Çîroka Zêrîn û Koro Şiiri - Zandar Amari

Ber bi Hêla Cizîrê û Vegera li Axa Bav û Kalên xwe

Di nava kûrî û dewlemendiya çîrokên gelêrî yên herêma Torê de, çîroka Zêrîn a Delal î xwediyê ciheke taybet û bi rûmet e. Ev vegotin, ne tenê serpêhatiya evînekî an jî koçberiyekê ye; di heman demê de belgeya berxwedana rûmetê, têkoşîna li dijî zordariya axayan û bîreweriya dîrokî ya gelê herêmê ye.

1. Destpêk: Kevneşopiya Derêkaniyê û Helwesta Zêrîn:

Li gundê Derêkaniyê ku bi dîrok û sirûşta xwe ya bêhempa tê naskirin, Zêrîn keçek pir xweşik, sipehî û xwedî Helwest bû. Nav û dengê bedewî û hişê wê li tevahiya herêmê belav bûbû. Gelek lawên axayan, beg û dewlemendên herêmê xwestin ku destê wê bixwazin, lê Zêrîn bi biryarî li ber van zextan rabû. Wê nexwest ku bikeve nava qesrên zordaran; armanca wê ew bû ku bi xortekî ji nava gund û malbata xwe re malgistî bibe, bi dilxweşî malbatê ava bike û bibiriqîne.

Lê belê, di wê demê de li herêmê pergala axayetiyê serdest bû. Axayê herêmê ku vê helwesta Zêrîn û malbata wê wekî serhildan û şikandina desthilata xwe didît, kine û qehirî. Wî bi zext û komployan gundê wan da şewitandin û talankirin, zeviyên wan wêran kirin, ajal û sewalên wan talan kirin û jiyan li wan kirin zîndan.

2. Koçberiya Zorê û Ber bi Cizîra Botan Ve:

Ji ber zordarî û êrîşên hovane yên axa, malbata Zêrîn neçar ma ku axa bav û kalên xwe bide pey xwe û bikeve rêya koçberiyeke bi êş û zehmet. Di vê rêwîtiya dûr û dirêj de, wan gelek êş, birçîbûn û zehmetiyên mezin dîtin. Ew bêxwedî, jar û bêkes man, lê îradeya Zêrîn a ji bo parastina rûmeta xwe qet neşikest.

Ew hatin herêma Cizîra Botan(taxa torê)û li wê derê bi cih bûn. Ji ber şert û mercên demê, li wan deveran misilman bûn. Kesê ku bi Zêrîn re malbat ava kir jî misilman bû; navê xwe kir Emer û li nêzîkî wê deverê gundek avakirin ku bi navê wî ango "Emerînê" hat naskirin. Tevî hemû zehmetiyan, daxwaza dilê Zêrîn pêk hatibû; ew bi xortekî ji nava gelê xwe re bibû xwedî mal û hal.

3. Vegera li Gundê Kevin û Têkoşîna bi Axa re:

Piştî demekê, Emer xwest ku vegere gundê xwe yê kevin ê Derêkaniyê da ku li rewşa rez, baxçe, zevî û dahl û malên wan binêre. Lê belê, dema ku ew nêzî gund bûn, dîtin ku gund bûye kavil û wêranxane; axayê zordar ew der bi tevahî dagir kiribû û xelkê mayî jî xistibû bin bandora xwe.

Di vê serdanê de, axa bi alîkariya zilamên xwe êrîşî Emer kir, ew girt û xwest bindest bike. Dema ku Zêrîn û malbata wê bi vê bûyerê hesiyan, bêyî ku bisekinin ji Emerînê berê xwe dan gundê kevin. Wê demê dîtin ku malbateke din jî hatiye gund û konên xwe li wir vedaye. Emer jibin destiyê rizgar kirin.

Bi hevkariyeke xurt û bi qehremaniyeke mezin, Zêrîn û malbata wê bi hev re kirin ku axa dev ji zordariya xwe berde.

4. Avakirina Amara û Dawiya Xweş

Piştî vê serkeftinê, Emer nexwest ku vegeriya Cizîr û Emerînê. Wê bîr û baweriya wî ew bû ku divê gundê bav û kalên xwe ji nû ve ava bike. Malbata ku nû hatibû gund û ya Zêrîn dest dan hev; bi ked, bîhnfirehî û hevkariyeke mezin, li nêzîkî gundê kevin gundekî nû avakirin û navê wî kirin "Amara". Ji ber ku Emer xwest ava bike kirin mezinê xwe.

Ew malbat û tevahiya kesên ku di vê rêwîtiyê de mil dan hev, li gundê Amara bi aramî man. Êdî şevên tarî yên zordariyê li pey man; li şûna wan, jiyaneke tije aştî, xweşî û bereket li ser axa bav û kalên wan dest pê kir.