsa anlaşabiliriler yalnız zaza ile kürt pek kolay anlaşamazlar...demem odur ki zazalar pers imparatorluğun bi halkıydılar...zamanla ayrıldılar ve farsçanın etkisinde kalan bi dilleri oluştu..ayrıca diller bu dünyanın çiçekleridir bence..zazaca kürtçenin bi lehçesi değildir...başlı başına bi dildir.türkçede farsçadan etkilenen bi dildir şimdi türkçe farsçanın bi lehçesi oluyor..tabii ki hayır..anlam olarak türkler zazalar türkler araplar lazlar çerkezler bu vatanın evlatlarıdır..bu ülke hepimizin..

  • Nefer Titi
    Nefer Titi 23.01.2011 - 17:48

    inatÇıdırlar...

  • Canan Tektaş
    Canan Tektaş 20.01.2011 - 10:41

    ben her zaman zazayım gurur duyuyrum zazalrın kürtlerle hiç bi alakası yok

  • Canan Tektaş
    Canan Tektaş 20.01.2011 - 10:40

    bencede zazalar irandan gelmişler kürtlerin zazalarla hiç bir alakası yok. sadece bazı zazalar kandırılmış biz kürdüz diye ama brn inanamıyorum ben her zaman zazayım

  • Sami Çelikbağ
    Sami Çelikbağ 16.01.2011 - 17:27

    zazalar yoğunlaştıkları yerlere bakarak bile nereden geldiklerini açıkca öğrenmiş oluruz örneğin kars erzincan gümüşhane muş diyarbakır elazığ yani haritada geldikleri yer kuzey doğuyu gösteriyo zazalar türk lerin geldileri yerden geliyo kürtle yakından alakası yoktur kürtler siyasi rant sağlamak için zazaları kullanmak istiyor

  • Sahib Zaman
    Sahib Zaman 25.12.2010 - 10:41

    Toplumsal Kürt Gruplarından Zazalara Genel Bir Bakış

    Toplumsal Kürd guruplarından Zazalar, yöreden yöreye kendilerini Kırmanc, Kırd, Dımıli/Dumbıli ve Zaza olarak, konuştukları lehçeyi de Kırmancki, Kırdki, Dımılki ve Zazaki olarak adlandırmaktalar. Kürtçenin diğer lehçelerine nazaran kadim dillerin özelliklerini kendinde daha çok koruyagelen bu lehçe, en geç yazılı alanda kullanılan Kürtçe lehçesidir.

    Bu makalede andığım bu Kürt toplumsal grubu ve konuştukları lehçeyle ilgili kısaca genel bilgiler sunmaya çalışacağım.



    Coğrafya ve Nüfus

    Kırmanclar/Kırdler/Dmıliler/Zazalar yada Zaza Kürtleri, takriben birleşik bir zemin üzerinde Kuzey Kürdistan’ın Türkiye idari sınırları içerisinde bulunan 12 vilayetinde meskundurlar. Bu vilayetler şunlardır:

    1) Adıyaman (Semsûr) ilinin Gerger (Aldûş) ilçesinde,

    2) Bingöl (Çewlîg) ili ve Adaklı (Azarpêrt) , Genç (Dara Hênî) , Karlıova (Kanîreş) , Kiğı, (Gêxî) , Solhan (Boglan) , Yayladere (Xorxol) ve Yedisu (Çêrme) ilçelerinde,

    3) Bitlis (Bidlîs) ilinin Mutki (Motkan) ilçesinde,

    4) Diyarbakır (Diyarbekir) ilinin Çermik (Çêrmûge) , Çınar (Çinar) , Çüngüş (Şankûş) , Dicle (Pîran) Eğil (Gêl) , Ergani (Erxenî) , Hani (Hêni) , Hazro (Hezro) , Kocaköy (Karaz) , Kulp (Pasûr) ve Lice (Licê) ilçelerinde,

    5) Elazığ (Xarpêt) ili ve Karakoçan (Depe) , Maden (Maden) , Arıcak (Mîyaran) , Palu (Pali) , Kovancılar (Qowancîyan) , Sivrice (Sîvrîce) ve Alacakaya (Xulaman) ilçelerinde,

    6) Erzincan (Erzingan) ilinin Çayırlı (Mose) , İliç (Îlîç) , Kemah (Kemax) ve Tercan (Têrcan) ilçelerinde,

    7) Erzurum (Erzirom) ilinin Aşkale (Aşqele) , Çat (Çad) , Pasinler (Hesenqele) ve Hınıs (Xinûs) ilçelerinde,

    8) Muş (Mûş) ilinin Varto (Gimgim) ilçesinde,

    9) Siirt (Sêrt) ilinin Baykan (Hewêla) ilçesinde,

    10) Sivas (Sêwas) ilinin Kangal (Qengal) , Zara (Zara) , Ulaş (Ulaş) , İmranlı (Çît) ve Divriği (Dîvrîgî) ilçelerinde,

    11) Şanlıurfa (Ruha) ilinin Siverek (Sêwregi) ilçesinde,

    12) Tunceli (Dêrsim) ili Çemişgezek (Çemişgezek) , Hozat (Xozat) , Mazgirt (Mazgêrd) , Nazimiye (Qisle) , Ovacık (Pulur) , Pertek (Pêrtage) , Pülümür (Pilemurîye) ilçelerinde meskundurlar. (1)

    Bu vilayetlerin bazılarında, örneğin Bingöl (Çewlîg) , Elazığ (Xarpêt) ve Tunceli’de (Dêrsim) çoğunlukta, diğer kimi vilayetlerde ise, bazen birkaç ilçede veya küçük bir bölgede oturmaktalar. (2)

    Bu vilayetlerin dışında, Malatya (Meletî) ilinin Pütürge (Putirge) ve Arapagir (Erebgir) ilçelerinde, Kayseri (Qeyserî) ilinin Sarız (Sariz) ilçesinde, Gümüşhane, Niğde ve Aksaray’ın bazı köylerinde, Ardahan ilinin Göle (Golan) ilçesinin kimi köylerinde de oturmaktalar. (3)

    Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan bu yana Türkiye’de Kürt kimliği ve Kürtlere ait her şey yasaklı olduğundan Türkiye sınırları içerisinde yaşayan Kürtlerin nüfusu hakkında elimizde resmi veya somut herhangi bir rakam olmadığı gibi bu grubun nüfusu hakkında da resmi veya somut bir rakam yoktur. Ancak kimi araştırmacılar tarafından üç, üç buçuk milyon civarında bir nüfusa sahip oldukları tahmin edilmektedir. (4) Bu, yaklaşık olarak, Türkiye idari sınırları içerisinde yaşayan Kürt nüfusunun dörtte birine yakın bir rakam olmalı.

  • Erdoğan Alemdar
    Erdoğan Alemdar 20.12.2010 - 23:21

    ZAZALAR NE TÜRKTÜR NE DE KÜRTTÜR.ADI ÜSTÜNDE ZAZA'DIR.BİLMEYENLER İÇİN LİNK:http://tr.wikipedia.org/wiki/Zazalar

  • Didar Seçkin
    Didar Seçkin 08.12.2010 - 14:35

    kurtlar vadısındeki zaza beni seviyormusun :)

  • Emine Çiçek
    Emine Çiçek 27.11.2010 - 19:23

    zazanın tam olarak ne olduğunu bilmiyorum ama bildiğim bir şey varsa ben adıyamanlıyım.Kökenimi araştırdığımda ise ermeni göçmeni olduğumu öğrendim.Vede zazayım.

  • Hakan Taş
    Hakan Taş 23.08.2010 - 14:34

    zaza iranlıların soyundan gelen bir ırktır Ben de zaza yımve zazaların çok gurulu ve zeki olduklarını belirterek
    zazaları soyunun iranlılardan gelmektedir.Zaza olduğum için de gururluyum

  • Erdem Der
    Erdem Der 15.08.2010 - 22:03

    bende zazayım ama zaza demek kürt demek değildir bunu hiçbir zaza kabul etmez ve bildiğim kadraıyla bugün kü zazalar irandan gelmiştir,yani soyları irana uzanır

  • Faruk Sümmer
    Faruk Sümmer 13.07.2010 - 21:40

    kürtçenin dilinin lehçeleri arasında, en arabesk dil özelliğini taşımaktadır.

  • Selahattin Aykurt
    Selahattin Aykurt 30.06.2010 - 17:27

    zaza kelimesinin geldiği toplum bir konfedarasyon devleti olan HİTİT medeniyetinden gelmektedir. bu nedenledirki tam araştırılmadan kürt yada türk teşhisi konulamaz.

  • Delal Amed
    Delal Amed 04.06.2010 - 01:17

    okudum okudum garipsedim. alevi zaza arkadaşlar diyorki zazaların çogu alevidir, sunni zazalarda zazaların çogu sunnidir diyor :) ama bilimsel araştırmalara göre kendilerini zaza kabul edenlerin sayısı3 milyon civarı ve bunlar arasında alevi inancına baglı olanların sayısı 500.000. gördügünüz gibi zazaların çogunun dini inancı sunni ve ılımlı sunni de degil. dogudaki en radikal islamcıları zazalar oluşturuyor.

  • Cengiz Aslan
    Cengiz Aslan 29.05.2010 - 23:15

    Ben Adıyaman ZAZA larındanım ve şu an Afganistandayım.Kabilde bir gün gezerken bir arabanın arkasında kocaman bir yazı gördüm İsmail ZAZAİ yanımdaki afgana sordum,ne demek Zazai diye? . El Cevap Paktia vilayetinde yaşayan insalar Zazai dir.Biraz araştırdım dilimiz çok benziyor kültürümüz motomot aynı.

  • Bahattin Nom
    Bahattin Nom 25.04.2010 - 00:10

    zazalar acem ımparatorlugundan kalanlardır.dogu ve guneydogu acem ımparatorlugundaydı acem ımparatorlugu cöktuktan sonra ve gerı ırana cekıldıkten sonra acemden kalan aznlık bı parcadr bnların ana dılı farsca dır bnm kokenm bagdattan gelmedr.bagdat ozmnlar acem ımparatorlugun topragıdı.bzm ne ermenılerle ne turklere nede kurtlerle kokunemz catsmamaktadr.asıl ınanclarmz caferıdı sunılerle aynı cografyayı paylastgmzdan dolayı kımı sunılestı kımı ıse kızılbas hıtap edılen alewı kesıme katıldı.

  • Secer Keser
    Secer Keser 09.04.2010 - 23:16

    zazalarin enyakin akrabalari ermenilrmis bir kaynakta yaziyormus.Bunu bazi zazalarin ileri gelenlei kabul ediyor.Yani zazalar ermenimi oluyor.bunu bazi zazalar kabul ediyor....

  • Metin Arıyan
    Metin Arıyan 07.04.2010 - 03:08

    : öncelikle şunu belirtmeliyim, zazaca tek başına müstkil bir değil, Kısaca Özetlemek gerekirken FARSÇA dahil irani dillerin en eski diyalektiğidir. MÖ:partların MS.ise Sasanilerin konuştuğu dildir. Zazaca Zerdüş'ün dilidir.
    Özellikle Alevi zazalar Zazaca için ZONE HIZİRİ (hızırın dili) tabirini kullanırlar buradaki hızır
    (tanrı'nın dili) Zerdüş^ten başkası değildir. Ayrıca avesta(zerdüşt'ün yazdığı kutsal kitap) İrani dilller içinde en çok zazacaya benzemektedir.Buda zazaca'nın çok eski kadim bir dil olduğunu ortaya koymaktadır.Ayrıca kuzey irani diller gileki,mazenderani,gorani, ve pehlevice denilen dil zazacayla aslında aynı dildir.Bu dil grubu Pehlevanik dil grubu olup Orta Farsça diye adlandırılır.Kürtçeyle ve türkçeyle yakından uzaktan alakası yoktur.Zazalar islamiyeti geç denecek bir dönemde kabul etmiştir. M.S 900'lü yıllarda Hz Hüseyin torunlarından Hasan EL Alevi denen şahsın ailesiyle birlikte Emevilerin önünden kaçarak Deylemistan'a sığınmasından sonra gerçekleşmiştir. (Şah İsmail'in soyunun da bu kişiyle bağlantısı vardır) Buradaki halk özgür yaşıyan çok evliliğin olmadığı kadınların ön planda olduğu bir halk'tır. Kölelikte kesinlikle yasaktır. Dini liderlerine Pir diye hitap edilmektedir. Aynı zamanda Seyit olan Hasan El Alevi burada yaşıyan insanların geleneklerinide değiştirmeden kendi öğretilerini Deylemistanda yaymıştır.Böylece Zerdüştlüğün ve Şiiliğin ortak anlyışından Alevilik (o tarihlerde İsmaili diye biliniyordu) ortaya çıkmıştır. Emevilere karşı daha sonrada Abbasilere karşı Ehli beyt inancı diye adlandırılan o dönemlerde fakirlerin ve ezilenlerin yanında yer aldılar.
    Deylemlilerin kısa süreli kurdukları devletler olduysada, bunun en uzun yaşıyanı 960-1040 dönemlerindeki Büheyivoğulları zaza-alevi devleti idi.Bu devlette moğol istilasında yıkılmıştır. Zazalar önce kirmşah daha sonrada Anadoluya gelerek Dersim Munzur ve Erzincan Mercan dağları eteklerine yerleşmişlerdir. İlk toplanma yerleri buralardır. Buradan'da Anadolu^nun farklı yerlerine ve tersine göçle iran'a da dağılmışlardır. Dağıldıkları bölgelerde azınlıkta kalanlar sonradan sunni inancını benisemişlerdir. İranda Kalanlar ise çoğunluğu sonradan şiiliği benimsemiştir.(Anadoluya sultan Melikşah ile birlikte geldiler, sultan melikşah'ın anneside deylemlidir.)

  • Ömer Akgönül
    Ömer Akgönül 28.03.2010 - 17:28

    zaza bence bizans ordullarını şavaş meydanlarında çok kez mağlup eden savaşcı ve akıncılar ve ayın zamanda malazgitte alpaslanın ön saflarında yine bızans ordularıyla savaşan akıncılardır hz. ömer zazaları musluman yapmak için 7 yedı sefer duzenlemiştir

  • Secer Keser
    Secer Keser 20.03.2010 - 22:30

    Zazalar Afganistanin güneyinden gelnislerdir.Türk boylarlan uzaktan baglari oldugu var sayiliyor amaq tam arastirilmasi lazim Kürtler aslen Hintlidir.Pakistanin kuzey kisminda yasaya pestüllerlen akrabadir.Daha iyi arastirmak icin genlare bakmak lazim........ Ayriyeten sunuda ekleyeyim.Zazalarin Cecen; lerlen hicbir alakasi yoktur,ne dil ne lehce nede bir akrabalik! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !

  • Mehmet Aslan
    Mehmet Aslan 10.03.2010 - 00:33

    Bazı arkadaşlar Zaza kelimesinin sonradan kullanıldığını söylemiş. Ben kendimi bildim bileli kendimize hep zaza derdik, konuştuğumuz dile de zazaki. Ayrıca Kürtler de bize zaza derdi. Farklı bir isimlendirmeyi kendi çevremde hiç duymadım

  • Mehmet Aslan
    Mehmet Aslan 10.03.2010 - 00:31

    Arkadaşlar ben Diyarbakırlı sünni bir zazayım. Öncelikle şunu belirteyim yanayana yaşayan bir zaza köyüyle kürt köyünün sakinleri birbirinin dillerini anlayamıyorsa zaza ve kürtler aynı soydan geliyor demek saçma ve bi o kadar da gülünç olur. Belli ki ya zazalar sonradan kürtlerin yanına gelmiş ya da kürtler sonradan zazaların yanına gelmiş. Lehçe dediğiniz şey yüzlerce yıl ayrı yaşayan aynı halkın dilindeki farklılaşmadır. Oysa zazalar ve kürtler bir arada yaşıyorlar. Ayrıca zazalar genelde beyaz tenlidir kürtler ise esmer tenlidir daha çok farsilere benzerler.

  • Rojda Nl
    Rojda Nl 08.03.2010 - 14:55

    arkadaşlar, zazalar, çeçenistandan göç etmişlerdir bunu 10. sayfada da söyleyen cümcem adında biri de dile getirmiştir osmanlı kaynaklarına dayanarak, hepsimi bilmiyorum ama zaza demek ermenicede göçmen demektirm diye biliyoru, hatta gakkoş da kötü bi küfürdür,
    ben elazığ maden deki sünni zazalardanım, ailemden osmanlıya sancakbeyliği yapanlar vardır
    ilk olarakda, çeçenistan, artvin, van, bingöl ve elazığa gelmişiz.
    öyle işte, tabiki kürtçe, farsça, ermeniceyle benzer kelimeleri olacak, cünkü yıllarca aynı coğrafyada yaşamışız, çin gibi değiliz ki, kendimizi kapatalım,hiç değişmeyelim.

  • Jan Can
    Jan Can 17.02.2010 - 18:29

    Ama dil bilim açısından baktığımızda otoriteler şunu söyler:
    Kürtçe Dört bazılarına göre 5 Ana Lehçeye ayrılır:...
    1) Dimılki (kırdki,kırmancki,zazaki)
    2) Kurmanci (kırdasi, Behdinani,Şıkaki)
    3) Sorani
    4) Gorani
    5) Lorani(zazakiye çok yakındır)

    Kürtçe o kadar eskidir ki Lehçeleri bir dil kadar gelişmiş ve her lehçeside yine lehçe kadar gelişen ağızlara sahip olmuştur...

    Kürt ırk ismidir. Kürtçe bu 5 lehçenin tümüne verilen isimdir..

    Kürtçede bu varken. Türkçede Kürmanci lehçesine Kürtçe Dımılki(zazaki) lehçesine de Zazaki denilmiştir (kuzey ırak dedıklerı yerdeki Soranları neden Kürt sayıyorlarsa artık, zazaki lehçesini konuşanlar ayrı ırksa soranlarda Soran dıye ayrı olmalıydı)

    Türkçedeki Lehçelere baktıgımızda Çuvaşça ve Yakutça Lehçelerine hiç bir şekilde Türkçe oldugunu tahmın edemezsınız...

    kısacası demem o ki: Irk millet kavramlarıyla Dil Lehçe kavramlarını karıstırmayın....

    Zazaki Lehçe yada Dil gibi gelişmiş (kurmanci ve soranıde oldugu gibi) olabilir bunu Zaza ayrı bır millettir diye verdıgınde dilbilimde gülünç duruma düşersin...

    siyasi olarak kürtleri zayıflatmak isteyenlerın ortaya attıgı bir teoridir... zamanında kürtlere Kart-Kurt diyenler misali....

    (not: Zazaki yeni bir kavram aslı eskiden halk arasında kullanılan Dımılki'dır...

  • Ben Zaza
    Ben Zaza 09.02.2010 - 17:03

    ZAZALAR KÜRT DEĞİLDİR
    Zaza’lar başlı başına bir halktır


    Zazaca üzerine Türkiye’de, özellikle siyasette bir Kürt lehçesi olduğuna dair iddialar mevcuttur. İrani dillerin dilbilim dalı olan İranoloji’ye göre ise Zazaca bir Kürt lehçesi veya dili değil, başlıbaşına bir dildir. Kürtler’in siyasi ve sayısal olarak Zazalar’a göre daha üstün olması, Zazalar’ın ve Zazaca’nın varlığı konusunda dezavantaj oluşturmuştur. Zazaca hakkında siyasette ve halk arasında, özellikle Batı-Anadolu’da yaygın olan Kürt lehçesi diye bir tanımlama vardır. Fakat özellikle son yıllarda yavaş yavaş açığa çıkan araştırmaların ve dergilerin sayesinde bu görüş değişmektedir. Dilbilimciler Zazaca’nın İrani diller arasındaki yeri saptanmıştır.

    Zazaca’yı ilk olarak başlıbaşına bir dil olduğunu, yaptığı derleme, araştırma ve incelemeleriyle kanıtlayan ilk dilbilimci Oskar Mann’dır. Oskar Mann’ın 1903’ten 1907’ye kadar yaptığı araştırmalarını ilerletip kitap haline getiren Karl Hadank, Die Mundarten der Zâzâ adlı eseri 1932 yılında basılan Böylece İranoloji dilbilimde Zaza dili bugüne kadar dilbilimcilerin hemfikirliliğiyle başlıbaşına olarak tanınma durumunu korumakta. Oskar Mann’dan önce Peter Lerch (1856) , Friedrich Müller (1864) , Albert van Le Coq (1901) gibi araştırmacı ve dilbilimcilerin eserlerinde de Zazaca hakkında folklorik yazın derleyip kısmen analiz de etmişlerdir.

    W.B. Henning (1954) , D.N. MacKenzie (1961-95) , T. L. Todd (1985; A Grammar of Dimili [also known as Zaza], Michigan 1985, 277 s.) , G.S. Asatrian / F. Vahman (1987-95) , Joyce Blau (1989) , P. Lecoq (1989) , C. M. Jacobson (1993-97; Rastnustena Zonê Ma / Handbuch für die Rechtschreibung der Zaza-Sprache, Verlag für Kultur und Wissenschaft, Bonn 1993 / İstanbul 2001, Tij Yayınları; Zazaca Okuma Yazma El Kitabı, Bonn 1997 / İstanbul, Tij Yayınları) , J. Gippert (1993-96) , M. Sandonato (1994) , Ludwig Paul (1994-98; Zazaki: Grammatik und Versuch einer Dialektologie, Dr. Ludwig Reichert Verlag, Wiesbaden 1998, 366 s.) , Zılfi Selcan (1987-98; Grammatik der Zaza-Sprache, Nord-Dialekt (Dersim) , Wissenschaft und Technik Verlag, Berlin 1998) gibi dilbilimcilerin analiz ve araştırmaları günümüze dek sürmekte

    Zazalar, kendilerini bölgeden bölgeye nasıl adlandırsa adlandırsın, dil ve halk olarak muhakkak kendilerini Kürtler’den farklı görmekte. Özellikle yaşlı ve siyasetten uzak kalmış kesim, Türklüğü de Kürtlüğü de kabullenmez. Zazalar’ın dil ve kimlik sorununun gündeme çok zayıf bir şekilde gelmesi veya hemen hiç anılmaması, kendi başına güçlü bir siyasi ve akademik merkezi örgütlenmeye sahip olmadıklarındandır.

    Zazalar kendilerini her yerde aynı adla adlandırmazlar. Bunlar, Tunceli yöresinde kendilerine, Alevi anlamında „Kırmancki“, Varto-Hınıs-Tekman-Çat-Adaklı yöresinde Alevilik anlamında 'Şarê Ma', Bingöl yöresinde „Zaza“, Koçgiri, Palu ve Maden yöresinde „Zaza“, Siverek, Çermik, Koçgiri ve Aksaray yöresinde „Dımıli“; dillerine ise sırasıyla „Kırmancki“, „Zonê Ma“, „Zazaki“ ya da „Dımılki“ demektedirler.

    1900 yılında 'Dersim' adlı kitabını yayınlayan Antranig’e ve sonradan da iranolog Oskar Mann ve tarihçi V. Minorsky’e göre Zazalar’da (Alevi ve Sünni kesimde) çok yerde kabul gören 'Dımıli' terimi, Ermenice karşılığı 'Dêlmik' olan terimin Kuzey-İran’daki Gilan’da bulunan Deylem bölgesine tekabul etmekte. Zazalar muhtemelen MS 9. ile 11. yy. arası Deylem’den bugünki yurtlarına göçettiğitezi kabul görmekte, ki hala Kuzey-İran’da Zazaca’ya köken olarak Kürtçe’den daha fazla yakınlık arzetmekte. Zaza terimi ise Zazalar’ın bugün yaşadığı bölgede birçok köy ve yer adının da berlirdiği bilinmekte. MÖ 542 yılında Pars kralı Dara (Darius) ’un Behistun yazıtında da yukarı Fırat ve Dicle Havzası 'Zazana' olarak adlandırılmakta.

    Ayrıca,
    Zazalara ilişkin ayrıntılı bilgiler
    zazaki.de

  • Murat Küçükdağ
    Murat Küçükdağ 08.02.2010 - 10:30

    ya bırakın artık biz zazaların kafataslarını arştırmaya bi insan kültürüm ne diyosa odur.Ben bir zazayım ve kendimi asla ve de asla bir kürt olarak gör-mü-yo-rum.Çünkü dillerini de anlamam kültürleri de bizimkinden kesinlikle farklıdır.

  • Mine Karahanli
    Mine Karahanli 03.02.2010 - 22:22

    Zaza bir Lehcedir..

  • Mehmet Bağlı
    Mehmet Bağlı 18.12.2009 - 15:14

    biz zazaları alt kimlik olrak görmüyoz zazalar ırk deilki lehçe addır aynı zamanda kurmanc lar da ırk deil kürtlerdirler kürtçenin zazaki ve kurmanci lehçesini kullanırlar

  • Kubilay Türkmen
    Kubilay Türkmen 15.12.2009 - 02:16

    bilimsebakış diyorki:'Dilbilimcilerin araştırma ve tesbitlerine göre Zaza Dilinin kökü Kuzey-İran’da buluna Deylem (Gilan) havzasına dayanmakta. Tarihsel olarak Part ve de Avesta diline yakınlık arzetmekte.'

    Bilimselbakış nikli arkadasım, bak kendinde demişsin zazaca, Part diline yakındır diye.. Peki Part dili nereden geliyor? Part dilini kim kullanıyor? Ben söyleyeyim cevabını; Part dilini, Ortaasya Türklerinin bir kolu olan Sakalar'ın Part boyundaki kavim kullanıyor :) ve tarihsel arastırmalar şunu söylüyor; Sakaların Part boyu ortaasyadan iranın kuzeybatısına yani senin deyişinle Deylem vadisine yerleşmişler. Bir benzerlik daha sunayım size, zazaların tarihteki ilk kurdukları devlet Sasaniler devletidir. Saka kelimesiyle zaman tüneli içerisinde aşınarak sak,sasa,ve günümüzdeki deyişle zaza olmuştur. Azerbaycanın güneyindeki küçük bi bölgede bu bahsettiğim Saka Türklerinin part boyundan insanlar yaşamaktadır, zazaları kürtlerden ayıran en büyük özellikleri; şarışın/kumral, mavi yada yeşil gözlü, beyaz tenli olmalarıdır.Zaza olanlar bu dediğimi iyi anlayacaklardır. kürtler ise, esmer,siyah tenli daha çok araplara benzemektedirler. Kısacası, arastırmalarıma göre, zazalar asli kimlik olarak Türk kökenlidirler, zamanla coğrafya itibariyle kürtlerle aynı topraklarda yaşadıkları için kürtleştirilmeye çalışılmışlardır, okudugum yorumlara bakarsam çoğu zaza, kürtlüğü kabul etmemektedir.Bizleri bu coğrafyadaki toplumları etnik ayrışıma tabi tutmak isteyenlere verebileceğimiz en güzel cevap, bu şanlı atalarımızın dedelerimizin kanlarıyla sulayarak bize bıraktıkları şanlı Türkiye Cumhuriyeti Bayrağını sallamak olsun. Kimse Kendisini Maşa Olarak Kullandırtmasın Lütfen.

  • Zaza Zımag
    Zaza Zımag 14.12.2009 - 13:40

    ÖZGÜR ZAZALAR Biz ne Kürt düşmanıyız ne Türk düşmanı.Biz Zazaları asimile etmek isteyen Kürt ırkçılarının ve aynı asimileyi Türk ırkçılığı adına yapmak isteyenlerin düşmanıyız. Zazacayı kendi dillerinin alt kolu veya Zazaları kendi toplumlarının alt kolu görmeyen Kürt olsun Türk olsun herkes ise dostumuzdur bizim.

  • Zaza Zımag
    Zaza Zımag 14.12.2009 - 13:30

    ÖZGÜR ZAZALAR Zazacayı yok etmek isteyen Kürt Irkçılarına zerre kadar sempati besleyen kişinin Zazalığından bahsedilemez.Aynı zamanda o kişinin şerefinden onurundan ve haysiyetinden de bahsedilemez.Onların yalanlarına inanan aklını onlara satanlardan kendisine hayır gelmez.Kaldı ki bu millete yarar gelsin.

  • Mehmet Bağlı
    Mehmet Bağlı 13.12.2009 - 13:14

    ZAZAlar tabiki KÜRT neyimiz farklı ki zazalardan bir kaç kelime dışında orta asyadaki halklar TÜRK se ZAZA lar da KÜRTTÜR

  • Pusat Çakır
    Pusat Çakır 13.12.2009 - 07:53

    bakın güzel kardeşlerim belliki bir şeyler okumamışsınız ama okuyup araştırmanızı tavsiye ederim zazaca medlerde sarayda konuşulan bir dildir bilim ve edebiyat diliydi tabii ki bana yüzde yüz inanın demiyorum ama yinede araştırın her türlü tartışmaya açığım kürtlerden pek bir farkımızda yok aynı halkız mezapotamyada yaşıyorduk hala yaşıyoruz ve yaşamyada devam edeceğiz...