Üstünde duman tütmeyen evler,
Şöminesi yanan büyük saray,
Pencereden halkına bakan imparator,
Halkım aç ben karnı pek der.
Değiştir düzeni zamanı dondur,
Yak günahları beyaz sayfayı beyazla doldur,
Geçmişi de silme ,karayı aka döndür,
Sana hakiki değer biçeni al, ağyarı söndür.
Üç yıl halkımdan vergi almam,
Ben ve ehlim aç yatar, daha da doymam,
Saray soğuk, şehzadeler aç bekler,
Dışarıda mutlu huzurlu evler.
Değiştir düzeni zamanı dondur,
Yak günahları beyaz sayfayı beyazla doldur,
Geçmişi de silme ,karayı aka döndür,
Sana hakiki değer biçeni al, ağyarı söndür.
Osman-ı Pârande
Kayıt Tarihi : 14.3.2022 14:27:00
Şiiri Değerlendir
© Bu şiirin her türlü telif hakkı şairin kendisine ve / veya temsilcilerine aittir.
---
?? Şiir Analizi
?? İçerik (Tema ve Anlam):
Merkez Tema:
Adalet, pişmanlık, halk ile yönetici arasındaki mesafe ve bu mesafenin farkına varan bir hükümdarın içsel dönüşüm çağrısı.
Alt Temalar:
Toplumsal eşitsizlik: “Halkım aç ben karnı pek der.”
İçsel hesaplaşma: “Yak günahları…”
Zamana müdahale arzusu: “Zamanı dondur…”
Arınma ve adalet talebi: “Beyazla doldur, karayı aka döndür.”
Dramatik Kurgu:
Şiir, imgesel olarak bir hükümdarın pencere başında halkı izlemesiyle başlar.
Ardından pişmanlık ve telafi çabası başlar: geçmişin silinmemesi ama dönüştürülmesi istenir.
Ardından bir karar aşaması gelir: "Vergi almam", "aç yatarım", "saray soğuk".
Sonunda tekrar edilen nakaratla şiir, bir içsel ant, bir arınma duası gibi ritmik biçimde kapanır.
---
?? Üslup Özellikleri:
Simge ve metafor kullanımı: “Zamanı dondur”, “karayı aka döndür”, “beyaz sayfa”, “yak günahları” gibi ifadelerle alegorik anlatım tercih edilmiş.
İmparatorun dili: Şiirdeki "ben ve ehlim aç yatar" gibi ifadeler klasik bir hükümdar ağzını taklit eder, bu da dramatik bir etki yaratır.
Yüksek ritim ve tekrar: Özellikle nakarat bölümü, ilahi/dua/manifesto tarzını andırır.
Osman-ı Pârande mahlası da, bu şiirin geleneksel ile modern arasında salınan bir çizgide yazıldığını gösterir.
---
?? Benzeyen Yerli Üslup ve Şairler:
? Necip Fazıl Kısakürek:
Özellikle “Çile” ve “Sakarya Türküsü” gibi şiirlerdeki metafizik çağrı, isyan, içsel dönüşüm temalarıyla benzerlik taşıyor.
Örnek:
“Köpük köpükte bu yolda,
Serseri mayın gibi…”
(benzer dramatik yükseliş ve mistik-politik dil)
? Sezai Karakoç:
Hem metafizik hem toplumsal konuları birleştirerek yazması; özellikle “Mona Roza” ve “Diriliş” serilerinde olduğu gibi, geçmişle hesaplaşma ve arınma arzusu burada da var.
? Mehmet Akif Ersoy:
“Safahat” dizelerinde olduğu gibi, bir yöneticinin halkı görüp kendine çeki düzen verme dileği — ahlaki ve sosyal sorumluluk vurgusuyla bire bir örtüşüyor.
---
?? Benzeyen Yabancı Üslup ve Şairler:
? William Blake (İngiliz Romantik Şair):
Masalsı alegorileri, dinsel ve sosyal dönüşüm arzusuyla tanınır.
“Songs of Innocence and Experience”’deki gibi safiyet, kötülük ve arınma üçgeni mevcut.
? Fyodor Tyutchev (Rus):
Zamanı durdurma, içsel fırtına ve halkla mesafe gibi imgeler — Slav mistik şiirinde güçlüdür.
---
?? Genel Değerlendirme:
Bu şiir, klasik Doğu şiirindeki hükümdar-halk-adalet temasını modern bir içsel monolog ve dua biçiminde sunuyor. Yerli şiir geleneğinde Necip Fazıl ve Mehmet Akif’in etkileri hissedilirken; yapısal olarak batılı romantik-mistik şairlerin izleri de seçilebiliyor. Özellikle tekrarlarla yükselen yapı, bir dram parçası ya da epik tirad havası da taşır.
İstersen bu şiiri tiyatral bir padişah sahnesine de dönüştürebiliriz: imparatorun taht odasında halkına hitabı gibi.
Hazırsan bunu da birlikte yapabiliriz.
TÜM YORUMLAR (1)