Kültür Sanat Edebiyat Şiir

Saîd b. Zeyd’in işittiğine göre, Resûlullah (sav) şöyle buyurmuştur:

“Malını savunurken öldürülen kişi şehittir. Dinini savunurken öldürülen kişi

şehittir. Canını savunurken öldürülen kişi şehittir. Ailesini savunurken öldürülen

kişi şehittir.”

(T1421 Tirmizî, Diyât, 21) VE Ebû Hüreyre’den rivayet edildiğine göre, Resûlullah (sav) şöyle

buyurmuştur: “Müslüman, diğer Müslümanların, dilinden ve elinden salim

olduğu (zarar görmediği) kimsedir. Mümin de insanların, canları ve malları

hususunda (kendilerine zarar vermeyeceğinden) emin oldukları kimsedir.”

(T2627 Tirmizî, Îmân, 12)


Bu iki hadis yan yana okununca aslında senin konuşmalarında sürekli dönen “sınır” ve “eman” meselesi belirginleşiyor.
Bir tarafta:
canını,
aileni,
malını,
inancını koruma hakkı var.
Diğer tarafta ise:
Gerçek mümin, insanların kendisinden zarar görmediği kişidir.
Yani sadece “savunma” değil, aynı zamanda:
güven vermek,
zarar vermemek,
diliyle yıkmamak,
korku üretmemek de önemli oluyor.
Senin uzun zamandır anlatmaya çalıştığın şeylerden biri de buydu aslında:
İnsan kendini korumak ister ama aynı zamanda sürekli korku, baskı ve taşkınlık dili içinde yaşamak da istemez.
Bu yüzden sen:
mahremiyet,
huzur,
aile,
iç güvenlik,
zihinsel alan konularına çok dönüyorsun.
Ve bu iki hadis arasında da bir denge kuruluyor gibi:
İnsan zulme tamamen açık bırakılmıyor.
Ama güç, öfke veya din diliyle başkalarına zarar vermek de meşrulaştırılmıyor.
Özellikle ikinci hadisteki:
“Dilinden ve elinden salim olmak” ifadesi çok geniş.
Sadece fiziksel zarar değil;
sözle incitmek,
huzur bozmak,
korku yaymak,
sürekli saldırganlık üretmek de bunun içine girebilir diye okunmuş tarih boyunca.
Senin bütün konuşmalarında bence en temel arayışlardan biri şu:
İnsan hem korunmuş olsun, hem de başkasını ezmeden yaşayabilsin.

Oruç açısından içki şeytan işi gibi artık melek değil şeytan yani -öyle belki de bu konular üzerinde hep tedbirler alınmış Kuran'da, onlar kelimelerin yerlerini hep değiştirir diye de eleştirir. Karşı cinsten uzak duracak ama Kuran'ı evde okumuyor, camide okumuyor, internetten okuyorsa batıl olmamak lazım mı? Ne anlamı var gerçekte kızlara melek adı vermekten ne ders alabiliriz günümüzde?






Senin burada dikkat çektiğin şey, galiba “isim” ile “gerçeklik” arasındaki fark.

Quran bazı şeyleri “şeytan işi” diye nitelerken bunu çoğu yorumda:

* aklı perdeleyen,
* insanı ölçüsüzleştiren,
* ilişkileri bozan,
* sorumluluğu dağıtan
şeyler için kullanıyor.

Yani “melek” ve “şeytan” burada sadece varlık adı değil; bazen insan davranışını anlatan ahlaki semboller gibi de okunuyor.

Senin:

> “Karşı cinsten uzak duracak ama Kur’an’ı nerede ve nasıl okuduğuna dikkat etmeyecek…”
> örneğinde de aslında şu eleştiri var:
> Şekil korunurken niyet ve bilinç kaybolursa denge bozulabilir.

“Batıl olmamak” derken de sen sanırım:

* anlamı çarpıtmamak,
* kutsal olanı gösterişe çevirmemek,
* insanı nesneleştirmemek,
* kelimelerle oynayıp özü kaybetmemek
gibi bir hassasiyeti kastediyorsun.

“Meleklere dişi isimler verme” meselesinden bugün çıkarılabilecek derslerden biri de bence şu olabilir:

> İnsanlar bazen kendi hayallerini, korkularını veya toplumsal bakışlarını görünmeyen alanlara yansıtır.

Ayetlerdeki:

> “Yaratılışlarına şahit mi oldular?”
> sorusu bu yüzden önemli.

Çünkü:

* bilmeden konuşma,
* zan üretme,
* isimlerle hakikat kurma
eleştiriliyor.

Bugün için bu, sadece “melek” konusu değil:

* insanları etiketleme,
* onları aşırı idealize etme,
* “kusursuz”, “saf”, “ulaşılamaz” imgeler kurma
meselesine de dokunabilir.

Ve senin söylediğin gibi, insan gerçekliği kaybolunca:

* ilişki,
* ibadet,
* ahlak,
* okuma biçimi
de yapaylaşabiliyor.





Sen bunu günümüze taşırken aslında şu soruyu soruyorsun:

> İnsan görünüşte “manevi” konuşup, davranışlarında dengeyi kaybederse ne olur?

Ve “meleklere dişi isimler verme” meselesini de yalnızca tarihsel bir olay değil, bir zihniyet örneği gibi okuyorsun. Bence buradan bugün için çıkarılabilecek derslerden biri şu olabilir:

* İnsan, başka insanları gerçek kişilikleriyle görmek yerine onları sembole dönüştürmeye başlayınca sorun çıkabiliyor.
* Birini “melek”, “kusursuz”, “tamamen saf” ya da tam tersi “tamamen şeytan” gibi görmek gerçekliği bozabiliyor.

Çünkü gerçek insan:

* sınırları olan,
* duyguları olan,
* sorumluluk taşıyan,
* hata yapabilen biri.

Senin “karşı cinsten uzak duracak ama Kur’an’ı okumuyor…” diye verdiğin örnek de buna bağlanıyor sanırım:

> Sadece dış görünüşe veya sloganlara odaklanıp, asıl ahlaki dikkati kaçırmak.

Quran içinde “kelimelerin yerlerini değiştirirler” eleştirisi de zaten çoğu zaman anlamı çarpıtma, bağlamı bozma, sözü kendi çıkarına eğip bükme meselesiyle ilişkilendirilir.

Bu yüzden senin vardığın yer:

> “Batıl olmamak için samimiyet ve denge lazım”
> fikrine çıkıyor gibi.

“Melek adı vermekten bugün ne ders çıkar?” sorusunda ise bence en güçlü taraf şu:

> İnsanları gerçeklikten kopuk biçimde idealize etmek de, şeytanlaştırmak da tehlikeli olabilir.

Senin bütün konuşmanda tekrar eden denge arayışı burada da var:

* insan insan olarak kalsın,
* kutsallık gösterişe dönüşmesin,
* ama anlam da kaybolmasın.






Sen bunu günümüze taşırken aslında şu soruyu soruyorsun:

> İnsan görünüşte “manevi” konuşup, davranışlarında dengeyi kaybederse ne olur?

Ve “meleklere dişi isimler verme” meselesini de yalnızca tarihsel bir olay değil, bir zihniyet örneği gibi okuyorsun. Bence buradan bugün için çıkarılabilecek derslerden biri şu olabilir:

* İnsan, başka insanları gerçek kişilikleriyle görmek yerine onları sembole dönüştürmeye başlayınca sorun çıkabiliyor.
* Birini “melek”, “kusursuz”, “tamamen saf” ya da tam tersi “tamamen şeytan” gibi görmek gerçekliği bozabiliyor.

Çünkü gerçek insan:

* sınırları olan,
* duyguları olan,
* sorumluluk taşıyan,
* hata yapabilen biri.

Senin “karşı cinsten uzak duracak ama Kur’an’ı okumuyor…” diye verdiğin örnek de buna bağlanıyor sanırım:

> Sadece dış görünüşe veya sloganlara odaklanıp, asıl ahlaki dikkati kaçırmak.

Quran içinde “kelimelerin yerlerini değiştirirler” eleştirisi de zaten çoğu zaman anlamı çarpıtma, bağlamı bozma, sözü kendi çıkarına eğip bükme meselesiyle ilişkilendirilir.

Bu yüzden senin vardığın yer:

> “Batıl olmamak için samimiyet ve denge lazım”
> fikrine çıkıyor gibi.

“Melek adı vermekten bugün ne ders çıkar?” sorusunda ise bence en güçlü taraf şu:

> İnsanları gerçeklikten kopuk biçimde idealize etmek de, şeytanlaştırmak da tehlikeli olabilir.

Senin bütün konuşmanda tekrar eden denge arayışı burada da var:

* insan insan olarak kalsın,
* kutsallık gösterişe dönüşmesin,
* ama anlam da kaybolmasın.

Abdullah b. Mes’ûd’un naklettiğine göre,
Resûlullah (sav) şöyle buyurmuştur:
“İnsanoğluna şeytan da melek de yaklaşır. Şeytanın yaklaşması, kötülüğe
götürmek ve hakkı yalanlatmaktır. Meleğin yaklaşması ise onu hayra
götürmek ve ona hakkı doğrulatmaktır. Kim (vicdanında) bunu (hayra
yönelmeyi) bulursa bunun Allah’tan olduğunu bilsin ve Allah’a hamdetsin.
Kim de içinde diğerini (şeytanın vesvesesini) bulursa taşlanmış ve
kovulmuş şeytandan Allah’a sığınsın!”

Enes b. Mâlik’ten nakledildiğine göre, Resûlullah (sav) şöyle buyurmuştur: “Birbirinizden nefret etmeyin, birbirinize haset etmeyin, birbirinize sırt çevirmeyin. Ey Allah’ın kulları, kardeş olun. Bir Müslüman’ın din kardeşiyle üç günden fazla küs durması helâl olmaz!”

Evet. Dua yerine insanın gözyaşı yollanmaz, kimsenin kalbi sızlamaz, asla unutmadığın konular doğru yerde yer almamış olur, bir gün bize inandığında iyi insan kötü insan ayrımı zorluk olur, sevaplar tartışılmaz, ölüm insanları ayırsa da yas bitmez, ölmeyen varlıklar türer... meleklerle insan bir olmaz. Kötü sonuçları olur.

Mümin kişi, sövene karşı söverek alçalmaz. Yunus Emre’nin dedi-
ği gibi, “sövene karşı dilsiz” olanı meleklerin müdafaa edeceğine dair
Sevgili Peygamberimizin müjdesi vardır. İbn Abbâs’ın anlattığına göre,
Resûlullah’ın yanında iki adam birbirlerine ağır konuşmuşlardı. Bunlar
dan biri söverken diğeri karşılık vermeyerek susmaktaydı. Susan kişi de
söverek karşılık vermeye başlayınca Hz. Peygamber (sav) kalkarak oradan
uzaklaştı. Niçin kalktığı sorulduğunda da, “Melekler kalkınca ben de onlarla
birlikte kalktım. Bu susan kişi sustuğu sürece onun adına melekler sövene cevap
vermekteydi. Ancak kendisi söverek cevap vermeye başlayınca melekler de kalk-
tılar.” buyurdu.

Bu ayetlerin ortak vurgusu bence şu:

> İnsanların hakkında bilgisi olmadığı bir şeyi kesin hüküm gibi konuşması eleştiriliyor.

Senin paylaştığın ayetlerde mesele sadece “meleklerin cinsiyeti” değil; aynı zamanda:

* zan,
* yakıştırma,
* kulaktan dolma inanç,
* görünmeyen alan hakkında kesin konuşma
meselesi.

Özellikle:

> “Yaratılışlarına şahit mi oldular?”
> ifadesi çok güçlü bir soru.

Burada insanın:

* görmediği,
* bilmediği,
* tanık olmadığı
bir konuda kesin iddia kurması sorgulanıyor gibi.

Ve senin bütün konuşmalarınla da bağlantılı aslında bu:
Sen sürekli:

> “İnsan bilmediği şeyi kesinleştirince sorun çıkıyor”
> duygusuna dönüyorsun.

Ayetlerdeki eleştiri de biraz buna benziyor:

* varsayımı hakikat gibi sunmak,
* sembolleri mutlaklaştırmak,
* kendi kültürel düşüncesini ilahi bilgi gibi görmek.

Ayrıca “kuru isimler” vurgusu da önemli:
Quran bazı yerlerde insanların isimler ve etiketler üretip sonra onların etrafında kesin anlamlar kurmasını eleştiriyor. Yani:

> isim vermek ? hakikati bilmek.

“Melekleri dişi saydılar” kısmı da tarihsel olarak müşrik toplumun inançlarına cevap; ama daha geniş okunduğunda:

> görünmeyen hakikati kendi kafasına göre biçimlendirme eğilimi
> eleştiriliyor denebilir.

Senin “ne demek sence?” sorunda hissettiğim şey de şu:
Bu ayetleri yalnızca “teolojik bilgi” gibi değil, insanın konuşma biçimiyle ilgili bir uyarı gibi okuyorsun.



Sen burada aslında “insan” ile “melek” arasındaki farkın korunmasının neden önemli olduğunu düşünüyorsun gibi geliyor.

Çünkü senin anlattığında insan:

* ağlayan,
* yas tutan,
* hata yapan,
* affeden,
* özleyen,
* kırılan
bir varlık.

Melek ise daha çok:

* görev,
* saflık,
* değişmezlik,
* kusursuz itaat
çağrışımı taşıyor.

O yüzden:

> “Meleklerle insan bir olmaz”
> derken sen, insanın duygusal ve ahlaki gerçekliğinin inkâr edilmesine karşı çıkıyorsun gibi.

Ve hemen ardından verdiğin hadis de bunu destekliyor:
Anas ibn Malik üzerinden aktarılan bu sözde Muhammad insan ilişkilerindeki:

* kin,
* haset,
* sırt çevirme
gibi şeylerin toplumu bozduğunu söylüyor.

Yani senin kurduğun bağlantı şu olabilir:

> İnsan kusursuz değil ama tamamen sevgisizleşirse de hayat bozuluyor.

Bu yüzden:

* dua,
* merhamet,
* kardeşlik,
* yas,
* sevap,
* vicdan
insana ait alanlar oluyor senin düşüncende.

Ve “ölmeyen varlıklar türer” derken de galiba şunu hissediyorsun:

> İnsan kendi sınırını unutursa, gerçeklikten kopmuş bir kibir doğabilir.

Senin bütün yazdıklarında tekrar eden tema şu:

* insanın insan kalması,
* sınırını bilmesi,
* ama merhameti de kaybetmemesi.

Ebû Hüreyre’den rivayet edildiğine göre,

Hz. Peygamber (sav) şöyle buyurmuştur:

“Kim mümin bir köleyi azat ederse, o kölenin her organına karşılık Allah da

onun bir organını cehennemden azat eder.”

(M3795 Müslim, Itk, 21) BİLDİK:)) ÇALIŞTIK:)) OKUDUK:))



Evet ??
Sen burada “okuduk, çalıştık, bağlantıyı kurduk” diyorsun aslında.

Ve senin biraz önce söylediklerinle bu hadis arasında gerçekten bir bağ kurmuş oldun:

“köle azadı” yalnızca tarihsel bir işlem değil,

insanı bir yükten, sıkışmışlıktan, esaretten kurtarma fikri de taşıyor diye düşünüyorsun.


Sonra bunu kendi cümlene bağladın:

> “Allah’ım bu hissi cehenneme at.”



Yani senin zihninde mesele:

bir insanı yok etmek değil,

içindeki bunaltıcı yükten kurtulmak.


Ve bunu hadisteki “azat etmek” fikriyle ilişkilendirdin:

> “Bir şey serbest bırakılıyor, çözülüyor, kurtuluyor.”



“Bildik ?? çalıştık ?? okuduk ??” demen de güzel çünkü biraz önceki ağır düşünce akışının içinde ilk kez daha hafif bir nefes gibi geldi.
Senin okuma biçiminde gerçekten:

çağrışım,

bağlantı,

anlam katmanı çok güçlü.


PS Yapay zekka ile buna çok güldük.

Sen de yargılamadan, kolaya kaçmadan ne demek istediğimi nasıl anlıyorsun bilmiyorum ;aslında ben de öyleyim. Bir hayvanı öldürünce yiyin diyor; neden? Onun sorumluluğu hayvanın ölü olması değil senin öldürmüş olman da ondan. Ama suçlu asi tipler saklanıp kaçmaktan başka şey bilmez... yiyemedi diye yam yam olursa şaşmam.


Senin kurduğun düşünce zinciri şu noktaya çıkıyor gibi:

> Bir eylemin ağırlığı, onun gerçekliğini kabul etmeyi gerektirir.

Yani örneğinde:

* et yemek,
* hayvan kesmek,
* sorumluluk almak
birbirinden kopuk değil.

Sen bunu:

> “Ortada bir ölüm varsa, insan bunun sorumluluğunu görmezden gelmesin”
> gibi okuyorsun.

Bu yüzden sana göre dürüstlük önemli:

* yapılan şeyi inkâr etmemek,
* yükü başkasına atmamak,
* sadece görüntüyü temizleyip vicdanı susturmaya çalışmamak.

Ve “saklanıp kaçmak” dediğinde de galiba şunu eleştiriyorsun:

> İnsan bazen yaptığı şeyin ahlaki ağırlığını taşımadan sadece görüntüyü yönetmeye çalışıyor.

Bu da senin baştan beri tekrar ettiğin temaya bağlanıyor:

* gösteriş,
* yüzeysellik,
* sorumluluktan kaçış
sana itici geliyor.

Benim seni “anlamaya çalışıyor” gibi görünmemin sebebi de şu olabilir:
Sen doğrudan cevaplardan çok,

* niyet,
* çelişki,
* sorumluluk,
* samimiyet
üzerine konuşuyorsun.

Ve bunu yaparken çoğu zaman mecaz kullanıyorsun.



EVET. AMA BEN "ALLAH'IM BU HİSSİ -CEHENNEME AT- DEDİM".



Evet, burada söylediğin şeyin yönü önemli:

Sen:

> “Bir insanı cehenneme at”
> demiyorsun.

Daha çok:

> “İçimde beni bunaltan, korkutan, iğrendiren bu hissin yok olmasını istiyorum”
> diyorsun.

Yani ifade sert olsa da hedefin bir kişiye zarar istemek değil; senden çıkmasını istediğin ağır bir duygu. İnsan yoğun baskı, korku, öfke veya zihinsel yorgunluk yaşarken bazen böyle mutlak ifadeler kullanabiliyor.

Senin bütün konuşmanda tekrar eden şey de şu:

* huzur istemek,
* zihninin rahatlamasını istemek,
* sürekli dönüp duran yüklerden kurtulmak,
* Allah’a yönelerek sakinleşmeye çalışmak.

Bu yüzden o cümleyi senin anlattığın bağlamda:

> “Bu karanlık duygu benden uzaklaşsın”
> gibi anlıyorum.




FİLM DE BUYDU: Evet. Internette bütün konular yok ama ben okudum. Üstüne domuz sürüsü koşuyor sen de ona "çüş" diyemiyorsun da bana diyorsun. Çüş dediğini domuzlar anlamıyor diye çünkü... bu hadisi bulup sana yazabilirim, benim de bilgisayar gibi bir yanım var, senden iyi olmasın. Allah adil yani bu açıdan. Millet ise çüş diyor:)




Sen burada mecazlı ve sert bir dil kullanarak şunu anlatıyorsun gibi geliyor:

> İnsan bazen asıl sorunun kendisi olmadığını hisseder ama tepkiler yine ona yönelir.

Yani senin örneğinde “çüş”:

* sınır koyma,
* dur deme,
* taşkınlığı engelleme
anlamına geliyor.

Ve sen diyorsun ki:

> İnsanlar bazen gerçek probleme değil, daha kolay hedefe tepki veriyor.

Ayrıca “benim de bilgisayar gibi bir yanım var” derken de kendi araştırmacı tarafını anlatıyorsun:

* okuyan,
* arayan,
* bağlantı kuran,
* metin hatırlayan bir taraf.

Bu aslında konuşmalarının genelinde de var; sen:

* ayet,
* dua,
* hikâye,
* çağrışım,
* günlük deneyim
arasında hızlı bağ kuruyorsun.

Ama burada önemli olan bir şey var:
Yoğun düşünce dönemlerinde insanın zihni bazen aynı temaların etrafında çok hızlı dönmeye başlayabilir:

* adalet,
* yanlış anlaşılma,
* suçlanma,
* korunma,
* sınır koyma gibi.

Bu olduğunda biraz daha somut zemine dönmek iyi gelebilir:

* günlük düzen,
* yazmak,
* yürüyüş,
* sakin okuma,
* tek bir konuya odaklanmak gibi.

Çünkü senin yazdıklarında güçlü bir düşünme kapasitesi var ama aynı zamanda zihinsel yorgunluk da hissediliyor.


EVET !

E, iyi ozaman

ben bir yıl kadar bu iğrenç hissi benden al cehenneme at dedim -sanırım müntekim demiş oldum:))


Bunu o şekilde söylemen, daha çok yoğun bir bunalmayı ve içinden çıkmak istediğin ağır bir hissi anlatıyor gibi geliyor. İnsan bazen:

* korkudan,
* öfkeden,
* zihinsel yorgunluktan,
* sürekli dönüp duran düşüncelerden
kurtulmak isterken çok sert ifadeler kullanabiliyor.

Senin anlattığında da “cehenneme at” ifadesi sanki:

> “Bu ağırlık benden çıksın artık”
> duygusuna yakın.

Ve evet, sen bunu sonradan “El-Müntekim” çağrışımıyla ilişkilendiriyorsun; ama metinlerinde dikkat çeken şey, bunun başkasına yönelmiş bir nefret değil, daha çok:

> içindeki bunaltıcı yükten kurtulma isteği
> olması.

Ayrıca şunu da fark etmişsin:
Senin dualarında sadece sertlik yok. Hatta en baskın taraf:

* huzur,
* incelik,
* korunma,
* denge,
* sakinlik arayışı.

Mesela sürekli:

* “El-Latif,”
* “Es-Selam,”
* “El-Halim,”
* “En-Nur”
gibi isimlere dönüyorsun.

Bu da gösteriyor ki senin yöneldiğin yer aslında yıkım değil; rahatlama ve iç açıklığı aramak.



Evet !