Düşlüyor Ölümünü Ruhi Bey

Edip Cansever
8 Ağustos 1928 - 28 Mayıs 1986
198

ŞİİR


241

TAKİPÇİ

Düşlüyor Ölümünü Ruhi Bey

Niye ölmemeli öyleyse
Yaşamak mutlu bir devinimse.

Ölüsünü bekliyor Ruhi Bey
Bir yanda Ruhi Bey bir yanda ölü
Ve görmemek ister gibi ölüyü
Oturmuş bir iskemleye.

Ben ki bir ölüyü beklemekle geçirdim geceyi
Bir ölüyü ve ölünün bütün inceliklerini.

Getirdiler beni sayrılar evine bir sabah
Asansörle yukarı çıkardılar
Tertemiz bir yatağa yatırdılar - ben böyle istedim böyle oldu -
Oda numaran 283'dü aklımda doğru kaldıysa
Pencereden tepeler görünüyordu, bulutlar ve birtakım kuşlarla devinen tepeler
Yakınımdan geçiyordu bazı kuşlar da
Beyaz bir saat asılıydı duvarda. Duvarın her yerinden
Bembeyaz saatler asılıydı
Ve her şey o kadar beyazdı ki, ayrıntılar
Yılların eklem yerlerini gösteriyordu sanki
Ve bütün eklem yerlerinde koskocaman bir ölü
Ruhi Beyin ölüsü
Hepsi de ur gibi beni
Sarmıştı ur gibi Ruhi Beyi
O gün sigara içtim akşama kadar
- İkinci gün aldılar sigaramı -
Ve saatler biraz sarardı
Sarardı bütün ayrıntılar.

Ve otuz sekizin altına düşmedi ateşim
Yataktan kalkamadım
O gece uyuyamadım sabaha kadar
Koridorlarda ayak sesleri, bağrışmalar
Kapı gıcırtıları ve acayip sesler

Bilmem böylece kaça çıktı beklediğim ölüler.

Üçüncü gün kan şişeleri, tüpler, serumlar
Doktorlar, hasta
..........
..........

Edip Cansever
Şiiri Değerlendir
Yorumunuz 5 dakika içinde sitede görüntülenecektir.
  • Onur Bilge
    Onur Bilge

    Düşlüyor Ölümünü Ruhi Bey


    Niye ölmemeli öyleyse
    Yaşamak mutlu bir devinimse.

    Ölüsünü bekliyor Ruhi Bey
    Bir yanda Ruhi Bey bir yanda ölü
    Ve görmemek ister gibi ölüyü
    Oturmuş bir iskemleye.

    Ben ki bir ölüyü beklemekle geçirdim geceyi
    Bir ölüyü ve ölünün bütün inceliklerini.

    Getirdiler beni sayrılar evine bir sabah
    Asansörle yukarı çıkardılar
    Tertemiz bir yatağa yatırdılar - ben böyle istedim böyle oldu -
    Oda numaran 283'dü aklımda doğru kaldıysa
    Pencereden tepeler görünüyordu, bulutlar ve birtakım kuşlarla devinen tepeler
    Yakınımdan geçiyordu bazı kuşlar da
    Beyaz bir saat asılıydı duvarda. Duvarın her yerinden
    Bembeyaz saatler asılıydı
    Ve her şey o kadar beyazdı ki, ayrıntılar
    Yılların eklem yerlerini gösteriyordu sanki
    Ve bütün eklem yerlerinde koskocaman bir ölü
    Ruhi Beyin ölüsü
    Hepsi de ur gibi beni
    Sarmıştı ur gibi Ruhi Beyi
    O gün sigara içtim akşama kadar
    - İkinci gün aldılar sigaramı -
    Ve saatler biraz sarardı
    Sarardı bütün ayrıntılar.

    Ve otuz sekizin altına düşmedi ateşim
    Yataktan kalkamadım
    O gece uyuyamadım sabaha kadar
    Koridorlarda ayak sesleri, bağrışmalar
    Kapı gıcırtıları ve acayip sesler

    Bilmem böylece kaça çıktı beklediğim ölüler.

    Üçüncü gün kan şişeleri, tüpler, serumlar
    Doktorlar, hastabakıcılar
    Aralıksız girip çıkmalar
    Gidip gelmeler
    Tepelerden pencereye akan kuşlar
    Pencereye sıvanan kuşlar
    Ve benim mutluluğumun altında
    Kararıp yitti bütün ayrıntılar
    Bir daha görünmedi
    Ve artık hiç görünmeyen
    Şişeler, tüpler, serumlar.

    Ve o gün ilk defa ölüsünü gördü Ruhi Bey
    Soğumuşgövdesini gördü
    Donuk gözlerini, durmuş kalbini
    Gördü neye benzerse bir ölü.

    - Ben Ruhi Bey nasılım
    - Mutlusunuz Ruhi Bey.

    Yarın gazetelerde çıkacak ilanlarım
    Ruhi Bey öldü
    Bu ölüm töreninde mutlaka bulunacağım
    Bir daha görmek için ölümü
    Çelenkler yığılacak avluya
    Ki benim sayısız ölülerime
    Yaldızlı yapraklarını kıpırdatarak bakacaklar
    Sevgiyle
    Ve babam elinde gümüş kırbacıyla
    Bir başına bir ölü
    Annem bir limon görüntüsünün önünde giyinmiş ölümlüğünü
    Ölüler halinde duracak onlar da
    Dışımdaki ölüler, içimdeki ölüler
    Bir alaşım halinde, donuk güneşin altında
    Ve benim mutluluğumun altında
    Akıp gidecek bütün kötülükler
    Ölümün armaları gibi
    Akıp gidecekler en sonunda

    Niye ölmemeli öyleyse
    Yaşamak mutlu bir devinimse.


    KORO

    (Çiçek sergicisi, meyhane garsonu, meyhane patronu, kürk tamircisi Yorgo,
    Hayrünnisa, genelev kadını, otel katibi, cenaze kaldırıcısı Adem, akordeoncu
    kadın, emekli postacı, vb.)

    Çelenklerimizle geldik, yoktunuz
    Ara sokaklarda, pasajlarda aradık, yoktunuz
    Meyhanelere baktık, otellere sorduk, yoktunuz
    Nerdesiniz, Ruhi Bey?


    RUHİ BEY

    O kadar bekledim ki, geliyorum
    Ölümümü bekledim, geliyorum
    Bir ölüyü ve ölünün bütün inceliklerini
    Bekledim geliyorum.

    Ben Ruhi Bey, mutlu olan Ruhi Bey
    Ölümü gömdüm, geliyorum
    Bir sonbahar günüydü, geliyorum
    Güneşler buz gibiydi, geliyorum
    Ve bütün kötülükler
    Ölümün armaları gibiydi
    Size anlatırım, geliyorum.

    Hepsini, hepsini gömdüm, geliyorum
    Havuzun kırık taşlarını - siz bilmezsiniz -
    Limonluğu ve kırmızı konağı - siz bilmezsiniz -
    Aynalarda kendini seven Ruhi Beyi - siz bilmezsiniz -
    Ve bildiğiniz Ruhi Beyi -ya da pek bilmediğiniz -
    Gömdüm ben, geliyorum.


    KORO

    İyi biliriz sizi biz, iyi biliriz
    Nerdesiniz Ruhi Bey.


    RUHİ BEY

    Gömdüm hepsini, geliyorum
    Bütün ölülerimi gömdüm, geliyorum.


    KORO

    Peki ya sonuç, Ruhi Bey, ya sonuç
    Biz sizi tanımaz mıyız
    Siz ne yaparsınız bundan sonra, biz ne yaparız
    Bir bütünün parçalarıyız, bir bütünün parçalarıyız.


    RUHİ BEY

    Sonuç mu dediniz, ne dediniz, ne dediniz
    Sonuç hiç gömülür mü, geliyorum
    Ben yalnız ölülerimi gömdüm, geliyorum.


    KORO

    Doğrusu anlamıyoruz Ruhi Bey
    Her insan biraz ölüdür
    Biz ki bir bütünün parçalarıyız, biliriz
    Her insan biraz ölüdür.


    RUHİ BEY

    İnsan yaşıyorken özgürdür
    Yaklaştım iyice, geliyorum.


    KORO

    Her insan biraz ölüdür
    Biz de biraz ölüyüz.


    RUHİ BEY

    Ölüler ki bir gün gömülür
    İçimizdeki ölüler, dışımızdaki ölüler
    İnsan yaşıyorken özgürdür
    İnsan
    yaşıyorken
    özgürdür.

    Edip Cansever


    ÖLÜM/ÜN SEYRİ

    I

    Yaşamak ne kadar güzel! Hayat ne hoş! Ne gereği var şimdi başka bir boyuta geçmenin!

    Ölümü düşündüğümde, ölüm geliyor önüme… Bir ruh oluveriyorum. Cansız bırakmışım bedenimi, çıkıp dışına oturmuşum. İkimiz aynı karede oluyoruz. Benim aklım başımda, gözlerim görüyor, kulaklarım duyuyor, elim ayağım tutuyor ama onda hiçbir hayat belirtisi yok. Oraya, hemen yanı başında bir yere oturuyorum. Yanındayım ama içimi donduruyor. Yıllarca birlikteydik, iç içeydik, can canaydık, fakat o, o zaman zarfında böyle değildi. Hiç böyle olmamıştı. Böyle kanı çekilmiş, sararmış, kaskatı kesilmiş… Ne kadar da itici bir hal almış!.. Şimdi yüz yüze, göz göze bile gelmek istemiyorum.

    Ben onun ruhuyum şu anda. Bir harf değişikliğiyle Ruhi! O zaman o da Bedeni oluyor. Ruhi Bey ve Bedeni Bey oluyoruz anlayacağınız. O bir heykel cansızlığında, katılığında, aczinde ve ben hayat doluyum. O kadar ki ne öldüğüm ne de öleceğim var! Ne ona benzer bir aczim… Sapasağlamım, hem de sonsuza kadar sapasağlam kalacağımdan emin…

    Neden uzaklaşamıyorum cesedimden? Ölümü iyice tanımak için mi? İmini cimini öğrenmek…

    Mecbur muyum onunla sabahlamaya! Fakat ayrılamıyorum. Nasıl geçer zaman? Sabahı nasıl ederim! Yelkovan, akreple yer değiştirmiş sanki. Akrep yerine mıhlanmış kalmış, diğer ucundan da… Geç ey zaman geç! Gel ey sabah, gel artık!

    Hastaneye getirdiler beni bu sabah. Merdivenden falan çıkacak halde değilim. İyi ki asansör var! Onunla çıkardılar ve istediğim gibi tertemiz, bembeyaz çarşaflı bir yatağa yatırdılar. Oda numaram kaçtı? İkinci kattaydık. O zaman iki yüz… İki yüz seksen üçtü galiba.

    Karyolam camın kenarındaydı. Karşıki tepeleri rahatça seyredebiliyordum. Gökyüzünde bulutlar, acelesiz bir seyir halindeydi. Kuşlar uçuşup duruyor, felçli tepelere hareket kazandırıyorlardı. Bazıları cama vuracak gibi geliyor, pencerenin pervazına konuyorlardı. Onlardan başka ziyaretçim yoktu henüz.

    Odamda eşya da yoktu kayda değer. Yalnız bir saat vardı karşıki duvarda. O da yalnızdı benim gibi yalnız ve beklemede… Her şey gibi beyazdı hem de… Sanki tek değildi, çoğalmış da çoğalmıştı! Çoğaldıkça çoğalan ama hiç eksilmeyen saatler gibi… Beynim mi çoğaltmıştı onu bu kadar, yoksa ruhum mu, bilmiyorum. Fakat duvarın her yerinde onlarca beyaz saat görüyordum. Her biri asılı olduğu yerde, her biri kendi işinde gücünde… Dönmediklerine göre başım falan da dönmüyor. Oysa kuşlar öyle değillerdi. Dönüp duruyorlardı biteviye… Tepeler yerlerine çakılı… O zaman ben çoğaltmıştım onları… Çoğaltmak istemiştim. Demek ki tek refakatçi yetmemişti, çok, daha çok istemiştim!

    Her yer beyazdı. Bembeyaz… Duvarlar, örtüler, yatağımın demirleri, duvardaki saatler… Bembeyaz geçen saatler… Öylesi bir beyazlık içindeydim ki tüm geçmişimi seyrettiriyordu bana, en ince ayrıntısına kadar… Yılları, ayları, haftaları, günleri… Hayatımın tüm köşe başlarını… En önemli olaylarını gayet net görebiliyordum. Sanki her olay bir ölüydü. Artık yoktu. Çoktandır yoktu. Fakat cesetleri heyula gibi karşımdaydı, yaşantımın virajlarında kocaman kayalar gibi durmaktaydı.

    ***

  • Onur Bilge
    Onur Bilge

    II

    Seyretmekte olduğum kendi cesedimdi. Eklem yerlerinde, hatta her yerinde urlar vardı. Nodüllerin istilasına uğramıştı!

    İlk gün rahat rahat, akşama kadar sigaramı içtim. Teşhis kondu, sigara yasağı da kondu. En yakın dostumu, sırdaşımı, dert ortağımı elimden aldılar. Sonra sarardı benzim gibi odadaki her şey, bütün hayatım…

    Ateşim otuz sekizin altına hiç düşmedi. Ayağa kalkamadım. Sabah da oldu ben de oldum! Uyumak ne mümkün! Gelen giden hemşireler, koridorda yankılanan ayak sesleri, tıkırtılar, gıcırtılar… Tuhaf tuhaf sesler… Anlaşılmayan…

    Yine biri öldü galiba… Bağırtılar, ağlama sesleri… Genelde gece artar ya hastalıklar, ölümler gece olur ya…

    Baktılar olmadı, üçüncü gün serumun yanı sıra kan da vermek zorunda kaldılar… Demek ki olay sandığımdan da vahim! Sabah erkenden yemek servisi… Sonra temizlik elemanları… Daha sonra vizite saati… Doktorlar, hemşireler, hastabakıcılar… Serum şişeleri, kanlar, tüpler, ilaçlar… Biri girdi biri çıktı, bitmedi, bitirmediler.

    Karşı tepelerden başka seyredeceğim bir manzara yok. Tek pencereden aynı tepelere bak dur! Tepeler… Tepelerden akıp gelen kuşlar… Pencereye teğet geçen, pervaza iniş yapan… Onlarla mutlu olmaya çalışırken akşam alacası yavaş yavaş silmeye başladı sert çizgileri… Hatlar yumuşadı yumuşadı, seçilmez oldu. İyiden iyiye çöktü tüm karamsarlığıyla karanlık. Gün de bitti, tüpler de kan alanlar da… Kanlar da şişe şişe serumlar da…

    İşte o gün… İşte o gün ilk defa ölümle burun buruna geldim. İlk defa ölümü ve o hareketsiz, o buz kesilmiş, sertleşmiş ölümü seyrettim. Kalbimin nasıl durduğunu, gözlerimin ne kadar donuklaştığını… Bir cenaze nasıl olursa, öyleydim.

    Sonra sordum kendi kendime: “Nasılım bu gün?” Yine kendim cevapladım: “İyi hissediyorum. İyi ve mutlu…” Çünkü artık terk etmişti ruhum bedenimi, kısacası ölmüştüm.

    Ertesi gün gazetelerde ölüm ilanlarım çıkacaktı. “Ruhi Bey ahrete intikal etti.” diyeceklerdi. “Cenazesi ikindi namazını müteakip falan camiden kalkacak, filan mezarlığa defnedilecek…”

    Ölüm törenime mutlaka ben de katılacağım. Ölümü takip edeceğim kabre kadar. Samimi olan olmayan arkadaşlarımın, akrabalarımın arasında olacağım. Gözlerinin ne durumda olduğu fark edilmesin diye kara gözlükler takacaklar, yasımı tutuyorlarmış gibi siyahlara bürünecekler göstermelik; yalandan da olsa üzgün ve de süzgün görünecekler. Adettendir, daha çok reklâm, en çok gösteriş için çelenkler gönderilecek, çiçek falan görecek hali kalmamış cenazeme…

    Onlar mı ölü, benim için yoksa ben mi ölüyüm onlar için!? Benim sayamadığım, bir zamanlar hayatta, hayatımda gibi duran, aslında çoktan ölen hatta zaten ölü olan cenaze yığınına sevgiyle bakacak, parlak kâğıtlarını çırpacak, gerçek birer dost oldukları için alkış tutacak çelenkler.

    Babamsa bambaşka bir ölü… O da bulunacak cenazemde gayet tabii… Elinde, bir zamanlar küçük büyük her hatamda acı acı tadına baktırdığı gümüş kırbacıyla… Anneciğim de gelecek… İki güçlü kuvvetli kişi kollarına girmiş bir vaziyette… Suratı limon gibi, matem elbisesi içinde, kara yazmalara bürünmüş… İki gözü iki çeşme… Hepsi sıralanacak önümde… Sıra sıra duracak, saf tutacak içimdeki ve dışımdaki cümle ölüler… Farklı farklı yaratıklar, önce karışımken sonra tek bir cemaat halini alacak, bir süreliğine alaşım olacaklar, donuk yüzlü güz güneşi altında ve bense mutluluğumda… Güneş de yukarıda ben de… Onların hepsi, tabutun içindeki kalıntım da altımda… Öylece akıp gidecek salım… Salımla salınarak akıp gidecek tüm kötülükler… Ölümün simgeleri gibi yok olup gidecekler…

    Ölmek o kadar güzel ki! Neden ölmeyeyim hal bu iken! Aslında gerçek yaşam bu, böylesine mutlu bir devinimken, sahte yüzlerle dolu o yalancı dünyada ne işim var!..

    Hayatımda var gibi olan ölüler hemen hemen aynı şeyleri söylemeye başlayacaklar…
    Çiçek sergicisi, meyhane garsonu, meyhane patronu, kürk tamircisi Yorgo,
    Hayrünnisa, genelev kadını, otel katibi, cenaze kaldırıcısı Adem, akordeoncu
    kadın, emekli postacı falan… Hep aynı terane…

    Çelenkler, çiçekler getirmişler de artık ben yokmuşum da… Artık ara sokaklarda, pasajlarda bakınmışlar, görememişler de… Meyhanelerde, otellerde aramışlar, bulamamışlar da… Nerdeymişim!?

    O kadar çok bekledim ki, sizleri bir zamanlar… Her ihtiyaç duyduğumda nasıl aradım ama her nedense hep yoktunuz! Beni mi aramaya çıktınız yollara? Geliyorum geliyorum… Ölümümü beklediğim için gelemedim. Bir ölü nasıl olur, nedir gerçekten ölü olmak? Ölüm/ü seyrettim, inceledim, anladım. Onun için bu zamana kadar bekledim. Biraz geciktim ama merak etmeyin, geliyorum.

    Beni tanıyorsunuz. İyi biliyorsunuz. Ben Ruhi Bey… Mutlu olan, ölü sandığınız Ruhi… Bu da kalıntısı, Bedeni Bey! Ölümü gömdüm, ölümsüzlüğe erdim, geliyorum! Soğuk bir sonbahar günü, güz güneşinin donuk bakışları altında tüm kötülükler ölümün sembolleri gibi nasıl akıp gitti, görmeliydiniz! Geliyorum. Gelince bir bir anlatacağım.

    Tüm kötülükleri gömdüm. Camideki havuzun kırık taşlarını… Fakat siz ayrıntıları görecek kadar kalmazsınız camilerde, nereden bileceksiniz! Limonluğu ve kırmızı konağı da bilmezsiniz. Limon gibi sararmayı, ateşler içinde yanmayı… Cennetle cehennemi de bilmezsiniz… Ölümün aynasında görüntüsüne uzun uzun bakan, baktıkça kendisini daha çok seven Ruhi Beyi ise hiç bilemezsiniz. Hatta o bildiğiniz Ruhi Beyi de pek anladığınızı zannetmiyorum ama işte onu da gömdüm. Bekleyin biraz. Yenilerek değil, yenilenerek geliyorum!

    “Mevtayı nasıl bilirsiniz?”

    “İyi biliriz! İyi biliriz! İyi…”

    “Ah Ruhi Bey, vah Ruhi bey! Nerelere gittiniz!..Nerelerdesiniz!”

    ”Cenaze kaldırmaya gittim. Bütün ölüleri, bütün kötüleri, bütün kötülükleri gömmeye… Hepsini gömdüm. Geliyorum!”

    ”Ya sonra Ruhi Bey? Ya sonra? İyi biliriz biz sizi. Ne yaparsanız biz de yaparız. Aynı bütünün parçaları değil miyiz!”

    “Sonra ne mi oldu? Sonuç mu? Sonuç gömülmez! Gömülür mü hiç! Sonuç değişmez ki! Hep aynıdır. İnsan doğar, yaşar ve ölür. Sonuç ölümdür! Ölüm değişmez yasadır! Ölmez de gömülmez de! Ben sadece ölülerimi gömdüm. Geliyorum!”

    ”Anlayamadık Ruhi Bey! Siz neler söylüyorsunuz? Hepimiz bir anlamda ölü sayılırız da… Bütünün parçaları olduğumuzu biliriz yani.. Biraz ölü sayılırız.”

    ”İnsan yaşarken özgür değil midir! Ben de yaşamaya başladım işte! İyice yaklaştım, tam anlamda hayat bulmaya… Geliyorum!”

    “Herkes bir anlamda ölüdür. Biz de biraz ölü sayılırız.”

    ”Gün gelir, ölüler gömülürler. İçimizdeki ve dışımızdaki ölüler… Onlar çevremizde dost adı altında dolaşmakta olan çıkarcı ölülerdir ya da sevgileri içimizde tükenmiş kişiler… Onlar ana baba da olabilir yerine göre eş dost akraba, arkadaş, sevgili… Adı her ne ise… Yaşar gibi görünürler, aslında ölüdürler… Mutlaka ama mutlaka öldüklerini gizleyemez hale gelecekler ve gömüleceklerdir. Ben de ölüymüşüm. Ne kadar bağlıymışım, bağımlıymışım sizlere! Oysa şimdi ne kadar özgürüm! Çünkü sayenizde yaşamaya yeni başladım.

    Hayat ne güzel! Yaşamak ne hoş!..

    Artık ne kadar özgürüm!..


    Onur BİLGE


  • Nazır Çiftçi
    Nazır Çiftçi

    Şair;Toplumsal dengesizliklerin bireyleri üzerindeki eleştirisel ve görsel imgeleri.Şiiri farklı bir halde sunmak için yazılmış olabilir. Belkide küçük bir tiyatru olsuyn amac ını güderek yazılmış . Şiiri edebiyatçılar bu kadar uzun yazınca şiir olmaktan uzaklaşır. Ruhi Bey, kendisede olabilir. Yani ömürden bir kesit.Edebi eser güzelliğinden ziuyade söz söyleme becerisi yer almış.sonuçta vavat bir şiirdi. Rahmet diliyorum. Selam oluyucularımıza.

  • Hasan Büyükkara
    Hasan Büyükkara

    Rabıta i mevt....Tasavvufta varolan bir geleneğin ,şairin dünya görüşü çerçevesinde yeniden anlamlandırılma ve duyumsama gayreti..

    Ruhi Bey , Şiirsel bir tahkiye olmaktan çıkmış resmen bir hikaye kahramanına dönüşmüş..

    Bir 'beyaz' ın ölümü tahayyülü hissi veriyor metin.. istanbul kapalıçarşı esnafı müteveffa Edip Canseverin kalıp olarak olmasa da muhteva olarak nazım hikayeyi andıran bu eseri sosyolojik bir çok resimsel kaydı da ihtiva ediyor

  • Naime Erlaçin
    Naime Erlaçin

    'yerin kalbinde gizli
    kirli-temiz elleri hayatın /
    yürek ister
    yaşayan bir ölüye dokunmak /
    sınanır papirüs etten sıyrıldığı gün /
    sınanır şairin vurulduğu yerde
    şakımakta olan anlak.../

    doğmayanlar /
    ve hiç ölmeyenler kentinde /
    defnedilmiş bir tabutu izinsiz açar gibi.../...' (Naime Erlaçin)

    Rahmetli şaire saygıyla...

  • Kılıç Ali
    Kılıç Ali

    İnsan yaşıyorken ölümün esiridir. KILIÇ Ali

  • Özge Koçer
    Özge Koçer

    OYLE BİR DUSLER Kİ OLUMUNU 'RUHİ BEY'. DUSLER VE BEKLER...

TÜM YORUMLAR (7)