Aksekili Nükteleri-4 Şiiri - Hasan Özçel ...

Hasan Özçelik 2
175

ŞİİR


2

TAKİPÇİ

Aksekili Nükteleri-4

Kara osman ister kızı,
Gemsizlere benzer yüzü,
Sonra döveceksem dizi,
Ardından çal, telli sazı.

Oğlan tam bir el oğlağı,
Tam bir hayta, kır serdarı,
Engevüş ve gaskonyalı,
Boztülü, deve dayağı.

Stepne bardak tıkacı,
Mazaka, kenar ağacı,
Ne kadar ağır ve acı,
Yol göründü, sarsak göçü.

Ferfeciden bir yel esti,
Kostiler yolumu kesti,
Kız kaçırmak O’nun kastı,
Gam doldu, su almaz testi.

Adımı evlek gösterir,
Reşat altını bastırır,
Bu herif adam astırır,
Gemsizi bile küstürür.

Bana der, kara halayık,
Değilmişiz O’na lâyık,
Almışlar bir koca kayık,
Gece sarhoş, gündüz bayık.

Kim etse kendine eder,
Bozuk somun dişten atar,
Göynek yok, astarı kadar,
Poyrazı poyraza katar.

Dedesini bilip sordum,
Sorduğuma pişman oldum,
Kara memişoğlu gördüm,
Mudusdan dönmeye geldim.

Hasan Özçelik 2
Kayıt Tarihi : 29.3.2021 08:27:00
Şiiri Değerlendir
Hikayesi:


Tarih 1970’li yıllardır. Tarla tapan ve hayvancılıkla kıt kanaat geçinen bir Aksekili ailenin kızı gelinlik yaşına gelir. Dürüst, gayretli ve fakir bir ailedir. Kız ise güzel mi güzel, akıllı mı akıllı, becerikli mi beceriklidir. Çokları için bulunmaz bir evdeş adayıdır. Kızın babası da çok zeki, uysal ve olgun bir insandır. Günlerden bir gün esasta fakir, ama zenginliğiyle ve eşkıyalığı ile övünen şımarık, yabancı bir aile bu Aksekili aileye dünürcü gelir. Kızın babası ‘teklifi düşünelim’ der. Tanışma sırasında elde ettiği bilgileri zihnine kaydeder. Damat adayının dedelerini ve ailenin toplumsal itibarını araştırır. Edindiği bilgilere göre; kazancı genelde gayri meşrudur ve çok sayıda besleyip, idame ettirdiği vurducu-kırdıcı adamları da vardır. Göçebecilik hayatı yaşarlar. Obası kurulduğu yerde bir haftadan fazla kalamaz. Çünkü çapkınlıklarıyla ve hırsızlıklarıyla kısa sürede tanınırlar ve yöreden kovulurlar. Bu nedenle bir çeşmeden iki kez su içemezler, aynı yere ikinci kez temizlik ihtiyacı(!) için gidemezler vs. Kısacası sevilen bir aile değildir, sicili bozuktur. Tutunamadığı için sürekli yurt değiştirmek zorunda kalmaktadır. Oğlunu da bu sebeple everemez. Bu yüzden Aksekilinin dünürcüye cevabı olumsuz olur. Fakat iş daha kötüye gider. Aksekilinin işten gelirken önünü keserler ve eşek sudan gelesiye döverler. ‘Ya kızı verirsin, ya da olacakları sen düşün’ derler. Bu arada akrabaları ve komşuları da konuya muttali olur. Bu gacara ve eşkıya dünürcüye Aksekilinin cevabı şiire çevrilmiş; yöresel dille ve espirili bir şekilde anlatılmıştır. Aksekili naçar kalır, toplar pılısını pırtısını ata yurdundan başka bir yere göçer. Böylelikle düşman şerrinden kurtulur. Kızını da ailesini de kurtarır. Yörede kız evi böyle bir durumda karar verirken yakın akraba ve dostlarına danışır. Hem onlardan kızına talip olup olmadığını öğrenir, hem de oğlan tarafı hakkında bilgisi olanlardan bilgi toplar. Muhatabı tanımak kolaylaşır. Aksekililer genetiği de çok iyi bilirler. Dedesini iyi bilmediğin oğlana kız verilmez derler. Kadınlar da büyük annelerini soruştururlar. Bunun da sebebi esasen başka bir olaya dayanmaktadır. Oğlunu dışardan evlendiren bir aileye gelin gelir. Gelin devenin üstünde çoşkun akan bir dereden geçmek zorunda kalır. Erkekler ne yaptı ise deveyi ikna edip dereden geçiremezler. Gelin bu durumda beni indirin der, devenin ebesini ben büyütmüştüm, şöyle yaparsak deveyi sudan geçmeye ikna edebilirim der. Düşüncesini uygular, deve dereden geçer, gelini de düğün alayı bu başarısından dolayı alkışlar. Aldıkları gelinin çok büyük hüneri olduğunu gelini bekleyen kaynanasına bildirirler. Ama kaynana gelini tebrik etmek şöyle dursun, gelini geri gönderir. Deve ebesine çekti ise gelin de ebesine çekmiştir, istemem der. Çünkü gelinin babaannesi de ayarı düşük bir kadınmış. Bu olaydan sonra dede ve ebeleri araştırma geleneği başlar. Dedesinin mezarını bilmediğin oğlana kız verilmez derler. Şiirdeki sözleri anlayamayanlar yörede bir altı ay kadar durmalı ya da bu sözlerin anlamını yaşlı ve yerli kişilerden öğrenmelidir. Yörenin tanınmış şahsiyetlerinden İbrahim Ekmekçi’nin ‘Anılarla Akseki: Ticaretin Dili Akseki’ isimli kitabında bu mecaz ve mesaj yüklü kelimelerin anlamı anlatılmaktadır. İlgili eser; Akseki Eğitim Hayratı Derneği İktisadi İşletmesi tarafından 2021 yılında bastırılmıştır. Şiirin yöreye ve kültürüne ilgi duyanlara faydalı olmasını dilerim.

Yorumunuz 5 dakika içinde sitede görüntülenecektir.

Bu şiire henüz hiç kimse yorum yapmadı. İlk yorum yapan sen ol!