Fon vurgunu Şiiri - Kemal Tekir

Son yaşanan fon krizi çeşitli boyutlarıyla tartışılırken, yalnızca paranın nereye gittiğine değil, fona giren paraların kaynağına da odaklanmak gerekir.

Çünkü asıl soru şudur:

Fonlara yatırılan büyük miktardaki paranın kaynağı nedir?

Sanal bahis, uyuşturucu ticareti, kaçakçılık, yasa dışı kumar, dolandırıcılık, yolsuzluk, rüşvet veya başka yasa dışı faaliyetlerden elde edilen gelirler; finansal sistem içerisinde çeşitli işlemlerden geçirilerek meşru bir kazanç görüntüsüne kavuşturulmaya çalışılabilir.

İşte burada kara para aklama riski ortaya çıkar.

Ancak altını çizmek gerekir:

Bir fonun tasfiye edilmesi, yatırımcıların mağdur olması veya fonda usulsüzlük iddialarının bulunması, tek başına o fonda kara para aklandığını kanıtlamaz.

Bunun ortaya konulabilmesi için;

- Paranın ilk kaynağı,
- Fona giriş biçimi,
- Para transferlerinin kimler arasında gerçekleştiği,
- Gerçek faydalanıcıların kim olduğu,
- Şirketler arasındaki ilişkiler,
- Fon yöneticileri ve aracılar arasındaki bağlantılar,
- Olağandışı para hareketleri,
- Vergi kayıtları,
- Bankacılık ve sermaye piyasası işlemleri,
- Varlıkların gerçek ekonomik karşılığı

ayrıntılı biçimde incelenmelidir.

PARA NEREDEN GELDİ?

Asıl mesele belki de budur.

“Para kimin?” sorusundan önce “Para nereden geldi?” sorusu sorulmalıdır.

Eğer kaynağı açıklanamayan büyük miktarlardaki para, finansal sistem içerisinde fonlara, şirketlere, gayrimenkule veya başka yatırım araçlarına sokuluyorsa burada etkili bir kaynak araştırması ve gerçek faydalanıcı denetimi gerekir.

Daha da önemlisi;

Kara para yalnızca ekonomik bir mesele değildir.

Eğer yasa dışı kaynaklardan gelen para siyasi, bürokratik veya ekonomik ilişkiler içerisinde nüfuz satın almak için kullanılıyorsa mesele artık finansal suçların ötesine geçer.

Bu nedenle şu sorular da araştırılmalıdır:

Para → Fon → Şirket → Siyaset/Bürokrasi → İhale/Rant → Yeniden Para

şeklinde bir döngü kurulmuş mudur?

Varsa bu döngünün aktörleri kimlerdir?

Kimler para kazanmış, kimler aracılık etmiş, kimler göz yummuş ve kimler bundan yararlanmıştır?

SİYASET–SERMAYE–BÜROKRASİ İLİŞKİLERİ

Finansal sistemin güvenilirliği açısından en tehlikeli alanlardan biri, sermaye ile siyasi ve bürokratik gücün denetimsiz biçimde iç içe geçmesidir.

Bu nedenle yalnızca fon yöneticilerinin değil;

para sahiplerinin, gerçek faydalanıcıların, aracıların ve varsa siyasi-bürokratik bağlantıların da araştırılması gerekir.

Burada amaç herhangi bir kişiyi veya kurumu peşinen suçlamak değil;

kanıta dayalı, bağımsız ve şeffaf bir soruşturmayla gerçeği ortaya çıkarmaktır.

“NEREDEN BULDUN?” SORUSU

Toplumun güvenini yeniden kazanmanın yollarından biri de servetin ve büyük para hareketlerinin kaynağının açıklanabilir olmasıdır.

Meşru kazançtan korkulmaz.

Meşru servet, kaynağını açıklayabilir.

Şeffaf bir sistemde;

«“Bu para nereden geldi?”
“Kim kazandı?”
“Kim yararlandı?”
“Kim aracılık etti?”
“Vergisi ödendi mi?”
“Gerçek sahibi kim?”»

sorularının cevabı bulunabilmelidir.

Bu nedenle etkili bir “Nereden Buldun?” mekanizması, güçlü mal varlığı denetimi, gerçek faydalanıcı sicili, şüpheli işlem takibi, bağımsız denetim ve etkin savcılık soruşturmaları büyük önem taşır.

FON PİYASASINDA GÜVENİN TEMELİ

Fon piyasaları insanların tasarruflarını ekonomiye kazandırmak için vardır.

Fakat şeffaflık kaybolur, denetim zayıflar, gerçek faydalanıcılar gizlenir ve siyasi-bürokratik ilişkiler finansal işlemlerin üzerine çıkarsa;

yatırım aracı olması gereken fon, karanlık para trafiğinin aracı haline gelme riski taşır.

Bu nedenle yapılması gereken şey söylenti üretmek değil, paranın izini sürmektir.

PARANIN İZİ SÜRÜLMELİ:

Kaynak → Hesap → Fon → Şirket → İşlem → Varlık → Gerçek Faydalanıcı

Her aşama denetlenmelidir.

Çünkü finansal sistemde güvenin temel ilkesi şudur:

“Paranın sahibi kadar, paranın kaynağı da bilinmelidir.”

Ve eğer ortada gerçekten yasa dışı para varsa;

Para nereye gitti?
Kim aldı?
Kim aktardı?
Kim aracılık etti?
Kim korudu?
Kim kazandı?

Sorularının tamamı cevaplanmadan dosya kapanmamalıdır.

Halkın parasının, tasarrufunun ve alın terinin hesabı şeffaf biçimde verilmelidir.

Temiz finans için:
Şeffaflık + Denetim + Hesap Verebilirlik + “Nereden Buldun?” + Bağımsız Adalet.

Kemal Tekir
Halkın sesi