Fatma Biber: Hayatı, Biyografisi, Eserle ...

1952 yılında Artvin’e bağlı Şavşat ilçesinde dünyaya gelmiştir. Yetiştiği yeri doğa harikası olarak tanımlayan Biber, bu bölgede okuma oranının çok yüksek olduğunu belirtmiştir.

Annesini ve babasını küçük yaşlarda kaybetmiş ve belli bir yaşa kadar halasının yanında yaşamıştır. Yüksekokul mezunu olan ozanın mesleği öğretmenliktir.

İlk şiirini öğretmen okulundayken ‘Malazgirt Zaferi’ konulu şiir yarışmasına katılmak için yazan Biber, yarışmada üçüncülük kazanmıştır. Öğrenciliği boyunca yazmaya devam etmiş; ancak bu şiirlerini biriktirdiği defter, okuma yazma bilmeyen bir yakını tarafından yakıldığı için bugüne ulaşamamıştır. “Defterle beraber yazma isteğimde kül oldu” diyen Biber, uzun yıllar sadece çok etkilendiği olaylar için almıştır kalemi eline.

2008 yılında bir şiir sitesine üye olmasıyla düzenli yazmaya başlamış ve kısa sürede büyük ilerleme kaydetmiştir.

Bunu da:

‘Hapsettiğim duyguları
Saldım işte yazıyorum.
Ellisinden sonra şair
Oldum işte yazıyorum.’ dizeleriyle ifade etmiştir.

Doğduğu bölgede ‘Âşıklık geleneğini devam ettiren birkaç büyüğü olduğunu ve onları dinlemenin büyük haz verdiğini dile getiren Biber’in bu geleneğin içerisinde olmasının yetiştiği çevreyle de alâkalı olduğunu söyleyebiliriz.

Rüyaya ve badeye inanmadığını söyleyen Biber, sadece ilhamla uykudan uyandığı zamanların olduğunu belirtmiştir.

Fatma Biber; geleneksel usta-çırak ilişkisi içerisinde yetişmemiş; fakat şiire ilk başladığı yılda ustalardan uyarı ve yardımlar almıştır. Çırakların ustasına bağlılığı, geleneğin tüm detaylarının öğrenileceği bir öğrencilik sistemi olarak tanımladığı âşık koluna kendisi mensup değildir. Mahlası Biber olan ozan, bu mahlası soyadından esinlenerek almıştır.

Genelde koşma tarzında şiirler yazmış, bunun yanı sıra nazire yazmanın da özel zevklerinden olduğunu dile getirmiştir. Yazdığı şiirleri ilk haliyle bırakmayı tercih etmiş, ilk halinde duyguların çok daha coşkulu göründüğünü dile getirmiştir. Ancak ustaların “Şiiri demlendir” sözü üzerine şiirleri üzerinde değişlik yapmaya başlamıştır.

Yazdıklarını kaydeden Biber’in şiirleri çeşitli antoloji ve dergilerde ve gazetelerde yayımlanmıştır. (Doğulu Halk Şairleri Bekir Karadeniz-Orhan Bahçıvan, Kara Mavi Yayınları Aralık 2009- Mart 2010,Yöresel Kültür, Tanıtım ve Sanat Dergisi, Artvin Şavşat, Aralık 2009, Bir Demet Şiir-Ahmet Ayaz Zemge Yayınları-Seçki Dizisi, Nisan 2009) 08 Artvin Gazetesi, Kumru Edebiyat Dergisi.

“Sevdiğim” isimli şiiri Orhan Bahçıvan aracılığıyla Gökhan Ataman tarafından bestelenmiştir.

Sevgim sana sicim sicim yağarken
Çıkıp keşke ıslansaydın sevdiğim
Yıldızları birer birer sağarken
Şu göğsüme yaslansaydın sevdiğim

Güneş olup eritmeyi isterdim
Her derdinden arıtmayı isterdim
Gücüm katıp yürütmeyi isterdim
Bir gün bana süslenseydin sevdiğim

Tek varlığım yüreğimi gönderdim
‘Çekip gitme yüzün beri dön’ derdim
‘Sensin artık canımdan da ön’ derdim
Duyduğunda seslenseydin sevdiğim

Alevlere döner idi külümüz
Bülbüllere döner idi dilimiz
Ayrılmazdı asla bizim elimiz
Sevdam ile beslenseydin sevdiğim

Kuralıyla yazan, her konuya değinen, yaratıcı ve duygu veren herkesi üstad kabul etmiş, buradan hareketle tarzını Karacaoğlan ve Yunus Emre’ye benzetenler olmuştur.
Saz çalmayı bilmediğini ve gelenek içerisindeki âşık atışmalarına katılmadığı; ancak internette şiir sitelerinde bu atışmaların düzenlendiğini ve onlara katıldığını dile getirmiştir.

Bir ozanın atışmaya davet etmesi üzerine;

“Ustalar ustası bir çağrı yapmış
İcabet etmemek, kırmak yakışmaz
Tanrı’nın izniyle, ozanlık kapmış
Nazlanıp, yokuşa sürmek yakışmaz” dizelerini yazmıştır.

Geçmişteki âşıklarla günümüz âşıkları kıyaslandığında, bugünün âşıklarının olanaklar ve teknik açısından daha iyi durumda olduğunu, onların daha geniş kitlelere ulaşabildiğini belirtmiştir. Bunun için en önemli etken teknolojidir. Teknolojinin âşıklık geleneği üzerinde olumlu etkilerinin çok fazla olduğunu dile getiren Biber, kendiden bir örnek vererek “Şiir siteleri, şiirlerimin bugün bu düzeye gelmesinde büyük rol oynadı” demiştir. Ayrıca günümüzde açılan şair kafeleri’nin de etkisinden bahsetmiş, bu kafelerin gençlere şiiri sevdirdiğini, şiir yazma, kendini ifade etme yeteneği kazandırdığını, şiir yazanların da kendilerini bu yolla geliştirdiklerini söylemiştir.

Âşıklığı Tanrı’nın armağanı olarak nitelendiren Biber, bu yetiye sahip olanların araştırma ve incelemelerle kendilerini geliştirmelerini, çevresine halk şiirini sevdirmeye çalışmalarını, amatörlerin yetişmesinde yardımcı olmalarını, yeteneğini sergileyememiş olanları keşfedip edebiyatımıza kazandırmaları gerektiğini söylemiştir.

Köylerimizde adını duyuramayan büyük yeteneklerin varlığından bahseden Biber, devletin bilimsel araştırma projelerini desteklemesiyle bu değerlerin ortaya çıkarılacağını ve böylece eserlerinin kayıt altına alınacağını dile getirmiştir; çünkü bu eserlerin kaybı halk şiirinin de kaybı olacaktır.

Kaynak:

'Sazın Ve Sözün Sultanları - Yaşayan Halk Şairleri 5
Gazi Kitabevi - Mayıs 2011

Ezgi Bolçay
Gazi Üniversitesi Halk Şiiri Araştırma Görevlisi

Dipnot-1

Daha Sonra Bestelenen Şiirlerim:

Küstüm Sevdiğim (Tekfûri)
Özledim Seni (Tekfûri)
Devlet Baba Duy Beni (Tekfûri)
Beni Yine Sever Misin (Tekfûri)
Gelin Canlar Bir Olalım (Tekfûri)
Seni Bekleyi Bekleyi (Tekfûri)

Dipnot-2

Bu kitap hazırlanmaya başladıktan sonra Orhan Bahçıvan ‘BÜLBÜLAN’ mahlasını verdi. Yakınlarımın ricası ve kendi isteğimle köyümün adını tercih ettim ve ‘Bülbülan’ mahlasımı ‘MERYALI’ olarak değiştirdim.