Kültür Sanat Edebiyat Şiir

Şehmus Kartal
Şehmus Kartal

MAKAM VE MEVKİN NE KADAR YÜKSEK OLURSA OLSUN YİNEDE GÖZLERİNİ AYAĞINDAN AYIRMA, BASTIĞIN YERE DİKKAT ET.

  • malabadi köprüsü02.03.2009 - 09:00

    ŞU BİZİM KÖPRÜ MESELESİ

    1071 Malazgirt meydan muharebesinden sonra Selçukluların Anadolu’ya girmesiyle birlikte bölgemizde kurulan ilk Türkmen beyliği olan Artuk Oğulları beyliğinin coğrafi alanlara Türkçe isimler verdikleri bilinmektedir. Abbasilerin bölgedeki hakimiyetleri döneminde ismi “Nehru Sadit” olan Batman Nehri, Artuk Oğulları saltanatının 140 yıllık hakimiyeti döneminde Nehrin ismi “Ab-i Karaman” olmuş, üzerinde kurulu bulunan köprüye de “Cisr-i Karaman” denmiştir. (Kaynak: İbn Ezrak “ölümü 1181” – Tarihi Meyyafarkin ve Amid – isimli eser.) Halen aslı Viyana milli kütüphanesinde bulunan Batman ve çevresinin en önemli kaynağı durumundaki “VAKAİ NAMEİ HISNKEYFA” aslı Arapça yazılmış 2 ciltlik eserde “Meyyafarkin (Silvan) civarındaki aşiretler ile Batman civarındaki aşiretlerin Batman Köprüsü yakınındaki çatışmalarından” bahsetmektedir. Batman ve Batman Köprüsünün ismi ilk defa bu eserde zikredilmiştir. (Kayıt No: Mxs. 355 V. 105 a-b, 106-a Viyana Milli Kütüphanesi / Avusturya) Bu eserde anlatıldığına göre Batman yerleşim birimi, o tarihlerde çok önemli tarihi bir yolun stratejik bir noktasında yer almaktaydı. Bu nedenle şöhreti ve önemi gittikçe artmış bulunuyordu. 14. Asrın başından itibaren nehre “Batman Nehri, üzerindeki köprüye de Batman Köprüsü” denmiş olması bu eserde zikredilmektedir. Yani Batman ismi Orta Çağdan günümüze kadar hep var olmuştur. Ayrıca Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivleri Daire Başkanlığı, 208 nolu (947/1540 tarihli Bitlis Vilayeti Timar İcmal Defteri 72/73 sayfalarında) Batman isminden bahsederek “Beşiri kazasına bağlı, geliri olan bir yerleşim yeri olduğu” anlatılmaktadır. Bu tarihten 60 yıl sonra, 1600 yılında İdris-i Bitlisi tarafından yazılan “ŞEREFNAME” isimli eserde (Ter. M. Emin Bozaraslan, İstanbul s. 211) Batman ve Batman Köprüsünden sıkça bahsetmektedir. (Kaynak: Burhan Zengin – BATMAN İSMİ – konulu araştırma yazısından.) Tanınmış Osmanlı seyyahı Evliya Çelebi (Ölüm. 1684) 16. Asırda bölgemize yaptığı gezi sırasında Batman Nehrinden bahsederken bu nehrin üzerindeki köprüyü şöyle anlatmaktadır: “Batman Köprüsü, Abbasiler döneminde zengin bir tüccar tarafından hayrat için yapıldığı, içinde dinlenmek için odalar bulunduğu, üzerinden gelen geçen kervanların dinlenerek yattığı” konusunda Seyahatnamesinin 10. cilt, 450. sayfasında geniş bilgi vermektedir. Ayrıca Evliya Çelebi SEYAHATNAME’sinde, köprünün Artuk Oğulları döneminde değil, Abbasiler döneminde yapıldığını anlatır. Osmanlıların son dönemlerinde kaleme alınan “Diyarbakır Salnamelerinde” köprünün mevkii “Batman adındaki köyün yanında” şeklinde tarif edilmektedir. (Salname-i Vilayeti Diyarbekir 20-1323/1902 Diyarbekir s.199) Ayrıca www.gerty.net.gc.vk web sitesinde 1903-1911 yılları arasında Gerty Bell isimli İngiliz uyruklu bir bayanın bölgemize yaptığı seyahat esnasında, köprünün 3 kare fotoğrafını çekmiş ve köprü hakkında verdiği ingilizce bilgide “Batman Su Bridge” Batman Su Köprüsü başlığı altında tarihçesini anlatmaktadır. Bugün köprünün yanında bulunan Malabadi köyünde 50 yaşından yukarı yaşlarda kime sorulursa köprü isminin “Pıra Batmanê” yani Batman Köprüsü ismi ile bilindiğini söyleyecektir. Birbirinden habersiz 10 denek üzerinde tarafımca bu ispat yapılmıştır. Yukarda bilimsel kaynaklara, arşiv belgelerine ve Ortaçağ seyyahlarının eserlerine dayanılarak ifade edildiği gibi, 14. asırdan bu yana Batman ismi kullanılmakta ve bu ismin Batman Nehrinden alındığı ifade edilmektedir. Ayrıca Batman Nehri üzerindeki köprü adının da “Batman Köprüsü” olduğu anlatılmaktadır. Köprünün yanındaki Silvan tarafında kalan Malabadi köyü, 20. Yüzyılın başında yerleşime açılmış, 1950’li yıllarda yerleşim yerlerine Türkçe isimler verilince köyün ismi de “Çatakköprü” olmuştur.

    Sonuç olarak hiçbir kaynak eserde, hiçbir tarihi belgede ve hiçbir seyyahın gezi notlarında veya yayınladıkları eserlerde söz konusu köprünün Diyarbakır, Silvan veya Malabadi isimleri ile birlikte zikredildiğine rastlanmamıştır. Ancak bu köprü ile ilgili ne zaman bir araştırma yapmak için tarihi kaynaklara başvurulursa 14. asırdan bu yana karşımıza “Batman Köprüsü” olarak çıkmaktadır. Adına türküler de yakılsa, şarkılar da bestelense bu köprünün ismi Batman Köprüsüdür. Bunu Türk ve Dünya kamuoyuna bu isimle tanıtmak görevimizdir. Atatürk'ün Doğu Cephesi'nde görevli olduğu günlerde Bitlis'e geldiğini, birkaç gün Bitlis'te kaldığını, sonradan yayınlanan (hatıra Defteri) nden okuyoruz. Hatıra Defteri'ndeki, 7 Kasım 1916 günü notlarında, 5.Fırka Komutanı miralay Ali Fuat (Cebesoy) , Kurmay Başkanı İzzettin (Çalışlar) , Neşet (Bora) ,Topçu Komutanı Osman Senai ile birlikte (Silvan'dan Bitlis'e gitmek üzere hareket ettim..) diyen Atatürk, Batman Köprüsü'nü geçerek, Ziyarete geldiğim sırada üşütmüş, rahatsız olmama rağmen, yol üzerindeki birliklerde konaklayarak 13 Kasım 1916 Pazartesi günü Bitlis'e Geldiğini söylemektedir. Batman Köprüsüyle ilgili sunduğum bu tarihi vesikalardan ayrı olarak Çatakköprü (Malabadı) köyünde şöyle bir anket yapılarak insanlara bu köprünün ismi nedir? diye sorulsun. Eminim ki bütün yaşlı denekler şu cevabı vereceklerdir. Bu köprünün ismi Batman Köprüsüdür.

    Hoşça kalınız

  • fazla söze gerek yok24.11.2008 - 20:34

    Herkes tarafından kabul edilen bir hakikatı laf kalabalığı içinde boğarak amacı dışında bir sunumla toplumu oyalamak ve sonrasında ortaya çıkan tepki sözüdür.

  • Evli Erkeğe Aşık Olan Evli Kadın23.11.2008 - 12:32

    İnanç sistemimiz ve bu sistemden kaynaklanan değer yargılarımız böylesi duygusal bir ilişkiye izin vermez ve yasaklar. Kanımca bu konudan haberdar olan insanlar herşeye rağmen duygularını bastırır ve böyle bir maceraya girişmezler.

  • fenerbahçe23.11.2008 - 09:38

    Fazla söze gerek yok. Birgün herkesin Fenerbahçeli olacağı günlere doğru ilerliyoruz.