Dinle evladım Şiiri - İlyas Kaplan

Adab-ı Muâşeret ve Pendnâme" başlığı altında
Bir annenin kızına ailevi değerleri ön plana çıkaran nasihati. Mef'ûlü Mefâîlü Mefâîlü Feûl

Dinle evlâdım ki pendim nûr-ı dîden olsun hep,
Cümle âlemden hayâ et, nâmın ahsen olsun hep,
Sâdık ol kavlinde dâim, özge bir hâl etme gel,
Zînet-i iffetle parla, dilden elden kaç sakın,
Olma rüsvâ-yı cihân, nâ-mahreminden kaç sakın.

Hüsn-i zannet her kelâma, gıybeti kılma şiar,
Dost yüzünde bin kusur arama, ol her dem vefâr,
Sırrını fâş eyleme, sakla derûnunda müdâm,
Cevr-i dilden, tîğ-ı gamdan, kibr-i dilden kaç sakın,
Olma rüsvâ-yı cihân, nâ-mahreminden kaç sakın.

İstikamet üzre ol her işde, Hakk’ı yâd eyle,
Azla yetin, şükre sarıl, gönlünü şâd eyle,
Göz dikip el malına, hırs ile vaktin yakma gel,
Tamahın o dar yolundan, mekr ü hîlden kaç sakın,
Olma rüsvâ-yı cihân, nâ-mahreminden kaç sakın.

Bak ablan bir mücellâ cevher oldu hânede,
Siz de bacınla edeple parlayın her kânede,
Dâye dadı isteme hiç, kendi işin kendin başar,
Hüsnüne mağrur olup her türlü zilden kaç sakın,
Olma rüsvâ-yı cihân, nâ-mahreminden kaç sakın.

Er evinde bir sükûnet, dirlik olsun maksadın,
Tatlı dille bağla kalbin, nâzik olsun her adın,
Sürme çekme nâ-hak yere, süslenip çıkma dışar,
Bî-edeb meclislerin zehr-i dilinden kaç sakın,
Olma rüsvâ-yı cihân, nâ-mahreminden kaç sakın.

Mihman gelse hânene, izzetle ağırla hemân,
Sofranı aç, yüzünü güldür, budur asıl emân,
Kimseden beklemeyip lütf u kerem, kendin çalış,
Bî-vefâ dostun sunduğu zehr-i baldan kaç sakın,
Olma rüsvâ-yı cihân, nâ-mahreminden kaç sakın.

Sabrı rehber eyle her işde, teennî kıl müdâm,
Hiddet ile kalkanın kârı olur ancak melâm,
Gönül aynanı karartma, nûr-ı sabr ile parlat,
Hışm-ı bî-fâide, kibr ü kînden kaç sakın,
Olma rüsvâ-yı cihân, nâ-mahreminden kaç sakın.

İlmi sev, irfânı ara, cehli ko bî-çâredir,
Câhilin sohbetleri kalbe derin bir yâredir,
Kendi noksanın görüp ıslah yolunda sa'y eyle,
Lafz-ı bî-manâ, kuru bir dilden kaç sakın,
Olma rüsvâ-yı cihân, nâ-mahreminden kaç sakın.

Komşun açken tok yatıp, bî-gâne kalma hâline,
Zerre miktar olsa derman, el uzat ahvâline,
Fitne-i kûy u mahalleden uzak tut dâimâ,
Dedikodu eyleyen her dilden kaç sakın,
Olma rüsvâ-yı cihân, nâ-mahreminden kaç sakın.

Sözlerin deryâsı bitmez, özle bak her hikmete,
Gayretin sarf eyle dâim, ermek için rahmete,
Kimseye bâr olma asla, yükünü kendin taşı,
Bî-nihâye minnet-i dilden kaç sakın,
Olma rüsvâ-yı cihân, nâ-mahreminden kaç sakın.

Hüsn-i hatm etsin İlâhî, her işin âhirini,
Pâk eyle kalbin dâim, sil kederin kirini,
Bu nasihat bir emanet, sakla can mülkünde tut,
İstikamet bozacak yoldan kaç sakın,
Olma rüsvâ-yı cihân, nâ-mahreminden kaç sakın.

Kaynanan bir mürşid olsun, hizmetinle şâd ol,
Kırma gönlün, eyle hürmet, dilde her dem yâd ol,
Hânen içre bir melek gibi süzül de nâzenin,
Şîve-i nâ-merde uyma, kîl ü kâlden kaç sakın,
Olma rüsvâ-yı cihân, nâ-mahreminden kaç sakın.

Gezme bî-hâsıl sokaklarda, evindir sâp-güzâr,
Gâfilin her bir adımı akıbet eyler gubâr,
Ol hamâret-pîşe bir hâtun ki her iş sende bit,
Her taraftan göz süzen merd-i sefîlden kaç sakın,
Olma rüsvâ-yı cihân, nâ-mahreminden kaç sakın.

Hâsılı kelâm budur; edep tacın olsun senin,
Gittiğin her yer münevver, nûr-ı aynın olsun senin,
Fâni dünyâ lezzetine aldanıp sapma sakın,
Âkıbeti olmayan hâlden kaç sakın,
Olma rüsvâ-yı cihân, nâ-mahreminden kaç sakın.

Nasihat bahrini geçtik, artık dindi bu kelâm,
Hakk yolunda sâbit ol, dâim olsun selâm,
Yâ İlâhi, hıfz eyle bu canı her türlü şerden,
Nefs-i emmâre denilen dilden kaç sakın,
Daimâ Hakk’a sığın, kilden kaç sakın,
Olma rüsvâ-yı cihân, nâ-mahreminden kaç sakın.

redfer

1. Bölüm: Dürüstlük ve İffet
Dinle evladım, bu öğütlerim sana her zaman göz nuru (rehber) olsun. Tüm dünyadan hayâ et (utanma duygunu koru), adın her zaman en güzeliyle anılsın. Sözünde daima dur, sakın dürüstlükten başka bir yola sapma. İffetin süsüyle parla; diline ve eline sahip çık, nâmahremden (sana yakışmayan her şeyden) uzak dur ki dünyaya rezil olmayasın.

2. Bölüm: İyi Niyet ve Sır Saklamak
Duyduğun her söze iyi niyetle yaklaş, dedikoduyu asla alışkanlık edinme. Dostunun yüzünde bin tane kusur arama, her zaman vefalı ol. Sırrını kimseye açma, daima içinde sakla. Gönül incitmekten, keder veren dilden ve kibirden sakın; nâmahremden uzak dur ki dünyaya rezil olmayasın.

3. Bölüm: Doğru Yol ve Kanaat
Her işinde doğruluk üzere ol, Allah’ı her an hatırla. Elindeki azla yetinmeyi bil, şükret ve gönlünü ferah tut. Başkasının malına göz dikip hırs ateşiyle vaktini harcama. Açgözlülüğün o dar yolundan, hileden ve tuzaktan sakın; nâmahremden uzak dur ki dünyaya rezil olmayasın.

4. Bölüm: Beceriklilik ve Tevazu
Bak, ablan evde parlayan bir mücevher gibi oldu; sen de kardeşinle birlikte her yerde edeple parlayın. Kimseden hizmetçi veya dadı bekleme, kendi işini kendin başar. Güzelliğine güvenip kibre kapılma, her türlü aşağılık durumdan sakın; nâmahremden uzak dur ki dünyaya rezil olmayasın.

5. Bölüm: Ev Huzuru ve Nezaket
Eşinin evinde huzur ve birlik olması tek amacın olsun. Tatlı dilinle gönülleri kazan, her adımın nazik olsun. Boş yere süslenip dışarıda dikkat çekme. Edepsiz ortamların zehirli sözlerinden sakın; nâmahremden uzak dur ki dünyaya rezil olmayasın.
________________________________________

6. Bölüm: Misafirperverlik ve Emek
Evine misafir gelirse onu hemen saygıyla ağırla. Sofranı aç, yüzün gülsün; asıl güven ve huzur budur. Kimseden iyilik ve lütuf bekleme, kendi emeğinle çalış. Vefasız bir dostun sunduğu (görünüşte tatlı ama aslında) zehirli baldan sakın; nâmahremden uzak dur ki dünyaya rezil olmayasın.

7. Bölüm: Sabır ve Öfke Kontrolü
Her işinde sabrı kendine rehber et, daima temkinli davran. Öfkeyle kalkanın kazancı sadece kınanmak ve pişmanlıktır. Gönül aynanı karartma, sabrın ışığıyla parlat. Boş yere öfkelenmekten, kibirden ve kinden sakın; nâmahremden uzak dur ki dünyaya rezil olmayasın.

8. Bölüm: Bilgi ve Kendini Islah Etmek
Bilgiyi sev, bilgeliğin peşinden koş; cahilliği bırak çünkü o çaresiz bir derttir. Cahilin sohbeti kalpte derin yaralar açar. Kendi eksiklerini görüp kendini düzeltmek için çaba göster. Manasız sözlerden ve boş konuşan dillerden sakın; nâmahremden uzak dur ki dünyaya rezil olmayasın.

9. Bölüm: Komşu Hakkı ve Dedikodu
Komşun açken sakın tok yatma, onun haline kayıtsız kalma. Çok küçük de olsa derdine derman olmaya çalış. Mahalledeki fitne ve fesattan her zaman uzak dur. Dedikodu yapan her dilden sakın; nâmahremden uzak dur ki dünyaya rezil olmayasın.

10. Bölüm: Gayret ve Onur
Sözlerin sonu gelmez, sen her hikmetin özüne bak. Allah’ın rahmetine kavuşmak için daima gayret et. Kimseye asla yük olma, kendi yükünü kendin taşı. Başkasının bitmek bilmeyen minnetinden (borçlu kalmaktan) sakın; nâmahremden uzak dur ki dünyaya rezil olmayasın.
________________________________________

11. Bölüm: Emanet ve Dua
Allah her işinin sonunu hayırlı etsin. Kalbini daima temiz tut, kederin kirini sil at. Bu nasihat sana bir emanettir, onu canın gibi koru ve sakla. Doğru yolu bozacak her türlü yoldan sakın; nâmahremden uzak dur ki dünyaya rezil olmayasın.

12. Bölüm: Aile Büyüklerine Saygı
Kaynanan senin yol göstericin olsun, ona hizmet ederek onu mutlu et. Gönlünü kırma, hürmet et ki sen de hep iyilikle anılasın. Evinin içinde nazik bir melek gibi süzül. Mert olmayanların tavırlarına uyma, laf taşımaktan ve dedikodudan sakın; nâmahremden uzak dur ki dünyaya rezil olmayasın.

13. Bölüm: Boş Gezmemek ve Vakar
Sokaklarda faydasızca gezme, senin sığınağın evindir. Gafilce atılan her adımın sonu hüsrandır. Her işi çekip çeviren, becerikli bir hanım ol. Her taraftan sana göz süzen değersiz kişilerden sakın; nâmahremden uzak dur ki dünyaya rezil olmayasın.

14. Bölüm: Edep ve Akıbet
Sözün özü şudur: Edep senin tacın olsun. Gittiğin her yer seninle aydınlansın. Dünyanın geçici zevklerine aldanıp yoldan çıkma. Sonu hayırlı olmayan her türlü halden sakın; nâmahremden uzak dur ki dünyaya rezil olmayasın.

15. Bölüm: Final ve Nefis Terbiyesi
Nasihat denizini geçtik, artık söz bitti. Hak yolunda kararlı ol, selamın eksik olmasın. Ey Allah'ım, bu canı her türlü kötülükten koru. İnsanın içindeki kötü istekler olan "nefs-i emmâre"den sakın. Daima Allah'a sığın, değersiz şeylerden kaçın; dünyaya rezil olma, nâmahreminden sakın.