AKIL ŞİİRLERİ

Cenabı amel cenabı baş haldir cenabı halde akıl çalışması zenginliği sağlık uzun ömür buluş yetenek çok gibidir
Cenabısız amel cenabısız baş haldir cenabısız halde akıl çalışması zenginliği sağlık uzun ömür buluş yetenek yok gibidir

İbni sina mimar sinan nuhtan esinlendim

Sedat hünkar
(Karamecnun)
..

AKIL MI NAKİL Mİ?

İnananlar öyle ki, iki farla yol alır
Nakli akla değil de; aklı nakle kurban et.
Sâlim ise bir akıl, o da nakli doğrular
Nakli akla değil de; aklı nakle kurban et.

..

Her şeyi öğrenir akıl,
her duyguyu atar içinden yürek,
lakin ne unutmayı becerebilir yürek
ne de unutmaya bir yol bulmayı akıl.
..

Sokrat; "tek bildiğim şey hiç bir şey bilmediğimdir" diyordu demesine de; biz insanı kâmil denen bir şeyi biliyorduk. Elin gavuru varsın insanı kâmili aransın dursundu(!) Biz tüm yetkinliğe kavuşmuştuk.

Bizde ise erdem iki şekilde gerçekleşiyordu. Birçoklarının “insanı kâmil” davranışlarını örnek alarak itaat etmek ve itaati olanın, susması idi. Yani; birinci olarak insanı kâmili hedeflemek; ikinci olaraktan da itaat etmek ve susmaktı. Bu kadardı. Akıl yerli yerinde duracaktı, biz de bir muti olarak, olgun insan olacaktık! İşte geri kalmanın ve gerileşmenin temelindeki prangalardan birisidir bu aşılanış.

Sanki evrende belli bir standartlardan sapmayan bir doğru vardı. Birileri de akla karayı seçerek, bu doğruyu bulmuştu. Bizler de bu doğru olan standardı uyguluyorduk! Oysa doğru ve standartlarınız göreceydi. Ve görece ilişkileri içinde oluşla kesikli (sınırlı-gelip geçici) ve yeni inşalarla sürekliydiler.

Yani bu mantığın zorunlu sonucu şudur. Siz davranmayarak, söyleneni uygulayarak, insanı kâmil olacaktınız. Gerçekte ise nasıl davranacağınızı o yola dek zorunlu olan işlev ve yöntemler belirliyordu. Siz uygulamayı ancak öğreniyordunuz. Ne var ki yinelenir davranışlarla da siz, bir önceki öğrenme tutumunuzu tekrarlıyordunuz. Bunun da garantisi yoktu. Bu hal de sürekli doğruları desteklemiyordu.
..

Ezanı duyar gelmezsin
oruç nedir bilmezsin
zekatı hiç vermezsin
akıl bağli olmadınmı?

Çocukmusun kumcukta oynuyorsun
başı boş geziyorsun
..

Gafil olup, aldanma boş dünyaya,
Gökyüzünde yıldızlara bak aya,
Dua et ibadetle yüce Allah’a,
Hakkı bil, akıl ermez Mevla’daki sırlara.


Kötülükle kendini boşa yorma,
..

MATÜRİDİ
(Ebu Mansur el-Matüridi)

BİR AKIL DAHİSİ
1050 YIL ÖNCE YÜKSELEN AKIL

Allahım! Ya bugün?
..

Anonim bir hikaye ekledim.Bir çok yörede anlatılır.

Akıl Kutusu Hatıp ve Günümüzün Hatıpları

Malum Türk Dilinin ses uyumu kuralı gereği Arapçası Hatip olan kelimeye Türkler hatıp derler.İyi konuşan,dini vaazlar yani dersler veren kişi demektir.Okur ve yazarlarımızın az olduğu çağlarda okuma öğrenip,biraz da dini bilgi sahibi olanlara köylerde büyük saygı gösterilir,zor konularda ona danışılırdı.
Köylerden birinde böyle bir hatıp vardı.Kendisine gösterilen saygı ve ilgi,kendine güvenini gereğinden fazla artırmıştı.
Mevsim güz mevsimi.Karısı,
..

Fıkıh giyimini pek tarif etmez
Giysilerin seni bir arif etmez
Uygun giyin kimse de tahrif etmez
Şekil değil akıl Müslüman olsun
O zaman namaz kıl miracın olsun.

İster sarık tak, giy beyaz elbise
..

AKIL ve PARAŞÜT

Yazdığı her yazıyı eğer doğru yazarsa
Yazar; ehl-i kalemse o her zaman faydalı.
Akla değer vererek, vahyi öne çıkaran
Kelâm; ilm-i kelâmsa o her zaman faydalı.

..

Güç kuvvet ve kudret Haktandır Didar,
Ölüm Haktır herkes can borcu öder,
Yeni insanlar gelir eskiler gider,
Akıl almaz işte budur Dünyanın hali.

Yaşada gör dostum gerçekler ayan,
Bir yandan gelen çok gidenler beyan,
..

Bir zamanlar benden beterdi açtı
Vurgunu vurunca bizide geçti,
Herkes vurguncuyu akıl hocası seçti,
Şimdi gelmiş akıl veriri vurguncu.

Farkı yoktu bir zamanlar durgun sulardan,
Çulsuzdu anlamazdı Euro dolardan,
..

'Akıl soranlar bana', ne gezeeer... ben de akıl yok!
'Bunlar da ne? ' diyenler, ne olacak... ok bunlar, ok!
Her biri, gözlerinden ki sormayın... sormayın hiç,
Bir bilseniz halimi ki duruuum - vaziyet bom bok!



..

Aklı, akıl ile akıllıdan sor
Hakk’ı mahlükatta akıl ile gör
Akılla çözmeye kalkma her şeyi
Manasız akılla Hakk’ı bulmak zor.

(13.02.2009. İst.)
..

güç bela iki dirhem bir sikke idare lambası gibiyiz işte
akıl mı var desem akıl varimi desem bakmışım bir kere
borazan kuşu gibi dır dır bişeye vır vır arı gibi mubarek
kendi kendime oynarken ettim hayatın içine
Şu gözüme şu kafama elime dilime batsın çivi,
ancak paklar beni kara toprak
..

Her halı seccade olmaya memur,
Kirli ayaklarla örselenmese..
Müşfik vakitlerde içen mendebur,
Düşüp, sendelerken efelenmese!

Saf akıl aslını bilmeye mecbur!
Ya ruhun sözcüsü, ya nefse gözcü..
..

““Akıl
Akıl akıl olsaydı adı gönül olurdu
Gönül gönlü bulsaydı bozkırlar gül olurdu.

Necip Fazıl Kısakürek““ (Ruhunuz şâd olsun büyük Üstad)


..

Neymis demek ki…dogdugu dünyasina günaydin oldugu hayati ayni hosgelmislikle karsilayip büyütüp besleyip barindiran degerlilikle akil fikir düsünce tutum davranis sorumluluk aidiyet onur ar namus sevgi saygi amac gaye kalp ve gönül birlikteligi olmayan rastlanti saplanmisligina tek gecelik veya tek gündüzlükmis gibi icinde her türlü iliski bozuklugunun villa saray kösk hane kondu siginak derme catmaligini yapip donatsa da insan, saglik dirlik birlik huzur buldugu evcillesmeye asla bir türlü erisip kavusamamakta.
Bütün azgin amansiz gayret hirs ve cabalari sonucu sadece basari grafigine veyahut beklenti saplanmisligina göre hayati varligini sekillenip konuslandiran sabit soyutluluk, ulastigi kasilip kibirlenen muhtesem görünümlü erk güc donanim cepecvrelenmisligi olsa bile, cogu zaman insanligi elden avuctan gitmis makina düzenekliligin zora dara endiseye baskiya korkuya sehvete dehsete salginakavgayagürültüye hasede fesada yalnizliga yabancilasmaya sevgisiz saygisiz hukuksuz onursuz temel dayanikliliklarla akilsizligi bilgisizligi bagnazligi karanligi bunalimi övüp kutsayan yollardan kamcilanip kiskirtilarak kendini örüp bina etmis canavarlasmanin bizzat kendisidir….
Böyle bir dibi delik temeltavansizligin kisiyi kusatip kontrolüne aldigi beklenti ve basari bagimisi güdümlülük esaretinde, insani bütün degerleriyle birlikte hiclige hortumlayip götüren basibozuklugun yersiz yurtsuz ilgisiz iletisimsiz ucsuz bucaksizligina yorulup üzülen bütün akil bilgi samimiyet sorumluluk özgürlük ilgi sevgi emek caba yakinlik fedakarlik sahipliligi yine cogu zaman her türlü cöküs cürüyüs bozuklklarini göze alip hayati varligina yedirmis savruluslar karsisinda tipki kimi kolon kiris yön ayaklari yikik köprüler gibi yasamsal deger dengesini bulamayacagindan zayifa ve yorguna sarsilip sekteye ugrayacaktir.
Insandan insana ugragi iliskisi ulasimi iletisimi olmayan silik soyut kasilip kalmisligin icine düstügü yalnizliga yabancilasmis kör karanlik kusatma kuyulanisinin, kedini hic yerine koyup akil fikir paylasim sevgi saygi sorumluluk güven özgüven yokluguyla cevrilmis donatilmisliga azat eden dengesiz durumsuz savrukus sarsintilarinaysa asla yasamin hakki hukuku huzuru sagligi dirligi birligi fedakarligi samimiyet sakinligi ve kaynagi tükenmez güvencesi yerlesip oturmasi mümkün ve müsait olmayacaktir.
Bu tür körlük darlik zorluk zorbalik zorunlulklarina serpilmis savrulmus insan piyasa dolasimi, soran sorgulayan anlayan bilen gören farkeden gelisip büyümesini temeli tümden ucuk göcük soygun vurgun kacak korku baski siddet nefret yilginlik bikkinlik yorgunluk kültürsüzlük akilsizlik düsüncesizlik hukuksuzluk haram hurda harabesiyle düse kalka sivriltip kabuklastigi sebebiyle, timsahlarin köpeklerin yilanlarin sansarlarin insanla hicbir ayirdimi omadiginin sürekli heran herseyin DEGiSIME ugradigini ve her degisen seyin en az insanla yerdegistiren dengede hatta insandan daha yükseklikte üstün degerde oldugunun algisini bulanip bunayarak, git gide iliskisi bozuk karakter tapinmisligini evine odasina minderine sofrasina yatagina yerlestirip yayip tasiyacak kadar (hizla bütün insani iliskilerinden kacarak kendi saplantisina uyar ahlak inanc iliski iletisim bozuklugunu her canli cansiz varliga kendine dahi ilgisi yakinligi omayan soyut sahte yapilmis uydurulmus insanlik giydirip donatmaya kalkisarak) hastalikli illetli sapkin asosyallesme dürtülerine egilir ve bükülür.
Kabaca bilinen seydir ki hic kimse dogustan ne seytandir ne melek. Onu bu tanimlara yaklastiran yahut uzak tutan sey, dogustan insanligiyla birlikte özelliklestigi ve yasami boyunca hicbir zaman tümüyle kökten kazinip varligindan siyrilamayacagi duygu his duyum algi ve duyarliliklarini nerde ne zaman hangi amac niyet güdüm egilim yöneim ve maksatlara yogunluklu kullandiginin yaklasim sonucudur. Yine kabaca ayan beyan bilinen seydir ki, siddet nefret hirs bencillik hasetlik keder tasa özlem sadakat sevgi saygi ilgi merak nispet zorbalik tiksinti dislama horlama kayirma fedakarlik gibi tüm olumlu olumsuz egilimler hickimseyi temelden kutsayacak veya lanetleyecek sekilde kacinilmaz kesinligi olan kisiye has zimmetli belirginlikler degildir. Her kiside zaten dogustan varolan bütün bu insani özellikleri her kim ne kadar azaltip kontrol altinda tutarak veya cogaltip hayatinin tüm cogunuguna yayip yogunlastirarak git gide gelisip olgunlasan aliskanliklara karakterlestigi iyi kötü; yahut melek seytanliga cagristirir kendini. Gerek edinip kazanirken veya umursamayip kaybederken takindigi tutum tavir durus fiil ve eylemlerinde elbetteki her durumda yönetip yönlenduren akil ve vicdan otoritesi etkin ve belirleyici olacaktir.
En az anne baba ve cevrenin egitip ögrettigi kadar, eger saglikli bir bünyenin bütün birbirini önemseyen ve birbiriyle kacinilmaz surette ilgili dengeli dayanakli sorumlu bagli doku ve organlari gibi insanin icinde ve insana hakim SiSTEM devir daimliligi beyin-kalp (akil-vicdan) otoritesinin denetim ve yönetimine sorumlu-yükümlü kilindigi gibi, saglikli duyarli huzurlu birlik beraberligi olan toplumlarin da bütün hayati güvenini sorumlulugunu yükümlülügünü üstüne emanet alan DEVLLET`de ayni düsünsel ve bedensel bütünlügü olan sistemin akla vicdana dayali OTORiTE sahibidir.
..

Doğru dürüst olursan derler yalaka,
Bitmez koğu gıybet ne bu alaka,
Anlamaz anlatsan nankör salaka,
Bir acayip akıl almaz insanlar.

Varsa elinde herkes peşinde döner,
Uğursuz baykuş gibi her dala konar,
..

Ne tek basina hayatta kendisiyle denklesen gercekliginde karsiligi olmayan sinirsiz sonsuz iyimserlik; ne de tek basina haram veran hadsiz hukuksuz basinabuyrukluga herseyi hicbir deger dengesinde görmeyip ölüm zulüm mesaiciliginden baska hayata yasam yüzü göstermeyen kötümserlik; biri olmadan bir digeriyle denklik degerliligini bularak akil vicdan mantik düzeyli sürdürülebilir insan ve dünya düzeni degildir.
Bu yüzden gece gündüzle iyi kötüyle aci tatliyla tüm birbiriyle her bakimdan tartilip ölcüsen dengelerde her ne kadar zaman zaman arti veya eksilere kismi sarkmalar olsa da, hayatin dogal eleyip süzen ayiklama irdeleme ve arindirma yetenegi kimi hallerde zaman aman olagelen iyinin tümüyle kötüye veya kötünün kosulsuz ve karsiliksiz iyiye baskin gelmesini önler ve hayati KARSILIKLIK kavrami üzerinden devamliliga dengede tutar. Insansa bunu her günün degisen dönüsen evrilen gelisen büyüyen baskalasan durumlarina göre hic yitirmeksizin kisiligiyle özdesen duyarlilikla görüp bilip duyup sezip yorup yönlendirip yöneterek, akil fikir mantik vicdan düsünce duygu his hayal algi sezgi irade ve idrakiyle tedarik edip teminata kavusturur.
Cünkü sorgusuz sinirsiz yasam gercekligiyle akil fikir bilgi beceri vicdan yol yöntem degerler zenginligi bakimindan hicbir ilgisi ve baglantisi bulunmayan herseyi IYIYE yormalarla, ayni degerler kopuklugunda herseyi KÖTÜYLE yönetip yönlendirmenn her iki hali de bir sonucta bilesip karmakarisik olacak olan ACI ve EZiYET cürümlü tamiri tedavisi mümkünsüz talan ve tarumar harabeligidir.
VEDALARLA ve SÖKÜN SÜRGÜNLERLE yorulmus yipranmis yikilms ve yiginlasmis aci ve eziyet cürümlü talan tarumar harabeligdir ki, gerek gönüllü gere gönülsüz her yerinden kopan yogun bakimlik kütlenin hem ait oldugu yerden sökülüp koparken ve hem de hic hazirliksiz sürüklendigi calkantilar boyu kendine aitliliginin bütün hayat degerlerini savurup sacarak hickisesizlige kalmann cirilciplak sigicligina vardigi yerde dayanma gücünün tümünü zorladii korkunc tükenisi teslim alan döküntüler, kirilmalar ve cöküntüler evresi yasayip devreden düzenden darmadagin olacaktir.
Hicbirseyle kiyaslanamayacak kadsr hergün ölümle yüzlese yüzlese sopsoguk buzul ilinti saplantilarla koyun koyuna girip kendini ve dünyasini diri diri gömmeye birakip gitmelerden geriye kalan terkolusun harabeligidir böylesine insanligini tüm hayati kavram dengelerinde yalnizlastirilmis iyimserlik veya kötümserliginharam hacizlerine ihale eden darmadagin talan tarumar harabeligi.
Evet….insanlik tarihi boyunca birbirini izleyip herbiri bidigerinden yol yöntem hüner arac gerec ve gerekce ögrenerek büyütüp katlayan zulümlerin carmihlarin kirimlarin yikimlarin katliamlarin katilliklerin saldirilarin salginlarin isgallerin savaslarin en adisini ve asagiligini yasayip denendi sinandi kendi tek basina kalan KÖTÜMSERLIK veya IYIMSERLIKTEN DOGMA KÖTÜMSERLIK sabikali sicil defterdarligi. Fakat her seferinde yakin zamana kadar insan, ( teknoloji harikaliligina kadar ) herseye ragmen yitirmedigi aklinin vicdaninin bilincinin beleginin yolu izi yönü yordami yöntemiyle ezip bodugu dünyaya yeniden dönüp halen kendine hükmettigi birebir anlam ve kavram degerindeki insanligini devreye sokarak yikilani tamir, bozulani islah, yitip kaybolani yerine üretip topraklastirdigi yenisiyle dünyanin dönüp dolastigi eder deger hayat dengesinde kurdu kurtardi.
Fakat endüstrilesmeyle baslayan hizla topragin bilgesi insanligin atasi olan saglam temelliligin EBE-DEDELERI´ni hayatindan koyup yitirmeye sürdü savurdusürgün etti insanlik. Hizli teknolojilesmeyle köyleri kasabalari ayi günesi dogayi evrei hisimi akrabayi toplumu sanati müzigi ortak birlikteliklerde bulusturup barindiran saglikli dirlikli hayatiyla birlikte, bütün bunlari eken bicen yiden güden emzirip doguran emetarligin vefakar ve fedakar ANNE-BABALARINI mezarlastirip gömdü talan tarumara tam teslim insanlik harabeligi. Simdilerdeyse aldigi insanlik esaretiyle doyumsuzlugun zirvesine ulasan EKNOLOJI ÖTESI devir daim, dünün bugünün ve herseyin aciklayici hazir karsiligi olan ve ebeleri dedeleri anna babalarla birlikte tamamen tedavülden kaldirip defin defterine düren YARININ COCUKLARI`ni artik yasadigi hayatin hicbir yerinde hicbir KARSILIKLILIK KAVRAM dengesinde anlayip algilayamayan yitip kaybolmuslugunu bütün idrak ve iradelerinden yoksun olarak kendi disinda esir tutsagi oldugu arac –gereclere bozulup bozguna ugramakta. Bu yüzden de artik….yeryüzünde tarih boyunca süregelen yalnizlastirilmis degersizlik dolayisiylaki yagmalar esaretler kiyimlar katiamlar teavüzler isgaller acinin ve eziyetin son seklini aldigi güncel yeryüzü talan tarumar harabeligini kalibindan coktan cikip terkoldugunun kendi iradesiyle tamir ve tedavi edecek halde degildir…
..